Trả lời Những Câu Hỏi Vặn Vẹo nhất Của Bọn Trẻ
Cha mẹ luôn nhận được những thắc mắc về giới tính,
những câu từ tục tĩu hay nghĩa cử về cuộc sống? Đây là
cách để trả lời tất cả những câu hỏi khó khăn trên.
Với tư cách là những bậc làm cha
làm mẹ, ngay từ đầu chúng ta phải xác định rõ ràng nhiệm
vụ của mình đó là: Bảo vệ, lo liệu, âu yếm cho con trẻ, bên
cạnh đó, chúng ta phải thay tã cho chúng, và trong tiềm
thức chúng ta luôn tìm mọi cách để giúp chúng thừa hưởng
cái mà chúng ta gọi là sự nhận thức được thừa hưởng của
mình về nhạc sĩ Marvin Gaye. Nhưng chẳng mấy chốc, khi
mà bọn trẻ vừa mới biết cách đặt câu hỏi - thì nhiệm vụ của
chúng ta lại phải thay đổi. Chúng ta sẽ phải trở thành từ
điển bách khoa, nhà triết học, hoặc Tiến sĩ Ruth vào bất kì
lúc nào. Chúng nó cứ hỏi hoài, hỏi mãi, hỏi riết.
Chỉ mới tuần trước, 2 đứa con sinh đôi 9 tuổi của tôi vừa
hỏi tôi những câu hỏi mà tôi chỉ có thể trả lời qua loa với
chúng ("Tại sao bên tấn công lại đốn bên phòng thủ?").
Chúng nó đã hỏi tôi những câu mà tôi có thể trả lời chỉ
bằng 1 từ ("Có phải phụ nữ được trả tiền để cởi đồ trong
phim không?"). Chúng lại hỏi tôi những câu mà làm tôi vừa
mắc cười, vừa lúng túng và phải khất lại lần sau để trả lời
("poh-jine-uh có phải là 1 từ xấu không?").
Con nít là thế. Chúng không muốn ta nói dối, trì hoãn, né
tránh hay lờ đi - và chúng hướng về ta, muốn chúng ta nói
với chúng rằng cách phát âm đúng thực sự đó là vuh-jine-
uh. Chỉ là chúng ta không biết rõ phải làm như thế nào để
giải quyết những mong mỏi của chúng sao cho hài hòa với
bản năng rụt rè của chúng ta khi những vấn đề tế nhị xuất
hiện. Đây là hướng dẫn giúp bạn lèo lái những đòi hỏi lắt
léo nhất của chúng.
H: "Tại sao các bé trai lại có "cái đó" mà bé gái lại không?"
Đ: "Ở hầu hết các loài động vật, đây là điểm khác biệt lớn
nhất giữa giống đực và giống cái, và nó liên quan đến khả
năng sinh sản"
Từ nhỏ trẻ đã nhận biết ra rằng con gái sẽ có thêm một
miếng thịt trên ngực và con trai có thêm cái gì đó ở giữa hai
chân. Nhưng cái khoảnh khắc mà bọn trẻ đặt ra câu hỏi đầu
tiên liên quan đến cơ thể người thì cũng chính là lúc mà
chúng tôi câm như hến - sợ rằng còn quá sớm để cho lũ trẻ
biết nhiều về những chuyện ấy."Đối với trẻ thì những câu
hỏi này là 1 điều bình thường nhưng đối với các bậc phụ
huynh thì đó thực sự là cả một vấn đề. Nhưng nếu các bậc
phụ huynh lại tỏ ra thắc mắc, thì hãy nhìn thẳng vào vấn
đề," Alan Kazdin, giáo sư tiến sĩ khoa tâm lý và tâm thần
học trẻ em tại đại học Yale nói. Ông ta có một vài đề xuất
cho trẻ nhỏ: Giải thích nhanh chóng như câu trên rồi nói
rằng bạn kể cho chúng biết nhiều hơn một chút khi chúng
lớn lên. Nếu như bạn nói ngắn gọn và chân thành, thì sẽ
làm xoa dịu trí tò mò của bé.
Và rồi nếu như trẻ lớn hơn một chút - khoảng từ 10 tuổi trở
lên - bạn sắp phải nói cho chúng biết rằng khi nào 2 người
yêu nhau, đôi khi họ bày tỏ tình yêu bằng cách đưa dương
vật vào âm đạo, để thỏa mãn khoái lạc cũng như là để sinh
ra em bé. Đây cũng là một dịp tốt để mang đến cho trẻ cái
nhìn tóm lược về những giá trị trong gia đình xung quanh
vấn đề tình dục - cùng với sự thật về những gì có thể xảy ra
nếu như bạn thực hiện nó một cách không an toàn: cụ thể là
bị mắc bệnh và có trách nhiệm với em bé do mình sinh ra
trước khi cả 2 người sẵn sàng.
H: "F là viết tắt của từ gì hở mẹ?"
Đ: "[Bleep]."
