BST CÂY CAO SU
I/ Gi i thi u chung
1/
- L ch s cây cao su
Cây cao su ban đ u ch m c t i khu v c r ng m a Amazon ư . Cách đây g n 10 th k , ế
th dân Mainas s ng đây đã bi t l y nh a c a cây này dùng đ t m vào qu n áo ế
ch ng m t, và t o ra nh ng qu bóng vui ch i trong d p h i hè. H g i ch t nh a ướ ơ
này là Caouchouk, theo Th ng Mainas nghĩa là “N c m t c a câyướ ” (cao là g .
Uchouk là ch y ra hay khóc).
Do nhu c u tăng lên và s phát minh ra công ngh l u hóaư năm 1839 đã d n t i s
bùng n trong khu v c này, làm giàu cho các thành ph Manaus (bang Amazonas) và
Belém (bang Pará), thu c Brasil.
C g ng th nghi m đ u tiên trong vi c tr ng cây cao su ra ngoài ph m vi Brasil di n
ra vào năm 1873. Sau m t vài n l c, 12 h t gi ng đã n y m m t i V n th c v tườ
hoàng gia Kew. Nh ng cây con này đã đ c g i t i ượ n Đ đ gieo tr ng, nh ng chúng ư
đã b ch t. C g ng th hai sau đó đã đ c th c hi n, kho ng 70.000 h t gi ng đã ế ượ
đ c g i t i Kew năm 1875. Kho ng 4% h t gi ng đã n y m m, và vào năm 1876ượ
kho ng 2.000 cây gi ng đã đ c g i trong các ượ thùng Ward t i Ceylon, và 22 đã đ cượ
g i t i các v n th c v t t i ườ Singapore. Sau khi đã thi t l p s có m t ngoài n iế ơ
b n đ a c a nó, cây cao su đã đ c nhân gi ng r ng kh p t i các thu c đ a c a Anh. ượ
Các cây cao su đã có m t t i các v n th c v t ườ Buitenzorg, Malaysia năm 1883[1].
Vào năm 1898, m t đ n đi n tr ng cao su đã đ c thành l p t i ượ Malaya, và ngày nay
ph n l n các khu v c tr ng cao su n m t i Đông Nam Á và m t s t i khu v c châu
Phi nhi t đ i. Các c g ng gieo tr ng cây cao su t i Nam M b n đ a c a nó thì l i
không di n ra t t đ p nh v y. ư
Cây cao su đ c ng i Pháp đ a vào Vi t Nam l n đ u tiên t i ượ ườ ư v n th c v t Sàiườ
Gòn năm 1878 nh ng không s ng.ư [2]
Đ n năm 1892, 2000 h t cao su t ế Indonesia đ c nh p vào ượ Vi t Nam.[3] Trong 1600
cây s ng, 1000 cây đ c giao cho tr m th c v t Ong Y m (B n Cát, Bình D ng), ượ ế ươ
200 cây giao cho bác sĩ Yersin tr ng th Su i D u (cách Nha Trang 20 km).
Năm 1897 đã đánh d u s hi n di n c a cây cao su Vi t Nam. Công ty cao su đ u
tiên đ c thành l p là Suzannah (D u Giây, Long Khánh, ượ Đ ng Nai) năm 1907. Ti pế
sau, hàng lo t đ n đi n và công ty cao su ra đ i, ch y u là c a ng i Pháp và t p ế ườ
trung Đông Nam B: SIPH, SPTR, CEXO, Michelin... M t s đ n đi n cao su t ư
nhân Vi t Nam cũng đ c thành l p. ượ
Đ n năm 1920, mi n Đông Nam B có kho ng 7.000 ế ha và s n l ng 3.000 t n. ượ
Cây cao su đ c tr ng th ượ Tây Nguyên năm 1923 và phát tri n m nh trong giai đo n
1960 – 1962, trên nh ng vùng đ t cao 400 – 600 m, sau đó ng ng vì ư chi n tranhế.
Trong th i kỳ tr c 1975, đ có ngu n nguyên li u cho n n công nghi p ướ mi n B c ,
cây cao su đã đ c tr ng v t trên vĩ tuy n 170 B c (ượ ượ ế Qu ng Tr , Qu ng Bình, Ngh
An, Thanh Hóa, Phú Th). Trong nh ng năm 1958 – 1963 b ng ngu n gi ng t Trung
Qu c, di n tích đã lên đ n kho ng 6.000 ha. Hi n nay, cây cao su đã đ c tr ng t i ế ượ
khu v c mi n núi phía B c và Lai Châu đ c xem là th ph c a cây cao su khu v c ượ
này.
