B CÔNG THƯƠNG
TRƯỜNG ĐẠI HC CÔNG NGHIP HÀ NI
------------------------
LÊ DUY LONG
NGHIÊN CU ẢNH HƯỞNG DAO ĐỘNG XE KHÁCH ĐẾN
NGƯỜI NGI TRÊN XE
Chuyên ngành: K thuật cơ khí động lc
Mã s: 9520116
TÓM TT LUN ÁN TIẾNK THUT
Hà Ni - 2026
Công trình được hoàn thành ti:
TRƯỜNG ĐẠI HC CÔNG NGHIP HÀ NI B CÔNG THƯƠNG
Người hướng dn khoa hc:
1. PGS.TS. Nguyn Thanh Quang
2. PGS. TS. Lê Hng Quân
Phn bin 1: GS.TS. Vũ Đc Lp
Phn bin 2: PGS.TS. Đàm Hoàng Phúc
Phn bin 3: PGS.TS. Nguyn Tuấn Nghĩa
Luận án được bo v ti Hội đồng đánh giá luận án tiến sĩ cấp Trường và hp ti
Trường Đại hc Công nghip Hà Ni vào hồi… giờ, ngày … tháng 02 năm 2026
Có th tìm hiu lun án ti:
- Thư viện Trường Đại hc Công nghip Hà Ni
- Thư viện Quc gia Vit Nam
1
M ĐẦU
Ô chuyn động tn đưng khi tham gia giao thông thưng phát sinh dao
động. Nhng dao động y s nh ng đến ngưi lái hành khách trên xe.
Nhng nghiên cu dao đng ca xe ô cho thy s tác động ca nh hưng
nhiu đến sc kho con ngưi nbnh v thn kinh não b. Nếu dao đng ca
xe nm ngoài phm vi cho phép s nh ng đến m lý, gây ra trng thái xu cho
ngưi lái xe và ngưi ngi trên xe t đó th dẫn đến nhng nguy him khi tham
gia giao thông.
1. Mục tiêu của luận án
Mc tiêu ca lun án nghiên cu trên xe khách thc tế, bng thuyết
thc nghim khảo sát đánh giá dao động xe dưới các tác động t bên ngoài trong
điu kin vn hành c th. S dng tiêu chuẩn đánh giá ảnh hưởng của dao đng
xe đến độ êm du chuyển động xe người ngi trên xe. T các kết qu kho sát
thông s dao động người ngồi trên xe làm s để đưa ra các đề xut v ghế ngi
trong s dng và chế to loi ghế phù hp với điều kin ti Vit Nam.
2. Đối tượng nghiên cứu
La chn loi xe khách 29 ch ngi sn xut lắp ráp trong c loi xe
đại diện vì được s dng rng rãi, chiếm t trng ln và ph biến ti Vit Nam.
3. Phạm vi nghiên cứu
Lun án tp trung xây dựng và phân tích mô hình dao đng không gian ca xe
ảnh hưởng đến người ngi. H dao động Xe ghế - ngưi ngi ch xét đến dao
động theo phương thẳng đứng (trục OZ), không xét đến ảnh hưởng ca theo
phương dọc và ngang (OX, OY).
Trong gii hn của đề tài, lun án ch yếu đánh giá đặc tính êm du chuyn
động ca xe s thoi mái của người ngi. Các ch tiêu liên quan đến an toàn
chuyển động hay ổn định điều khin ca xe không thuc phm vi xem xét ca
nghiên cu này.
4. Nội dung nghiên cứu
+ Thiết lp hình không gian khảo sát dao động ca xe khách hoạt động
trên mặt đường gn vi thc tế nhằm xác định các giá tr chuyn v, vn tc gia
tc ti các v trí lp ghế trên sàn xe để ly tín hiệu đầu vào tác đng vào hình
2
dao động ca ghế - người ngi trên ghế. Các loi mặt đường khác nhau gm: hình
sin, mặt đường hình xung, các dng mặt đường ngu nhiên theo tiêu chun ISO
8608 đưc s dng.
