
1
B GIÁO DC VÀ ĐÀO TO
ĐI HC ĐÀ NNG
BÙI TH M L
NGHIÊN CU CHIT TÁCH PHM NHUM
MÀU ANNATTO THEO Đ CHÍN
CA HT ĐIU NHUM GIA LAI
Chuyên ngành: Hóa hu cơ
Mã s: 60 44 27
TÓM TT LUN VĂN THC SĨ KHOA HC
Đà Nng - Năm 2012
2
Công trình ñưc hoàn thành ti
ĐI HC ĐÀ NNG
Ngưi hưng dn khoa hc: GS.TS. ĐÀO HÙNG CƯNG
Ph n bi!n 1: TS. TRNH ĐÌNH CHÍNH
Ph n bi!n 2: PGS.TS. Đ"NG MINH NHT
Lun văn ñưc bo v trưc Hi ñng chm Lun văn tt
nghip thc sĩ khoa hc hp ti Đi hc Đà Nng vào ngày 30
tháng 11 năm 2012
* Có th tìm hiu lun văn ti:
- Trung tâm Thông tin - Hc liu, Đi hc Đà Nng
- Thư vin trưng Đi hc Sư phm, Đi hc Đà Nng

3
M Đ$U
1. LÝ DO CHN Đ TÀI
T rt xa xưa, ông bà ta ñã bit dùng nhiu loi cây có trong
t nhiên ñ cha các bnh him nghèo, ñ nhum màu trong thc
phm va làm ñp món ăn, va tăng giá tr dinh dưng trong ñó có
cây ñiu nhum [1].
Ngày nay, khi ñi sng ca ngưi dân phát trin thì giá tr
ca thc phm không ch dng giá tr dinh dưng mà nó còn bao
hàm c giá tr thm m và vn ñ an toàn cho ngưi s! d"ng. Đ to
cho thc phm có tính cm quan cao v phương din màu s$c, hin
nay ngành công ngh thc phm ch yu s! d"ng cht màu t%ng hp
(m&c dù có mt s cht màu ñưc phép s! d"ng). Tuy nhiên, vn ñ
an toàn ñi vi s'c kho( ca con ngưi v)n b ñe da bi s hình
thành các sn phm ph" bt li. M&c khác, các cht màu thc phm
hin nay ch yu ñu ñưc nhp t nưc ngoài vi giá thành cao nên
hiu qu kinh t b hn ch.
Cây ñiu nhum ñưc trng rt ph% bin Vit Nam. Cht
màu bixin -thành ph*n chính ca ht ñiu nhum không ch cho màu
s$c ñp, hp d)n mà còn có nhiu tính cht quý báu như là kh năng
chng ung thư, làm du gan, làm cân b+ng và kéo dài ch'c năng gan
ñi vi bnh viêm gan, rt tt vi bnh cao cholesterol, có tác d"ng
chăm sóc da, chng tác ñng ca tia t! ngoi, li tiu… [26].
Xut phát t nhu c*u s! d"ng cht màu ñ, trong thc phm
và din tích trng cây ñiu nhum rt ln trong nưc, chúng tôi chn
ñ tài “Nghiên cu chit tách phm nhum màu annatto theo ñ
4
chín ca ht ñiu nhum Gia Lai” nh+m 'ng d"ng rng rãi hơn
na cht màu t nhiên trong thc phm và góp ph*n phát trin cây
công nghip nưc ta.
2. Đ%I TƯ&NG VÀ PHM VI NGHIÊN CU
Chúng tôi s! d"ng ht ñiu nhum ñưc hái ti thành ph
Pleiku – Gia Lai và dch chit t ht ñiu nhum này.
3. MC ĐÍCH NGHIÊN CU
M"c ñích chính ca ñ tài là ñưa ra hai quy trình chit tách
phm màu annatto t ht ñiu nhum và xác ñnh hàm lưng phm
màu ln nht thu ñưc nh+m thay th cht màu t%ng hp s! d"ng
trong ch bin mt s sn phm thc phm .
