
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
NGUYỄN ĐỨC DU
NGHIÊN CỨU TỔNG HỢP VÀ KHẢO SÁT
HOẠT TÍNH SINH HỌC CỦA MỘT SỐ DẪN XUẤT
BENZOTHIAZOLE CHỨA NHÓM AMIDE
Chuyên ngành : HÓA HỌC HỮU CƠ
Mã số: 9.44.01.14
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ HÓA HỌC
Hà Nội - 2026

Công trình được hoàn thành tại: Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
Người hướng dẫn khoa học: 1. PGS. TS. Dương Quốc Hoàn
2. PGS. TS. Phạm Hữu Điển
Phản biện 1: GS. TS. Nguyễn Văn Tuyến
Viện hóa học, Viện Hàn lâm KH và CN Việt Nam
Phản biện 2: GS. TS. Nguyễn Đình Thành
Trường Đại học Khoa học tự nhiên, ĐHQG Hà Nội
Phản biện 3: PGS. TS. Vũ Quốc Trung
Trường ĐHSP Hà Nội
Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Trường họp tại
Trường Đại học Sư phạm Hà Nội vào hồi …..giờ … ngày … tháng… năm…
Có thể tìm hiểu luận án tại thư viện: Thư viện Quốc Gia, Hà Nội
hoặc Thư viện Trường Đại học Sư phạm Hà Nội

1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Những hợp chất hữu cơ có chứa dị vòng benzothiazole đã được nhiều nhà nghiên cứu
khoa học chú ý đến trong những năm qua nhờ vào hoạt tính sinh học phong phú. Với cấu
trúc đơn giản nhưng ổn định, benzothiazole và các dẫn xuất của nó đã trở thành bộ khung
quan trọng trong việc phát triển các hợp chất hữu cơ có tiềm năng. Những nghiên cứu gần
đây đã cho thấy, dẫn xuất của benzothiazole có thể sở hữu nhiều hoạt tính sinh học, trong đó
có những hoạt tính nổi bật như khả năng kháng khuẩn, kháng nấm, kháng virus và đặc biệt
là khả năng tiêu diệt tế bào ung thư.
Điều đáng chú ý là từ khung benzothiazole thông qua các phương pháp tổng hợp khác
nhau, có thể tổng hợp được nhiều dẫn xuất khác nhau có chứa dị vòng này. Các dẫn xuất
của benzothiazole chứa nhóm amide thuộc loại những dẫn xuất phổ biến, có nhiều hoạt tính
sinh học như: chống co giật, chống ung thư, kháng nấm, kháng khuẩn…
Mặc dù các nghiên cứu trước đây về dị vòng benzothiazole và các hợp chất chứa nhóm
amide đã mang lại những kết quả đáng chú ý trong việc tổng hợp và xác định đặc tính hóa
học, song phần lớn các công trình này còn thiếu tính hệ thống trong việc phân tích, đánh giá
toàn diện hoạt tính sinh học của các hợp chất. Việc chưa chú trọng đến khía cạnh sinh học
đã hạn chế khả năng ứng dụng thực tiễn, đặc biệc trong lĩnh vực y học, nhiều dẫn xuất
benzothiazole-amide tiềm năng vẫn chưa được khám phá đầy đủ về hiệu quả dược lý.
Vì vậy, tôi lựa chọn đề tài: “Nghiên cứu tổng hợp và khảo sát hoạt tính sinh học của một
số dẫn xuất benzothiazole chứa nhóm amide”.
2. Mục đích và nhiệm vụ của luận án
- Mục đích:
Từ hai hợp chất thông dụng là vanillin và 4-hydroxybenzaldehyde, nghiên cứu tổng hợp
và khảo sát hoạt tính sinh học của một số dẫn xuất benzothiazole chứa nhóm amide, góp
phần xây dựng hướng tiếp cận trong việc thiết kế và tổng hợp các hợp chất dị vòng
benzothiazole mang nhóm amide đồng thời khảo sát hoạt tính sinh học của các hợp chất này
nhắm tìm kiếm những cấu trúc có tiềm năng ứng dụng trong y dược.
- Nhiệm vụ
+ Điều chế các chất trung gian chìa khóa chứa dị vòng benzothiazole và nhóm chức
carboxyl dựa vào hai aldehyde ban đầu là vanillin và 4-hydroxybenzaldehyde.

