BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
------------------
TRẦN MINH THUẬN
KINH TẾ ĐỒN ĐIỀN Ở MIỀN TÂY NAM KỲ
NỬA ĐẦU THẾ KỈ XX
Chuyên ngành: Lịch sử Việt Nam
Mã số: 9.22.90.13
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ
HÀ NỘI - 2018
CÔNG TRÌNH ĐƯỢC HOÀN THÀNH TẠI KHOA LỊCH SỬ,
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
Người hướng dẫn khoa học: GS.TS Nguyễn Ngọc Cơ
Phản biện 1: GS.TS Phạm Hồng Tung
Viện Việt Nam học và Khoa học phát triển
Phản biện 2: PGS.TS Trần Đức Cường
Viện sử học
Phản biện 3: PGS.TS Nguyễn Ngọc Hà
Học viện CTQG Hồ Chí Minh
Lun n s đưc bo vệ trưc Hi đồng chm
lun n tin s họp ti trưng Đi học Sư phm H Ni
Vo hồi…………ngy……..thng……..năm
C thể tm hiểu lun n tại:
- Thư viện Quc gia Việt Nam
- Thư viện trưng Đi học Sư phm H Ni
1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Theo Nghị định ngy 20/12/1889 của Ton quyền Đông Dương, miền Tây
Nam Kỳ bao gồm by tỉnh Châu Đc, Hà Tiên, Long Xuyên, Rch Giá, Cần Thơ,
Sóc Trăng v Bc Liêu. Sau hiệp ưc Giáp Tut (1874), Php đã đầu tư ti chính,
phương tiện kỹ thut để tin hành khẩn hoang, thit lp hệ thng đồn điền, tổ chức
sn xut nông nghiệp mà loi cây trồng quan trọng nht là cây lúa. Nghiên cứu kinh
t đồn điền ở miền Tây Nam Kỳ s góp phần có ý ngha trong việc nghiên cứu lịch sử
kinh t Việt Nam v Đông Dương, đây l hưng nghiên cứu có ý ngha khoa học.
Kinh t đồn điền trong giai đon nửa đầu th kỉ XX cũng l mt vn đề mi
trong lịch sử kinh t nông nghiệp Việt Nam. Nghiên cứu về kinh t đồn điền ở miền
Tây Nam Kỳ để có những nhn định, đnh giá sâu sắc về công cuc khai thác thuc
địa của thực dân Pháp, góp phần tìm hiểu đầy đủ hơn về ch đ thuc địa ở Việt
Nam.
Nghiên cứu kinh t đồn điền ở miền Tây Nam Kỳ nửa đầu th kỉ XX s rút ra
đưc những bài học kinh nghiệm trong việc quy hoch và phát triển kinh t nông
nghiệp phù hp vi sự phát triển của Việt Nam hiện ti.
Nghiên cứu đề ti ny l cơ hi để sưu tầm, nghiên cứu v lưu giữ những ti
liệu lịch sử quan trọng nhằm sử dụng để phục vụ công tc ging dy, nghiên cứu
khoa học.
Vi tt c cc lí do trên, tôi đã chọn đề ti “Kinh tế đồn điền ở miền Tây Nam
Kỳ từ năm 1900 đến năm 1945” làm đề ti lun n tin s lịch sử.
2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Qu trình hình thnh v pht triển của kinh t đồn điền ở
miền Tây Nam Kỳ từ năm 1900 đn năm 1945..
2
Phạm vi nghiên cứu:
-Phm vi không gian: Bao gồm 7 tỉnh ở miền Tây Nam Kỳ thi Pháp thuc là
Châu Đc, Hà Tiên, Long Xuyên, Rch Giá, Cần Thơ, Sóc Trăng v Bc Liêu.
-Phm vi thi gian: Miền Tây Nam Kỳ trong giai đon nửa đầu th kỉ XX (1900
– 1945).
3. Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu
- Mục tiêu nghiên cứu: Tổng hp, khái quát thực trng kinh t đồn điền ở miền
Tây Nam Kỳ trong giai đon nửa đầu th kỉ XX (1900 – 1945). Lun án phân tích,
đnh gi cc chính sách cp nhưng đt đai, hot đng sn xut, hình thức tổ chức
sn xut, vn đề nhân công, tc đng của kinh t đồn điền đn tình hình kinh t xã
hi. Rút ra những bài học kinh nghiệm cho việc phát triển kinh t nông nghiệp trồng
lúa ở khu vực Tây Nam B trong điều kiện hiện ti.
- Nhiệm vụ nghiên cứu:
Thứ nht, lun án nghiên cứu khái quát về tình hình nông nghiệp và chính sách
đồn điền của vương triều Nguyễn và của thực dân Pháp trưc năm 1900.
Thứ hai, lun n khôi phục li qu trình hình thnh, hình thức hot đng sn
xut, kinh doanh của kinh t đồn điền ở miền Tây Nam Kỳ từ năm 1900 đn năm
1945.
Thứ ba, lun n nghiên cứu về nguồn nhân công đồn điền, mi quan hệ kinh t
giữa điền chủ v nhân công, cc hình thức sử dụng nhân công trong cc đồn điền.
Thứ tư, lun n nghiên cứu tc đng của kinh t đồn điền đn kinh t xã hi ở
miền Tây Nam Kỳ nửa đầu th kỉ XX, những kt qu tích cực v hn ch của đồn
điền
4. Nguồn tài liệu
Tư liệu lưu trữ ti Trung tâm lưu trữ quc gia II, Thnh ph Hồ Chí Minh gồm
những bo co có liên quan đn kinh t, tổ chức sn xut, cc tri thử nghiệm lúa
ging, thổ nhưỡng, thi tit... của cc tỉnh miền Tây Nam Kỳ.
3
Cc sch tham kho, sch chuyên kho, cc công trình nghiên cứu về lịch sử
kinh t Việt Nam, đặc biệt l kinh t nông nghiệp ở Nam Kỳ thi Php thuc. Cc t
bo, tp chí chuyên về kinh t Đông Dương v Nam Kỳ trong giai đon nửa đầu th
kỉ XX.
Các bài báo cáo khoa học đăng trên cc tp chí chuyên ngnh, cc lun n tin s
nghiên cứu về kinh t nông nghiệp Việt Nam v Đông Dương thi thuc địa.
Ti liệu tham kho trên Internet gồm cc bi vit trên cc trang wed uy tín. Đây
nguồn ti liệu giúp cho lun n thêm phong phú, sinh đng về ni dung, cc biểu
bng, hình nh lịch sử...
5. Phương php lun và phương php nghiên cứu lun án.
Lun n đã sử dụng phương php lun sử học Mc xít vi quan điểm nền tng l
chủ ngha duy vt biện chứng v chủ ngha duy vt lịch sử.
Lun n đã kt hp sử dụng cc phương php nghiên cứu chuyên ngnh như
phương php lịch sử, phương pháp logic v phương php nghiên cứu liên ngnh như
thng kê, tổng hp, khi qut, so snh...
6. Đng gp của lun n
Công trình nghiên cứu trình by tương đi đầy đủ, ton diện v có hệ thng về
quá trình thành lp v pht triển của kinh tđồn điền ở miền Tây Nam Kỳ nửa đầu
th kỉ XX. Từ đó rút ra những đặc điểm v tc đng của đồn điền đi vi kinh t, xã
hi của khu vực ny.
Góp phần vo việc đnh gi vai trò của chính quyền thuc địa, của giai cp
nông dân v tầng lp điền chủ đi vi hệ thng kinh t đồn điền; những tc đng của
khoa học kỹ thut, hình thức tổ chức sn xut trong cc đồn điền ở miền Tây Nam
Kỳ từ năm 1900 đn năm 1945.
Lun n góp phần bổ sung cc nguồn tư liệu có liên quan đn kinh t Việt Nam
thi thuc địa, rút ra những bi học kinh nghiệm, đề xut những kin nghị nhằm góp
phần xây dựng v pht triển kinh t vùng đt Tây Nam B hiện nay.