Đ n 1976, Vi t Nam còn kho ng 76.000 ha, t p trung Đông Nam B kho ng 69.500ế
ha, Tây Nguyên kho ng 3.482 ha, các t nh duyên h i mi n Trung và khu 4 cũ kho ng
3.636 ha.
Sau 1975, cây cao su đ c ti p t c phát tri n ch y u Đông Nam B . T 1977, Tâyượ ế ế
Nguyên b t đ u l i ch ng trình tr ng m i cao su, tho t tiên do các nông tr ng quân ươ ườ
đ i, sau 1985 đo các nông tr ng qu c doanh, t 1992 đ n nay t nhân đã tham gia ườ ế ư
tr ng cao su. mi n Trung sau 1984, cây cao su đ c phát tri n Qu ng tr , Qu ngượ
Bình trong các công ty qu c doanh.
Đ n năm 1999, di n tích cao su c n c đ t 394.900 ha, cao su ti u đi n chi mế ướ ế
kho ng 27,2%. Năm 2004, di n tích cao su c n c là 454.000 ha, trong đó cao su ti u ướ
đi n chi m 37%. Năm 2005, di n tích cao su c n c là 464.875 ha. ế ướ
Năm 2007 di n tích Cao Su Đông Nam B (339.000 ha), Tây Nguyên (113.000 ha),
Trung tâm phía B c (41.500 ha) và Duyên H i mi n Trung (6.500 ha). [4] Tháng 05 năm
2010 có m t s b nh l khi n ng i dân kh n kh , b nh b t đ u có bi u hi n nh , ế ườ ư
nh thì vàng lá. N ng h n m t chút thì r ng lá r i ch t mà cách đ c tr thì ch a th c ơ ế ư
s hi u qu .
http://vi.wikipedia.org/wiki/Cao su
-Đ c đi m
-Các vùng tr ng đi m c a n c ta ướ
2/
Th b y, 02 Tháng 11 2013 15:21
Trong tháng 10/2013, liên ti p hai c n o s 10, 11 quét qua khu v c mi n Trung, mế ơ
y đ ng ch c ngàn hec-ta cao su t i các t nh Qu ng Bình, Qu ng Tr , Hà Tĩnh, Qu ng
Nam…, gây thi t h i ng ngn t đ ng, khi n c CTCS nông dân b thi t h i n ng ế
n . Ch ng ki n nh ng v n cây cao su đ nát do bão mi n Trung, ế ườ trong nh ng ngày
qua, tn c ph ng ti n truy n thông đ i chúng d lu n xã h i đã r t nhi u ý ki nươ ư ế
gay g t, quy t li t, th m chí có c s ch trích c a nhi u v nguyên lãnh đ o Nn c, ế ướ
c ban ngành TW và đ a ph ng đ t ra v n đ nên ti p t c phát tri n cao su vùng ươ ế
đ t th ng xuyên h ng ch u s bi n đ i th t th ng c a khí h u nh khu v c mi n ườ ế ườ ư
Trung hay không?
Tr c nh ng d lu n ng c a h i nh v y, đ c bi t s m t mát l n c a nhân n mi n Trungướ ư ư
tr c thiên tai, vào ngày 30/10, t i t nh Qu ng Tr B NN&PTNT đã t ch c H i th o phát tri n cây cao su t iướ
các t nh B c Trung B . Đ thêm thông tin nhi u chi ukhách quan, k t s báo này, T p chí Cao su
VN s đăng t i, gi i thi u quan đi m, ý ki n c a m t s nhà qu n lý, nhà khoa h c, doanh nghi p ng i ế ườ
dân liên quan đ n vi c nên hay không nên pt tri n cây cao su mi n Trung.ế
Nguyên Phó Th t ng Nguy n Công T n: ướ “Nông dân B c Trung B không nên
tr ng l i cao su”
Cao su là lo i y công nghi p nhi t đ i đi n hình, “s nh t bão và rét. Ch c n gió c p 10 tr lên cây
ngã đ , tr i t d i 16 đ cây s ch t. Mi n Trung r n bão. th , vi c tr ng cao su đây ướ ế ế quá m o
hi m. Sau bài h c đ t giá này, nông dân mi n Trung, nh t là khu v c B c Trung B , không nên tr ng l i cao
su n a, vì quá r i ro!
