B N HÓA, TH THAO VÀ DU LCH B GO DC ĐÀO TO
TRƯỜNG ĐẠI HỌCN HÓA HÀ NỘI
********
TƠNG THÚY MAI
VAI TRÒ CỦA NGƯỜI PH N
TRONG GIA ĐÌNH CÔNG NHÂN HIN NAY
(NGHN CỨU TRƯỜNG HP KHU CÔNG NGHIPNH XUN - TỈNH NH PC)
Chuyên ngành: Văn hóa học
Mã s: 9229040
TÓM TT LUN ÁN TIẾN SĨ VĂN HÓA HỌC
HÀ NI, 2025
Công trình được hoàn thành ti:
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI
B VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LCH
Người hướng dn khoa hc: 1. PGS.TS Lê Ngọc Văn
2. TS. Nguyn Th Phương Lan
Phn bin 1: GS.TS. T Th Loan
Vin Nghiên cứu Văn hoá Thăng Long
Phn bin 2: TS. Nguyễn Đình Tuấn
Vin Nghiên cứu Gia đình và Giới
Phn bin 3: GS.TS. Lê Hng Lý
Hội Văn nghệ Dân Gian Vit Nam
Lun án s được bo v trước Hội đồng chm lun án tiến s cp Trường
Tại Trường Đại học Văn hóa Hà Nội
S 418, đường La Thành, Đống Đa, Hà Nội
Vào hi: … giờ …, ngày … tháng … năm 2025
Có th tìm hiu lun án ti:
- Thư viện Quc gia Vit Nam
- Thư viện trường Đại học Văn hóa Hà Nội
1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đ tài
Trong bi cnh công nghip hóa, hiện đại hóa mnh m ca Vit Nam
cùng vi s phát trin không ngng ca các khu công nghip, khu chế xut,
kéo theo s phát trin nhanh chóng của các gia đình công nhân. Các gia
đình công nhân không chỉ đóng góp vào tăng trưởng kinh tế còn
những đơn vị sn xut giá tr văn hóa, nơi các giá trị truyn thng và hin
đại được giao thoa và phát trin. Trong bi cảnh đó, vai trò của người ph
n tr nên quan trọng hơn bao giờ hết khi h không còn b gii hn trong
nhng nhim v truyn thống như nội tr chăm sóc con cái còn
tham gia tích cc vào lực lượng lao động, đóng góp ngun thu nhp
qun tài chính của gia đình. Sự chuyn mình này không ch to ra giá tr
kinh tế mà còn làm thay đổi vai trò ca ph n trong gia đình.
Thc tế cho thy, khu ng nghip Bình Xun mt trong nhng trung
m ng nghip ln ca tỉnh nh Phúc, thu t một ng lớn lao động nhp
, trong đó nữ công nhân chiếm t l cao. H không ch đóng vai trò quan
trng trong lc lượng lao động sn xut n đảm nhim nhiu trách nhim
trong gia đình, từ vai tm v, làm m, đến vic phụng dưỡng cha m. Tuy
nhiên, cnh bi cnhng nghiệp hóa, i trường làm vic kht khe, áp lc
kinh tế nhng biến đổi trong đời sống n a gia đình đã tạo ra nhiu
thách thc đối vi vic thc hin vai trò ca h. Mặt khác, Vĩnh Pc ng
đất giàu truyn thống n a ng nghiệp, vi nhiu giá tr gia đình mang
đậm du n làng quê. Khi n ng nhân ri quê lên làm vic ti khu ng
nghip, h phi thích nghi vi nhp sng mi, va chu nh ng ca nhng
quan nim truyn thng, va chịu tác động ca li sngng nghip hiện đi.
S giao thoa giữa hai môi tờng y đã làm thay đổi ch thc thc hin vai
trò ca h trong gia đình, đồng thi đặt ra nhiu vn đề cn nghiên cu v s
điu chnh, thích nghi và nhng h qu đi kèm.
Cnh vì vy, vic la chn nghiên cứu tng hp ti khu công nghip
Bình Xuyên không ch mang ý nga thực tin, p phn nhn din n về
thc trng đi sng gia đìnhng nn, mà n ý nghĩa khoa học khi gp
2
m sáng t những thay đổi v vai trò gii trong bi cnh ng nghip a.
Đây một ch đề nghiên cu cp thiết thú v, cung cp nhng lun c
khoa hc xác đáng, góp phn thiết thc trong vic nhn thc v nhng biến
đổi xu ng biến đổi vai t của ni ph n trong hi hin đi.