4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CU
4.1. Nghiên c(u lý thuy)t
- Thu thp, t%ng hp, phân tích các tài liu, tư liu trong và
ngoài nưc v ñ&c ñim hình thái thc vt, thành ph*n hóa hc, tác
d"ng dưc lý ca ht ñiu nhum.
- T%ng hp tài liu v phương pháp chit tách các hp cht
thiên nhiên.
4.2. Nghiên c(u th*c nghi!m
- Phương pháp ly m)u, thu hái và x! lý m)u.
- Phương pháp phân tích trng lưng ñ xác ñnh các thông
s hóa lý và xác ñnh các ñiu kin chit ti ưu.
- Phương pháp phân hy m)u phân tích (tro hóa m)u).
- Phương pháp chit chưng ninh trong dung môi nưc và
dung môi NaOH.

5
- Phương pháp vt lý: quang ph% hp th" nguyên t! (AAS)
ñ xác ñnh hàm lưng mt s kim loi n&ng có trong m)u tro hoá,
quang ph% hp th" phân t! UV-VIS ñ kho sát bưc sóng hp th",
quang ph% hng ngoi IR ñ xác ñnh các nhóm nguyên t! có trong
hp cht ñưc phân tích.
5. Ý NGHĨA KHOA HC VÀ TH+C TI,N CA Đ TÀI
T ni dung nghiên c'u ñưc ñ ra trong lun văn, chúng tôi
thu ñưc nhng thông tin có ý nghĩa khoa hc v ht ca mt loi
cây ñưc trng ph% bin nưc ta: thit lp ñưc quy trình công
ngh chit ti ưu phm màu annatto t ht ñiu nhum, mt s ch
tiêu vt lý ca ht ñiu nhum, ñnh danh mt s thành ph*n trong
dch chit và loi qu ñiu nhum cho hàm lưng phm màu annatto
cao nht ñ xác ñnh thi ñim có th thu hoch qu.
6. C-U TRÚC CA LUN VĂN
Lun văn gm 69 trang. Toàn b lun văn có 13 bng, 26
hình v- và ñ th trình bày các kt qu nghiên c'u.
Kt cu bao gm:
M ñ*u
Chương 1. T%ng quan
Chương 2. Nguyên liu và phương pháp nghiên c'u
Chương 3. Kt qu và tho lun
Ph*n kt lun và kin ngh
Tài liu tham kho
6
CHƯƠNG 1. T.NG QUAN
1.1. GI/I THIU V CÂY ĐIU NHUM
1.1.1. Sơ lư0c v1 cây ñi1u nhu3m
Tên thưng gi: Cây ñiu nhum, cây ñiu màu, cây cà-ri
(hình 1.1).
Tên khoa hc: Bixa orellana L. (b$t ngun t tên nhà thám
him ngưi Tây Ban Nha Francisco de Orellana).
Hình 1.1. Cây ñiu nhum thi ñim ra trái non
1.1.2. Ngu4n gc c5a cây ñi1u nhu3m
1.1.3. Đ6c tính th*c v7t c5a cây ñi1u nhu3m
1.1.4. Cây ñi1u nhu3m 8 Vi!t Nam
1.2. THÀNH PH$N HÓA HC CA CÂY ĐIU NHUM
1.3. C-U TRÚC CH-T MANG MÀU
1.3.1. Công th(c phân t9
1.3.2. Công th(c c:u t;o

7
1.3.2.1. Công thc cu to ca bixin
C
HO
O
C
O O CH
3
Cis-bixin
C
HO
O
Trans-bixin
C
O
CH
3
O
1.3.2.2. Công thc cu to ca norbixin
C
HO
O
Trans-norbixin
C
OH
O
C
HO
O
Cis-norbixin
C
O OH
1.3.3. Tính ch:t c5a norbixin và bixin
1.3.3.1.Tính cht vt lý
1.3.3.2.Tính cht hóa hc
1.4. MT S% PHƯƠNG PHÁP CHIT TÁCH PHM MÀU
ANNATTO
1.4.1. Nguyên t<c chi)t tách ph=m màu annatto
1.4.2. Các phương pháp cơ b n
1.4.2.1. S trích ly cơ hc
1.4.2.2. Phương pháp kt tinh
8
1.4.2.3. Phương pháp hòa tan bng các dung môi
1.5. CÂY ĐIU NHUM TRONG Y HC
1.5.1. Đư0c s9 d>ng như m3t lo;i th o dư0c
1.5.2. Ho;t tính sinh hc c5a bixin và norbixin
1.6. NG DNG CA PHM MÀU HT ĐIU TRONG CUC
S%NG
1.6.1. Trong th*c ph=m
1.6.2. Trong ngành công nghi!p v i s0i
1.7. TÌNH HÌNH NGHIÊN CU
CHƯƠNG 2. NGUYÊN LIU VÀ PHƯƠNG PHÁP
NGHIÊN CU
2.1. NGUYÊN LIU
Chúng tôi chn qu ñiu nhum thành ph Pleiku – Tnh
Gia Lai ñ nghiên c'u. Các loi qu non và già có trên cây ñưc thu
hái 4 ñt theo ñ tu%i: m)u 1 (30/7/2012), m)u 2 (13/8/2011), m)u 3
(5/9/2011), m)u 4 (3/10/2011).
