1
Tiểu luận
Thành tựu nền văn minh Ai Cập
2
LỜI MỞ ĐẦU
Ai Cập là một trong những cái nôi của nền văn minh nhân loại
.Nhờ vào những điều kiện thuận lợi về mặt tự nhiên, ngay từ rất
sớm, nơi đây đã hình thành và phát triển một nền văn minh vô
cùng rực rỡ.Những thành tựu mà cư dân Ai Cập cổ đại đạt được
không những là niềm tự hào của đất nước Ai Cập nói riêng mà
còn là của thế giới nói chung.
Việc tìm hiểu ,khám phá những thành tựu ấy là vô cùng cần
thiết ,nó giúp cho chúng ta có một cái nhìn toàn diện và sâu sắc
hơn về nền văn minh này.Trong đề tài này ,chúng tôi đã nghiên
cứu một cách khái quát về tổng quan và những thành tựu chủ
yếu của nền văn minh Ai Cập cổ đại ,mặt khác cũng đề cập đến
sự phát triển của Ai Cập hiện nay.
Trên cơ sở những kiến thức đã thu thập được từ những nguồn
tài liệu khác nhau chúng tôi hi vọng rằng phần nghiên cứu của
chúng tôi sẽ mang lại những tri thức bổ ích cho người đọc.Tuy
đã cố gắng chọn lọc ,nghiên cứu nhưng chúng tôi không thề
tránh khỏi những sai sót .Rất mong được sự góp ý của cô và các
bạn để tiếp tục hoàn thiện đề tài này .
3
A.VĂN MINH AI CẬP CỔ ĐẠI
I-Tổng quan về Ai Cập cổ đại
1.Địa lý dân cư:
a.Địa lý của Ai Cập cổ đại:
-Ai Cập nằm ở Đông Bắc Châu Phi,nằm dọc theo vùng hạ lưu của lưu vực
sông Nin.Phía Tây giáp sa mạc Xahara ,phía Đông giáp Biển Đỏ,phía Bắc giáp
Địa Trung Hải ,phía Nam giáp Nubi.
-Sông Nin là một trong những con sông dài nhất thế giới khoảng 6500 km,bắt
nguồn từ vùng xích đạo của Châu Phi,nhưng vùng chảy qua Ai Cập chỉ dài
700km .Hằng năm,từ tháng 6 đến tháng 11 , nước sông Nin dâng cao đem theo
một lượng phù sa bồi đắp cho những cánh đồng ở hạ lưu sông Nin.Đất đai
màu mỡ ,cây cối tốt tươi,các loài động thực vật và tài nguyên thiên nhiên
phong phú ,nên ngay từ thời nguyên thủy con người đã tập trung sinh sống ở
đây đông hơn ở các khu vực xung quanh. Chính vì vậy ,nhà sử học Hy Lạp
Hêrôđôt nói rằng:Ai Cập là tặng phẩm của sông Nin”.
-Ai Cập chia làm hai miền rõ rệt theo dòng chảy của sông Nin từ Nam lên
Bắc:miền Thượng Ai Cập (miền Nam) là một dải lưu vực hẹp ,miền hạ Ai
Cập(miền Bắc)là một đồng bằng hình tam giác.
-Con người ở đây đã sớm biết sử dụng những công cụ,vũ khí bằng đồng.Từ
đó,con người ở đâychuyển sang sống chủ yếu nhờ nghề nông ,thoát khỏi cuộc
sống săn bắn ,hái lượm và sớm bước vào xã hội văn minh.
b.Dân cư:
- Ở lưu vực sông Nin từ thời đồ đá cũ đã có con người sinh sống .Người Ai
Cập thời cổ là những thổ dân Châu Phi,hình thành trên cơ sở hỗn hợp rất nhiều
bộ lạc.Do đi lại săn bắn trên lục địa,khi đến vùng thung lũng sông Nin,họ định
cư ở đây và phát triển nghề nông và nghề chăn nuôi từ rất sớm .
4
- Về sau,một chi của bộ tộc Hamites từ Tây Á xâm nhập vào vùng hạ lưu sông
Nin,chinh phục thổ dân người Châu Phi ở đây.Trải qua quá trình hỗn hợp lâu
dài ,người Hamites và thổ dân đã đồng hóa lẫn nhau,hình thành ra một bộ tộc
mới,đó là người Ai Cập cổ đại.
2.Các thời kì lịch sử chính của Ai Cập cổ đại : Lịch sử Ai Cập cổ đại có thể
chia ra làm 5 thời kì chính sau :
• Thời kì TảoVương quốc ( khoảng 3200 - 3000 năm TCN )
• Thời kì Cổ Vương quốc ( khoảng 3000 - 2200 năm TCN )
• Thời kì Trung Vương quốc ( khoảng 2200 - 1570 năm TCN )
• Thời kì Tân Vương quốc ( khoảng 1570 - 1100 năm TCN )
• Thời kì Hậu Vương quốc ( khoảng 1100 - 31 năm TCN )
II Những thành tựu chủ yếu của nền văn minh Ai Cập cổ đại
1.Chữ viết:
Khoảng hơn 3000 nămTCN, người Ai Cập cổ đại đã sáng tạo ra chữ tượng
hình . Muốn chỉ một vật gì thì họ vẽ những nét tiêu biểu của sự vật đó. Để diễn
tả những khái niệm trừu tượng thì họ mượn ý. Thí dụ để diễn tả trạng thái khát
thì họ vẽ ba làn sóng nước và cái đầu bò đang cúi xuống; để nói lên sự công
bằng thì họ vẽ lông chim đà điểu ( vì lông đà điểu hầu như dài bằng nhau ).