+ Thiết lập hình dao động ca ghế - người ngi trên ghế để xác định các
giá tr gia tốc dao động ti ghế và các b phận trên cơ thể của người ngi trên ghế.
+ Tiến hành thc nghiệm để kim chng mô hình.
+ So sánh vi tiêu chuẩn đánh giá mức đ ảnh hưởng của dao động xe đến
ngưi ngi trên xe. Ch tiêu đánh giá trong tiêu chuẩn được tính toán theo giá tr
bình phương trung bình RMS trong tiêu chuẩn ISO 2631-1.
5. Phương pháp nghiên cứu
+ Phương pháp nghiên cứu thuyết: Xây dng hình xe khách sát vi xe
thc tế. S dụng phương trình Lagrange loại II để thiết lp các hình kho sát
dao động không gian ca xe khách mô hình ngưi ngi trên ghế. S dng phn
mm mô phng vi các tác động t bên ngoài: Biên dng mặt đường theo tiêu
chun, các dãy vn tc vn tc c th để gii và nhn kết qu đánh giá dao động xe
và người ngi trên xe.
+ Phương pháp nghiên cứu thc nghim: Tiến hành thí nghim đo đạc thc tế
trên đường giao thông theo điu kiện tương đương vi khảo sát để đo các thông số
dao động Xe Ghế - Người ngi.
6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
Nghiên cu ng dụng phương pháp hình hóa phng bằng phương
pháp động lc hc không gian, s dng phn mm chuyên dng Matlab Simulink
và Ansys Workbench, s dng thuật toán ASA để xác định các thông s nh hưởng
đến người ngồi trên xe, đánh giá dao động xe kim chng bng thc nghim
nhằm đ xut các gii pháp nâng cao chất lượng độ êm du chuyển động ca xe,
ngưi ngi trên xe.
Xây dựng phương pháp nghiên cứu lý thuyết thc nghim. Kết qu nghiên
cứu cho phép đ xut mt s gii pháp nhm giảm dao động khi thiết kế, tng
c hoàn thiện phương pháp luận nghiên cu thiết kế thân v xe ô theo hướng
hiện đại như các nước tiên tiến đang dùng.
3
7. Điểm mới của luận án
Xây dng mô hình khảo sát dao động Xe Ghế - Người ngi.
Kết hp hình khảo sát dao động Ghế - Người ngi hình kho sát
dao động không gian ca xe khách 29 ch.
S dng kết hp phn mm chuyên dng Matlab Simulink Ansys
Workbench trong mô phng.
S dng thuật toán ASA đ xác định các thông s ảnh hưởng đến người ngi
trên xe.
Xây dựng phương pháp nghiên cu thc nghim xác định ảnh ng ca các
biên dng mặt đường khác nhau và các điu kin khai thác khác nhau nhng vn
tc xe chy khác nhau.
8. Bố cục của luận án
Luận án được trình bày theo b cc gồm 04 chương:
Chương 1: Tng quan vấn đề nghiên cứu dao động ca ô tô khách
Chương 2: Xây dng mô hình khảo sát dao động h Xe - Ghế - Người ngi
Chương 3: Kho sát ảnh hưởng của dao động đến người ngi trên xe
Chương 4: Nghiên cu thc nghim
Kết luận chung và hướng nghiên cu tiếp theo ca lun án
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU DAO ĐỘNG CỦA Ô
TÔ KHÁCH
Nội dung chương 1 tập trung vào các nghiên cu liên quan ti:
Xác định các nguồn khác nhau gây ra dao động của xe: đó là, sự mt cân bng
của động khi động khi nổ, s mt cân bng ca các chi tiết quay trong h
thng truyn lực, độ mp mô mặt đường v.v…
Tình hình nghiên cu ngoài nước trong c v lĩnh vực dao động ô
và rung động ngưi ngi trong xe.
Xác định ba hình hc: hình gim chn xo khối lượng, hình
động lc hc h nhiu vt, mô hình phn t hu hn, trong nghiên cứu dao động xe
ghế - ngưi ngi trên xe.