1
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI
KHOA DI SẢN VĂN HÓA
**********
DƯƠNG VĂN LỢI
TÌM HIỂU SƯU TẬP TEM BƯU CHÍNH
CÁCH MẠNG VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1945 – 1954
TẠI BẢO TÀNG CÁCH MẠNG VIỆT NAM
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
NGƯỜI HƯỚNG DẪN:
HÀ NỘI - 2012
2
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ...................................................................................... 5
2. Mục đích nghiên cứu ............................................................................... 6
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của khóa luận ................................. 7
4. Phương pháp nghiên cứu ........................................................................ 7
5. Bố cục khóa luận ...................................................................................... 7
Chương 1 - KHÁI QUÁT VỀ BẢO TÀNG BƯU ĐIỆN VÀ PHẦN
TRƯNG BÀY TEM BƯU CHÍNH VIỆT NAM ........................................... 9
1.1. Khái quát về Bảo tàng Bưu điện ................................................................ 9
1.1.1. Sự hình thành và phát triển của Bảo tàng Bưu điện ......................... 9
1.1.2. Chức năng và nhiệm vụ của Bảo tàng Bưu điện ............................ 12
1.1.3. Các hoạt động nghiệp vụ của Bảo tàng Bưu điện .......................... 14
1.1.3.1. Hoạt động nghiên cứu .............................................................. 14
1.1.3.2. Hoạt động sưu tầm hiện vật ..................................................... 15
1.1.3.3. Hoạt động kiểm kê, bảo quản .................................................. 16
1.1.3.4. Hoạt động trưng bày, tuyên truyền giáo dục ........................... 17
1.2. Nội dung trưng bày của Bảo tàng Bưu điện ......................................... 18
1.3. Nội dung trưng bày tem Bưu chính Việt Nam và tem Liên minh Bưu
chính thế giới (UPU) tại Bảo tàng Bưu điện ............................................... 21
1.4. Vài nét về sự ra đời của tem Bưu chính và lịch sử tem Bưu chính Việt
Nam .............................................................................................................. 22
1.4.1. Vài nét về sự ra đời của tem Bưu chính ......................................... 22
1.4.2. Vài nét về lịch sử tem Bưu chính Việt Nam .................................. 25
1.4.2.1. Giai đoạn trước Cách mạng tháng 8 năm 1945 ....................... 25
1.4.2.2. Giai đoạn từ Cách mạng tháng 8 năm 1945 đến 1954 ............ 26
1.4.2.3. Giai đoạn từ 1955 đến 1976 ..................................................... 28
1.4.2.4. Giai đoạn 1976 đến nay ........................................................... 30
3
Chương 2 - SƯU TẬP TEM BƯU CHÍNH CÁCH MẠNG VIỆT NAM
GIAI ĐOẠN 1945 – 1954 TẠI BẢO TÀNG BƯU ĐIỆN .......................... 32
2.1. Khái quát về lịch sử Việt Nam giai đoạn 1945 – 1954 ........................ 32
2.2. Tổng quan về sưu tập tem Bưu chính Cách mạng Việt Nam giai đoạn
1945 – 1954 tại Bảo tàng Bưu điện ............................................................. 36
2.2.1. Một số khái niệm liên quan ............................................................ 36
2.2.2. Tổng quan về sưu tập tem Bưu chính Cách mạng Việt Nam giai
đoạn 1945 - 1954 ...................................................................................... 40
2.2.3. Đặc điểm cơ bản của sưu tập tem Bưu chính Cách mạng Việt Nam
giai đoạn 1945 – 1954 .............................................................................. 43
2.2.4. Chủ đề trên tem Bưu chính Cách mạng Việt Nam giai đoạn 1945 – 1954 52
2.2.4.1. Chủ đề trên tem Bưu chính Cách mạng Việt Nam 1945 – 1946
............................................................................................................... 52
2.2.4.2. Chủ đề trên tem Bưu chính Cách mạng Việt Nam từ ngày
2/9/1946 đến năm 1954 ........................................................................ 57
2.3. Giá trị của sưu tập tem Bưu chính Cách mạng Việt Nam giai đoạn từ