Giáo s -Ti n sĩ Khoa h c Nguy n Ng c Lungư ế - Vi n Qu n r ng b n v ng
ch ng ch r ng: S c c đoan n u nói r ng toàn b B c Trung B kng ế
n tr ng cao su
Tr ng cao su v nguyên t c ph i tr ng theo h ng “đ i đi n”, t c tr ng thành m t vùng r ng l n, ch không th ướ
tr ng ki u “ti u đi nt ng kho nh m t. N u tr ng tnh m t v t l n, kh năng che ch n, gi m thi t h i s t t h n. ế ơ
Th ng tr c khi đ dân tr ng, ph i giao c quan khoa h c tr ng th nghi m vài hec-ta nhi u đ a bàn và th iườ ướ ơ
gian cũng ph i dài đ l y m đ c vài ba năm. T th nghi m đó s nh tn xem s n l ng nh a nh th o, ượ ượ ư ế
ch t l ng nh a, các r i ro th i ti t, r i m i tính đ n vi c có nên tr ng cao su vùng này hay kng. S c c đoan ượ ế ế
n u nói r ng tn b B c Trung B không nên tr ng cao su. M c dù là r n bão nh ng s có nhi u khu v c h nế ư
ch đ c t i đa s c g, nh nh ng thung lũng gi a c vùng i, đ i... Theo tôi, n u mu n tr ng l i cao su B cế ượ ư ế
Trung B , ch c ch n ph i làm quy ho ch tr c, ph i v l i b n đ theo các m c u tn, đ c bi t ph i tham v n ướ ư
các c quan chun ngành cao su. ơ
Th c Bùi Xuân Tín - Phó khoa Nông h c, Tr ng ĐH Nông lâm Hu : ườ ế Không
nên phát tri n cao su ti u đi n”
c t nh th ng xuyên ch u nh h ng c a bão nh Qu ng Tr , Qu ng Bình, Tĩnh thì không nên phát ườ ưở ư
tri n y cao su ti u đi n mà nên pt tri n cao su đ n đi n. Bên c nh đó, ng i dân tr ng m t cách t phát ườ
nên ch a đ trình đ đ ch n ra nh ng gi ng cao su v a kháng b nh v a ch u đ c gió l n và có hi u quư ượ
kinh t cao. Cao su đ n đi n tr ng t p trung, lô th a bài b n và có h th ng cây ch ng gió nên ít thi t h i doế
bão. Còn cao su ti u đi n tr ng manh mún, nh l do thi u đ t nên ng i dân ch a chú tr ng đ n h ế ườ ư ế
th ng ch n gió. Do đó, khi gió l n thì cây cao su ti u đi n s b gió qu t b t g c ho c gãy ngang mà không
th khôi ph c đ c. ượ
Ông Phan Văn Khoa - Giám đ c S NN&PTNT Qu ng Bình: “V n s tr ng cây
cao su”
Di n tích cao su c a t nh b gãy đ trong đ t o v a qua r t l n, thi t h i n ng n . Tuy nhiên, đ a ph ng ươ
v n khuy n khích ng i dân ti p t c g n v i lo i cây này. Có th ban đ u ph i l y ng n nuôi i b ng ế ườ ế
cách tr ng xen canhc lo i cây ng n ngày đ h tr vi c tái h i ph c di n tích cao su đã gãy đ . Ngoài cao
su, vùng này cũng ch có th tr ng keo lá tràm (keo lai). Cây keo lai thu ho ch theo chu kỳ m năm, m i l n
thu kho ng 40-50 tri u đ ng/ha. Nh v y trong 20 năm, nhi u nh t keo lai cũng ch đem l i l i nhu n g n 200 ư
tri u đ ng trong khi cây cao su đem l i ti n t . N u bão l n thì c hai lo i câyy đ u cùng gãy đ nh nhau. ế ư
Ông Hoàng Đ c Doanh - Chi c c tr ng Chi c c Lâm nghi p t nh Qu ng Tr : ưở
C n có nh đai phi lao ch n gió”
T nh Qu ng Tr c n m t gi i pháp khôi ph c vành đai phi lao ch n gió ven bi n nh m t cách m c thêm ư
“áo giáp” đ không nh ng góp ph n b o v làng m c, mà b o v chính nh ng v n cao su còn l i. ườ