2
+ Thực hiện các quá trình phản ứng để tạo thành các dẫn xuất benzothiazole chứa
nhóm amide.
+ Thực hiện nghiên cứu và xác định cấu trúc của các hợp chất mới bằng các phương
pháp phổ hiện đại như: phổ hồng ngoại (IR), phổ cộng hưởng từ hạt nhân (NMR) và phổ
khối lượng (HRMS, MS).
+ Những hợp chất mới được điều chế sau đó được khảo sát về hoạt tính sinh học, bao
gồm: độc tế bào, đánh giá hiệu quả kháng sinh và khả năng ức chế enzyme
acetylcholinesterase.
3. Khách thể, đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: tổng hợp và khảo sát hoạt tính sinh học của một số dẫn xuất
benzothiazole chứa nhóm amide.
4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
Xuất phát từ 4-hydroxybenzaldehyde và vanillin, các dẫn xuất benzothiazole chứa nhóm
amide đã được tổng hợp thành công.
Cấu trúc các hợp chất được chứng minh thông qua các phương pháp phổ hiện đại bao
gồm phổ khối lượng (MS, HRMS), phổ hồng ngoại (IR) và phổ cộng hưởng từ hạt nhân
(NMR). Việc cung cấp các công thức cấu tạo đi kèm dữ liệu của các bộ phổ này không chỉ
đóng góp vào sự hiểu biết về cấu trúc hóa học của các hợp chất mới mà còn phục vụ quá
trình đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực nghiên cứu hóa
học, nâng cao khả năng ứng dụng các phương pháp phân tích tiên tiến vào thực tiễn.
Đáng chú ý, một số dẫn benzothiazole chứa nhóm amide đã thể hiện khả năng ức chế
enzyme acetylcholinesterase (AChE), một yếu tố quan trọng trong việc điều trị các bệnh lý
thần kinh. Kết quả này mở ra hướng nghiên cứu phát triển các chất mới có tiềm năng ứng
dụng trong điều trị bệnh Alzheimer và các rối loạn thần kinh khác, góp phần đáng kể vào
việc khám phá các giải pháp dược học hiệu quả trong thực tiễn.

3
NỘI DUNG CỦA LUẬN ÁN
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN
1.1. Tổng quan về dị vòng benzothiazole và các phương pháp tổng hợp dị vòng
benzothiazole
1.2. Tổng quan về liên kết amide và các phương pháp tổng hợp các hợp chất chứa liên
kết amide
1.3. Tổng quan về dị vòng benzoxazine và các phương pháp tổng hợp dị vòng
benzoxazine
1.4. Hoạt tính sinh học
1.4.1. Hoạt tính sinh học của hợp chất chứa dị vòng benzothiazole
1.4.1.1. Hoạt tính chống sốt rét
1.4.1.2. Hoạt tính chống ung thư
1.4.1.3. Hoạt tính giảm đau và chống viêm
1.4.2. Hoạt tính sinh học của các dẫn xuất benzothiazole chứa liên kết amide
1.4.2.1. Hoạt tính chống ung thư
1.4.2.2. Hoạt tính kháng khuẩn
1.4.2.3. Hoạt tính chống co giật
1.4.2.4. Hoạt tính ức chế acetylcholinesterase
Tiểu kết chương 1 CHƯƠNG 2. THỰC NGHIỆM
2.1. Hóa chất và thiết bị
2.1.1. Hóa chất
2.1.2. Thiết bị
2.1.3. Tinh chế sản phẩm
2.1.4. Thiết bị nghiên cứu tính chất và cấu trúc
2.2. Tổng hợp các chất
2.2.1. Sơ đồ tổng hợp dẫn xuất benzothiazole chứa nhóm amide
Sơ đồ 2.1: Sơ đồ tổng hợp dãy T5 từ vanillin