năm 1945 đến năm 1954 .............................................................................. 68
2.3.1. Giá trị lịch sử .................................................................................. 68
2.3.2. Giá trị văn hoá ................................................................................ 73
Chương 3 - MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM BẢO QUẢN VÀ PHÁT HUY
GIÁ TRỊ CỦA SƯU TẬP BƯU CHÍNH CÁCH MẠNG VIỆT NAM
GIAI ĐOẠN 1945 – 1954 TẠI BẢO TÀNG BƯU ĐIỆN .......................... 78
3.1. Thực trạng nghiên cứu, quản lý, bảo quản sưu tập tem Bưu chính Cách
mạng Việt Nam giai đoạn 1945 -1954 tại Bảo tàng Bưu điện .................... 78
3.1.1. Thực trạng về nghiên cứu sưu tập tem Bưu chính Cách mạng Việt
Nam giai đoạn 1945 -1954 ....................................................................... 78
3.1.2. Thực trạng quản lý, bảo quản sưu tập tem Bưu chính Cách mạng
Việt Nam giai đoạn 1945 -1954 ............................................................... 79
4
3.1.2.1. Thực trạng quản lý sưu tập tem Bưu chính Cách mạng Việt
Nam giai đoạn 1945 -1954.................................................................... 79
3.1.2.2. Thực trạng bảo quản sưu tập tem Bưu chính Cách mạng Việt
Nam giai đoạn 1945 -1954.................................................................... 80
3.2. Một số giải pháp nhằm phát huy giá trị sưu tập tem Bưu chính Cách
mạng Việt Nam giai đoạn 1945 – 1954 ....................................................... 83
3.2.1. Hoàn thiện nội dung hồ sơ hiện vật và tiếp tục sưu tầm bổ sung cho
sưu tập ...................................................................................................... 83
3.2.2. Đa dạng các hình thức trưng bày ................................................... 86
3.2.3. In ấn giới thiệu, quảng bá về sưu tập ............................................. 88
KẾT LUẬN ..................................................................................................... 91
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................... 93
PHỤ LỤC……………………………………………………………………91
5
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Sau thắng lợi của Cách mạng tháng 8/1945, nước Việt Nam Dân chủ
Cộng hòa ra đời. Toàn Đảng, toàn dân ta ra sức củng cố và xây dựng cơ sở
Cách mạng trong tình hình mới, bên cạnh đó vẫn hết sức đề cao công tác
chuẩn bị cho những cuộc chiến mới, bởi vì ngay trong thời điểm đã giành
được chính quyền thì tình hình trong nước lẫn quốc tế vẫn rất phức tạp, nhiều
thế lực phản động và thù địch tiếp tục hoạt động và đe dọa chính quyền non
nớt mới thành lập. Ta vừa phải lo đánh giặc Pháp quay lại xâm lược vừa phải
lo diệt giặc đói, giặc dốt. Dưới sự lãnh đạo sáng suốt, tài tình của Đảng và
Chủ tịch Hồ Chí Minh, dân tộc ta đã vượt qua hết những khó khăn, vất vả và
làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu
năm 1954. Giai đoạn lịch sử 1945 – 1954 là một giai đoạn lịch sử vinh quang,
hào hùng của dân tộc Việt Nam, có tầm ảnh hưởng quốc tế rộng rãi, đây là
giai đoạn có vai trò to lớn trong lịch sử đánh giặc giữ nước của dân tộc ta, thể
hiện sự trưởng thành của chính quyền Cách mạng, tạo nền tảng cho những
quyết định khó khăn sau này trong giai đoạn kháng chiến chống Mỹ và đi
đến ngày giải phóng hoàn toàn đất nước.
Góp phần vào những thắng lợi vang dội này có sự đóng góp của nhiều
ngành, trong đó có ngành Bưu chính. Ngành Bưu chính có chức năng truyền
thông tin liên lạc trong và ngoài nước. Thời kỳ mới thành lập, ngành Bưu
chính Việt Nam gặp rất nhiều khó khăn cả về cơ sở sản xuất lẫn trình độ kỹ
thuật. Nhưng với sự sáng tạo, linh hoạt tài tình và ý trí quật cường, các cán bộ
chiến sĩ ngành Bưu chính đã không ngại hy sinh, vất vả để hoàn thành tốt
nhiệm vụ thông tin liên lạc, góp phần quan trọng trong các chiến thắng của
dân tộc ta. Những thành tích và những khó khăn, thiếu thốn của ngành, cũng
như lịch sử ngành Bưu chính Việt Nam không chỉ được biết qua các tài liệu
sách, báo lịch sử mà còn được phản ánh hết sức phong phú, sinh động qua