Anh Tr n L u ư - H i Thái, huy n Gio Linh, Qu ng Tr : “ Nông dân không th
làm ng c khoa h cượ
Ban đ u tôi cũng đ dành đ t tr ng đai r ng b o v . Nh ng sau đó giá m cao su lên quá cao nên tôi phá đai ư
r ng, tr ng li u cao su lên ph n đ t này. Nh ng các nhà khoa h c đã nghiên c u c nh báo không sai. Cây ư
cao su không th s ng m t mình mà không có r ng b o v phía bên ngoài. Chúng tôi không th làm ng c ượ
khoa h c đ c. Đúng c n tr ng đai r ng đ b o v y cao su. Tuy nhiên, kinh phí đ u t r t l n, r t ượ ư
mong mu n Nhà n c h tr thêm đ con nông dân ti n mua gi ng, làm đ t tr ng cây. ướ
Ông Huỳnh Văn Bình nguyên Ch t ch HĐQT TCT Cao su VN: “Tôi ng h
ch tr ng phát tri n cao su mi n Trung” ươ
Cây cao su hi n di n mi n Trung h n 50 năm nay. Nh t i Ngh An, Thanh Hóa cao ơ ư
su đ c tr ng t tr c nh ng năm 1960, còn bên kia biên gi i, vùng nhi u gió bãoượ ướ
nh H i Nam (Trung Qu c), cây cao su đ c tr ng r t nhi u. Vi c ngành cao su phátư ượ
tri n di n tích cây cao su ra Duyên h i mi n Trung là có c s . ơ
Năm 1995, khi trình bày v i Chính ph đ án quy ho ch t ng quan phát tri n cây cao su, chúng tôi bi t vi c ế
phát tri n cao su t i Duyên h i mi n Trung là có khó khăn h n Đông Nam b do nh h ng khí h u, gió bão. ơ ưở
Lúc đó, nhi u ý ki n đ c p nên hay không n, tr ng hay không tr ng, th hay không th phát tri n ế
cao su khu v c này. Chúng tôi đ t v n đ , t không th thành có th tr ng và phát tri n cao su ra mi n Trung
và mi n B c.
M y ch c năm qua, hi u qu cây cao su mang l i cho khu v c y đã đ c ch ng minh. không ch ượ
đ n thu n v m t kinh t , mà còn giá tr v xã h i, qu c phòng - an ninh… Đ gi m thi u t i đa thi t h i choơ ế
cây cao su mi n Trung, theo tôi c n chú ý 3 v n đ :
Th nh t : Đi u ch nh l i quy ho ch đ xác đ nh ch nào nên tr ng, ch nào c n lo i b . Đi u đó cũng
nghĩa, có th thêm di n tích cũng có th m t di n tích. Ngoài ra, tr c khi tr ng cao su t 1 đ n 2 năm nên ướ ế
thi t l p vành đai r ng ch n gió. Vành đai ch n gió nên tr ng nhi u lo i y nh cây d u, cây sao, th đ nế ư ế
tr ng xeny tràm ng vàng, b ch đàn và dây leo, nh y mây ch ng h n. ư
Th hai: Tr ng cao su khu v c này nên tr ng v i m t đ dày, t 600 đ n 700 cây/ha. Tr ng dày đ cây ế
n ng t a vào nhau, h n ch khu ch tán lá, gi m lá đ cây v n lên th ng. Khi g p gió bão thì cây nghiêngươ ế ế ươ
ngã ch không b gãy đ .
Th ba: Ph i xem l i k thu t tr ng. Hi n nay, ta đang tr ng b ng tum b u. C hai hình th c này, r tr c a
y b c t b tr c khi tr ng. Chính vì th ,y ch n r bànm trên m t đ t, không còn r c c đâm sâu vào ướ ế
ng đ t n cây không có chân tr . n chăng tr ng l i b ng h t đ gi g c cao su. Tr ng h t đây không
ph i tr ng cây th c sinh, khi y l n lên kh i m t đ t thì ta ghépo. V th c ch t v n là cây ghép, nh ng ư
ph ng pháp này cây có r tr . X lý h tr ng, tuân th k thu t đào sâu h n bình th ng đ r tr ănu oươ ơ ườ
ng đ t.