Từ chữ tượng hình, sau này người Ai Cập cổ đại đã hình thành ra hệ thống 24
chữ cái. Vào thiên niên kỉ II TCN, người Híchxốt đã học cách viết của người
Ai Cậpđể ghi lại các ngôn ngữ của mình. Về sau này, loại chữ viết ấy lại ít
nhiều ảnh hưởng tới người Phênixi và người Phênixi đã sáng tạo ra vần chữ
cái A , B ...Những chữ tượng hình của người Ai Cập được khắc trên đá, viết
trên da, nhưng nhiều nhất là được viết trên vỏ cây sậy papyrus. Đây là một loại
“giấy” cổ xưa nhất, do vậy ngôn ngữ nhiều nước trên thế giới, giấy được gọi là
papes, papier ...Năm 1822, một nhà ngôn ngữ học người Pháp là Sampôliông (
Champollion ) đã tìm cách đọc được thứ chữ này.
2.Văn học:
Những tác phẩm tiêu biểu còn lại như Truyện hai anh em, Nói Thật và Nói
Láo, Đối thoại của một người thất vọng với linh hồn của mình , Người nông
phu biết nói những điều hay ...
Văn học Ai Cập trong suốt chiều dài lịch sử nhiều thế kỷ của mình là một sự
thống nhất về ngôn ngữ nhưng đa dạng về chữ viết. Người ta viết bằng ngôn
ngữ Ai Cập trong một thời kỳ vô cùng dài không ít hơn ba thiên niên kỷ rưỡi,
và hoàn toàn đương nhiên ngôn ngữ đó phải biến đổi. Các tác phẩm thành văn
đã minh chứng rằng sau ba mươi lăm thế kỷ tồn tại, tiếng Ai Cập đã trải qua
một số giai đoạn phát triển, gắn liền với truyền thống bắt nguồn từ thời cổ đại
5
và gắn với sự phân kỳ lịch sử của bản thân đất nước Ai Cập đã được khoa học
thiết lập. Những giai đoạn đó là:
I. Ngôn ngữ cổ Ai Cập thời đại Cổ vương quốc (thế kỷ XXX – XXII trước
công nguyên);
II. Ngôn ngữ cổ điển (trung Ai Cập) thời đại Trung vương quốc (thế kỷ XXII
– XVI trước công nguyên);
III. Ngôn ngữ tân Ai Cập thời đại Tân vương quốc (thế kỷ XVI – VIII trước
công nguyên);
IV. Ngôn ngữ demotic (bình dân) (thế kỷ VIII trước công nguyên – thế kỷ III
sau công nguyên);
V. Ngôn ngữ Coptic (từ thế kỷ III sau công nguyên).
Văn học Ai Cập là một phần của văn hóa Ai Cập và cùng mất đi với nó, đã trải
qua một cuộc sống lâu hơn nhà nước độc lập Ai Cập. Ai Cập vào năm 332
trước công nguyên đã thần phục Alexander Macedonia và đến năm 30 trước
công nguyên trở thành một tỉnh của đế quốc La Mã. Văn hóa đặc sắc của Ai
Cập tiếp tục sống và phát triển trong những điều kiện chính trị mới. Nhưng,
mặc dù như vậy và mặc dù từ lâu việc nghiên cứu văn học Ai Cập đã trở thành
một lĩnh vực độc lập trong bộ môn Ai Cập học, các chuyên gia khi phân kỳ
lịch sử của nó vẫn thích dựa vào những đặc điểm bên ngoài và phát xuất từ sự
phân kỳ lịch sử ngôn ngữ và lịch sử đất nước mà chúng ta đã làm quen để
phân biệt các nền văn học Cổ vương quốc, Trung vương quốc, Tân vương
quốc và văn học demotic. Sự phân kỳ văn học Ai Cập được thừa nhận như vậy
là bất đắc dĩ, chủ yếu do tình hình tư liệu và việc không thể theo dõi liên tục
từng bước sự phát triển của bản thân tiến trình văn học.
Văn học cổ đại Ai Cập, cũng như mọi nền văn học khác, gắn liền với đời sống
xã hội và với hệ tư tưởng của xã hội đó. Và bởi vì ở Ai Cập cổ đại, tôn giáo là
hình thức tư tưởng chủ đạo, nên không có gì lạ rằng văn học Ai Cập chịu ảnh
hưởng chủ yếu của tôn giáo, và nhiều tác phẩm của nền văn học này đã thấm
nhuần thế giới quan tôn giáo, biểu hiện dưới nhiều hình thức khác nhau. Tuy
nhiên không nên từ đó mà cho rằng văn học Ai Cập chỉ là những văn bản tôn
giáo hay thần thoại. Ngược lại, nó rất phong phú đa dạng về thể loại. Bên cạnh
những truyện cổ dân gian được tái chế (như Papyrus Westcar, Truyện về hai
anh em, Truyện chàng hoàng tử phải chết, …), trong văn học Ai Cập còn
có những tác phẩm mô tả cuộc sống hiện thực (các truyện Sinuhe và Un-
Amon), những văn bia của các vua và quan lại mang tính lịch sử, những tác
phẩm mang nội dung tôn giáo (tụng ca thần linh) và triết học (“Bài ca của
người chơi đàn hạc”, “Cuộc trò chuyện của một người tuyệt vọng với linh