S cp thiết thú v này đã thu hút sự quan tâm nghiên cu ca
nhiu nhà khoa hc hi trên thế giới trong nước t các hướng tiếp
cận chuyên ngành như xã hội hc, tâm lý hc, nhân hc xã hi, hoc liên
ngành... Tuy nhiên, tiếp cn vấn đề này dưới góc nhìn văn hóa học vn
khong trng tri thức. Hơn nữa, vai trò ca ph n công nhân trong bi
cnh bùng n các khu công nghip, khu chế xut nhìn bên ngoài rt hin
đại, văn minh và có đóng góp ln cho s chuyn mình v kinh tế, xã hi,
cnh quan của địa phương, thì đằng sau đó li n cha rt nhiu vấn đề
phát triển văn hóa, tiến b công bng hi cn nhn din, gii
nghiên cu thấu đáo.
Vi những ý nghĩa đó, Vai trò của ngưi ph n trong gia đình công
nhân hin nay nghiên cứu trường hp khu công nghip Bình Xuyên, tnh
Vĩnh Phúc” được la chọn cho đề tài lun án tiến nhằm cung cp mt
cách nhìn sâu sc toàn din v các vai trò ph n đảm nhận, cũng
như những giá tr kinh tế, văn hóa tinh thần h mang li cho gia
đình. Nghiên cứu này không ch góp phn làm sáng t các khía cnh ct
lõi ca vai trò ph n trong gia đình công nhân mà còn là một cơ hội cho
phép chúng tôi kim chng tính ph biến chính xác ca thuyết vai
trò được vn dng trong nghiên cứu liên quan đến vai trò người ph n
trong gia đình với điều kin thc tin ca Việt Nam (trường hp khu công
nghip Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc). Bởi vì, mithuyết suy cho cùng
đều đưc hình thành t thc tin thông qua thc tiễn để kim chng
tính đúng đắn ca chúng.
2. Mục đích và nhiệm v nghiên cu
2.1. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở hệ thống luận về vai trò của người phụ nữ trong gia đình
và thực tế biểu hiện vai trò của người phụ nữ trong gia đình công nhân tại
3
khu công nghiệp Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc, luận án nhận diện những thay
đổi (sự vận động) về vai trò của người phụ nữ trong gia đình dưới tác động
mang tính đặc thù nghnghiệp. Từ đó, đưa ra những bàn luận về vai trò, g
trị của người phụ nữ trong bối cảnh hiện nay.
2.2. Nhim v nghiên cu
Để đạt đưc mục tu đặt ra, đ i có các nhim v nghiên cu
sau đây:
- Tng quan tình hình nghiên cu có liên quan đến đề tài.
- H thống hóa cơ sở lý lun/nghiên cứu đ tài.
- Phân tích, làm rõ vai tcủa ngưi ph n trong gia đình công nhân
và những thay đổi vai trò của người ph n trong gia đình công nhân dưới
tác động mang tính đặc thù nghề nghiệp trong bối cảnh hiện nay.
- Phân tích, xác định các vấn đề đặt ra về vai trò cùng với những giá
trị của người phụ nữ trong gia đình công nhân hiện nay.
3. Đối tượng, khách th, phm vi nghiên cu
3.1. Đối tượng nghiên cu
Đốing nghiên cu ca lun án là vai trò của người ph n trong gia
đình công nhân khung nghip Bình Xuyên tỉnh Vĩnh Phúc hin nay.
3.2. Khách th nghiên cu
Khách th nghiên cu ch yếu là các gia đình hạt nhân gm 2 thế h
(cha m con cái chưa trưng thành) cùng sống chung (ăn chung,
chung, chi tiêu chung) dưới mt mái nhà hoặc gia đình v/chng
công nhân sng chung cùng b/m chng. Những gia đình này th c
hai v chồng đều công nhân; hoc ch người v công nhân đang
làm vic ti khu công nghip Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc; còn người
chng làm vic ch khác.
3.3. Phm vi nghiên cu
- Phm vi ni dung: Nghiên cu tp trung tìm hiu v vai trò ca
người ph n trong gia đình công nhân hiện nay trên các khía cnh: vai trò
người v, vai trò người mẹ, vai trò người con (đối vi cha m hai bên v
chng); ch ra những thay đổi vai trò của người ph n, t đó nhìn nhận