Ông Lê Quang Thung – nguyên TGĐ VRG: Hi u qu kinh t y cao su r t rõ ràng ế
V i đi u ki n khí h u m t v mùa đông, h n hán gió Lào vào mùa hè, m ao v a thu và ch t đ t thì ướ ư
c n c i nênc t nh mi n Trung không th nói là tch h p cho cây nhi t đ i nh y cao su. Tuy nhiên l a ch n ư
y gì cho dân mi n Trung l i lài tn hóca. Trong đi u ki n đ t đai c a mi n Trung ch có 2 cây phát tri n
đ c là cây r ng, ch y u là keo lai cao su. Cây keo lai thì 5-6 năm m i cho thu ho ch, m i năm ch đ c 5-7ượ ế ượ
tri u/ha, nh v y là quá th p. Còn tính t ng th thì hi u qu cây cao su khá cao. Th m chí khi v n cây b gãy ư ườ
đ thì ng i dân v n bán đ c g thanh , v i m c 250 - 300 tri u đ ng/ha, trong khi su t đ u t 1 ha tr ng ườ ượ ư
m i ch có h n 100 tri u. Không lo i tài s n nào khi thanh lý l i có th tr ng m i đ c h n 2 l n nh y cao su ơ ượ ơ ư
c .
Ti n Ph m Đ ng Qu ngế - Phó C c tr ng ph trách C c Tr ng tr t: ưở tr ng l i cao su hay
không, tr ng l i th nào, là v n đ trăn tr l n c a c ngành nông nghi p ế
V đ t đai, cao su d tính, th tr ng đ c c đ t nghèo ki t, v n ch tr ng đ c keo, b ch đàn. B ng ượ ượ
ch ng nh t i Hà Tĩnh, Qu ng Bình, đ t tr ng cao su đ u là đ t r ng nghèo ki t, ho c đ t canh tác cây nông ư
nghi p kém hi u qu . V v n và đ u t , cao su tuy đ u t cao nh ng v i giá m nh ng năm qua trung bình t ư ư ư
50 - 60 tri u đ ng/t n, ch c n t 1 - 2 năm thu ho ch làn thu h i đ c v n và có th m giàu... C n khách ượ
quan r ng, không ch cao su b y đ vì bão, mà t t c c cây tr ng khác cũng gãy đ n ng n trong các c n ơ
o v a qua. Vi c quy t đ nh có tr ng l i hay không, tr ng l i th nào, không tr ng l i thì tr ng y ... hi n ế ế
đang v n đ trăn tr l n c a c ngành ng nghi p. Chúng ta còn nhi u th i gian đ nh tĩnh tham kh o
thêm nhi u ý ki n c a c quan khoa h c, c n qu n lí, DN và nguy n v ng c a ng i dân. ế ơ ườ
Ông Nguy n Ng c Truy n - nguyên Phó Vi n tr ng Vi n Nghiên c u Cao su VN: ưở C n đ c bi t quan
tâm đ n gi ng cao su cho mi n Trungế
Trong đ t bão v a qua, thi t h i ch y u là v i v n ti u đi n và cao su do đ a ph ng qu n lý v n cây, còn ế ườ ươ ườ
c a VRG b đ y nh h n. V y nguyên nhân đây là gì? Theo i, gãy nhi u là do gi ng. Nh ng v n cao su ơ ườ
b đ y ch y u r io gi ng cho năng su t cao (nh RRIV 4) nh ng kh năng ch ng ch u gió bão r t kém. ế ơ ư ư
Dân tr ng ch y u t phát, t đi ki m gi ng v tr ng và ch t p trung cho năng su t. Cng tôing nghiên c u ế ế
r i, mi n Trung ph i ch p nh nng gi ng cho năng su t th p h n nh ng có kh năng ch ng ch u gió bão ơ ư
t t. Bài h c v gi ng cao su không p h p tr c đây tr ng t i khu v c mi n núi phía B c còn hi n hi n r t rõ, ướ
th vi c ch n đúng gi ng cho mi n Trung c n đ c bi t quan tâm. ế
T.S - Phan Th ng
II/ K thu t tr ng và chăm sóc