Hình 2.1. Cây ñiu nhum Gia Lai
2.2. XD LÝ NGUYÊN LIU BAN Đ$U
2.1.1. Phân lo;i qu ñi1u nhu3m

9
Qu ñiu sau khi hái v ñưc chúng tôi phân loi như sau:
- M)u 1 - qu ñiu nhum non: là nhng qu có v, màu xanh
hơi ñm, v, mm và giòn.
- M)u 2 - qu ñiu nhum hơi già: là nhng qu có v, màu
xanh th)m, v, hơi c'ng hơn và hơi khó bm.
- M)u 3 - qu ñiu nhum già: là nhng qu ñiu nhum có v,
màu nâu, v, c'ng và khó bm.
- M)u 4 - qu ñiu nhum chín: là qu ñiu nhum có v, màu
nâu ñen, ñen, v, rt c'ng, khó bm thưng b n't (hình 2.2).
Hình 2.2. Mu qu ñiu nhum ñưc hái theo ñ chín ca qu
2.1.2. Phân lo;i h;t
S phân loi 4 m)u như trên theo hình dng và màu s$c ca v,
qu có ñ chính xác không cao nên chúng tôi tin hành phân loi li
mt l*n na theo cách phân loi ht bên trong qu ñiu nhum:
dùng tay bóp ñôi các qu ñiu nhum ri phân chia các qu theo bn
loi như sau (hình 2.3):
- M)u 1-1 - ht ñiu nhum non: màng g$n bên trong ca v, có
màu tr$ng, các ht nh, ñu, thưa, màu ñ, tươi, ưt, mm, mùi hnh
1
2
3
4
10
nhân nh. Khi dùng dao lam ch( ñôi ht thì thy cơm bên trong ht
có màu tr$ng ñ"c.
- M)u 1-2 - ht ñiu nhum hơi già: màng g$n bên trong v, có
màu hơi xám, các ht to ñu, ht màu ñ,, khô, c'ng, mùi hnh nhân
hơi nng. Khi dùng dao lam ch( ñôi ht thì thy cơm bên trong ht có
màu hơi vàng.
- M)u 1-3 - ht ñiu nhum già: màng g$n bên trong ca v, có
màu xám, các ht to ñu, ht màu ñ, th)m, khô, c'ng, mùi hnh nhân
nng. Khi dùng dao lam ch( ñôi ht thì thy cơm bên trong ht có
màu ñ,.
- M)u 1-4 - ht ñiu nhum chín: Màng g$n bên trong khô có
màu nâu ñen, ñen, các ht ch$c và lép, màu ñ, th)m, rt c'ng, mùi
hnh nhân nng. Khi dùng dao lam ch( ñôi thì ta thy cơm bên trong
ht có màu ñ, ñm.
Hình 2.3. Mu ht ñiu nhum ñưc hái theo ñ chín ca qu
2.3. THIT B - DNG C VÀ HÓA CH-T
2.3.1. Thi)t bE - d>ng c>
2.3.2. Hóa ch:t
M
M
3
2
1
4