Vài tháng trước, những đứa con trai tôi đã học được một
bảng chữ cái mới - Chữ A viết tắt, rồi chữ S, thậm chí là
chữ P (trong trò chơi vật bay, ở đoạn "Dậy đi nào [con mèo
nhỏ dễ thương]!"). Nhưng trong một thời gian dài, bọn trẻ
nghĩ rằng từ F được phát âm là "foulk.", Kazdin nói là khi
một câu hỏi có một từ chêm trong đó được nêu ra, thì hãy
cố gắng đừng la lên hay hoảng loạn (như trong câu "Đừng
để mẹ nghe con nói điều đó một lần nữa!"). Khi đã đến độ
tuổi mà trẻ có thể nghe và tò mò (khoảng 7, 8 tuổi), hãy cứ
tiếp tục và giải thích cho chúng nghe về nghĩa của từ.
Truyền đạt quan điểm rằng bạn vui khi chúng hỏi và sau đó
giảng giải rằng đó là một từ mà gia đình bạn không bao giờ
xài và chúng sẽ gặp rắc rối nếu sử dụng nó". "Lý do vì sao
từ đó lại có sức ảnh hưởng là bởi vì người lớn sẽ không nói
với bọn trẻ về những điều này," ông ta nói."Lời nói có sức
ảnh hưởng bởi vì nó tạo ra một sự phản ứng. Nếu một đứa
trẻ biết sử dụng mấy từ này, thì chẳng còn là chuyện to tát
gì nữa - nó chẳng có gì gọi là tạo ra sự ảnh hưởng đối với
chúng (làm trẻ tò mò)"
H: "Điều gì sẽ xảy ra khi con người ta chết hả mẹ?"
Đ: "Ờ thì lúc đó tất cả các cơ quan sẽ hoạt động chậm dần.
Tim sẽ ngừng, phổi sẽ không nhận được không khí, nhưng
quan trọng hơn đó là..."
Để bắt đầu, bạn có thể hiểu đúng nghĩa đen trong y học, sau
đó có thể đưa vào niềm tin tôn giáo và văn hóa về cái chết
linh hồn và kiếp sau. Thông thường, những câu hỏi này
được liên kết với một người vừa mới qua đời trong gia đình
- nghĩa là bạn nên nói cho bọn trẻ biết là bạn cũng nhớ về
bà của tụi nhỏ lắm. "Trẻ con luôn tôn trọng những bậc làm
cha làm mẹ thực sự biết lắng nghe và suy ngẫm thay vì can
thiệp một cách thô bạo vào cuộc đời chúng," James Brush,
tiến sĩ nhà tâm lý học trẻ em ở Cincinnati đã nói như vậy.
"Đôi khi chỉ cần bày tỏ cảm xúc đằng sau một câu hỏi là
đủ. Đôi khi các em không muốn tìm kiếm thông tin - mà
chỉ là đang tìm kiếm sự đồng cảm."
H: "Mẹ có bao giờ chơi hàng trắng chưa hả mẹ?"
Đ: "À thực ra thì mẹ cũng đã từng thử rồi con à. Và gần
như mẹ bị đuổi học vì làm như vậy
Ooh, hiểu rồi! Hãy luôn nói sự thật về những hành vi chống
đối hay trái với phép tắc và hãy chứng mình điều bạn nói là
sự thật. Nói dối và con bạn sẽ biết bạn đang sử dụng lời nói
tục tĩu. Nếu bạn nói dối, con bạn sẽ biết được rằng bố mẹ
của chúng hoàn toàn giả dối. Điều gì sẽ xảy ra nếu như các
em tập tành hút thuốc có cần sa, uống các thức uống có cồn
làm từ ngũ cốc, chơi trò vợ chồng khi bước vào cấp 3?
Đừng nói dối vì làm như vậy sẽ bôi nhọ uy tín của bạn,
Michele Borba, bác sĩ giáo dục, nhà tâm lý giáo dục và tác
giả của cuốn The Big Book of Parenting Solutions đã nói
như thế." Theo các nhà nghiên cứu, trẻ em cho biết lời nói
dối tệ hại nhất mà chúng từng được nghe chính là lời nói
dối mà bố mẹ chúng đã nói với chúng," cô ấy nói. "Tuy
nhiên, bạn chẳng cần phải nói hết sự thật." Hãy thú nhận rồi
kể lại câu chuyện rằng về sau này chuyện đó sẽ làm cho
mình bị coi rẻ như thế nào; chuyện này, dĩ nhiên, có tác
dụng với những đứa trẻ khá lớn (với những đứa trẻ nhỏ
hơn, những đứa mà chúng tò mò hơn là tố cáo, bạn có thể
cố tình lãng tránh một chút). "Những câu chuyện về công
việc đã trải qua trong cuộc sống của bạn. Những gì mà các
em đang tìm kiếm đó là thông tin về cách giải quyết một
vấn đề. Cái mà các em không thích đó là khi mà bạn
chuyển các câu chuyện của mình thành một bài thuyết
giáo," Borba nói thêm. "Các em thật sự rất muốn biết là bạn
đang chỉ trích chúng ở chỗ nào."
Nói thật với con bao giờ cũng tốt hơn cả, Borba nói, điều
đó có nghĩa là bạn phải thể hiện rằng mình không phải là
một người hoàn hảo, bạn biết là bọn trẻ cũng không hoàn
hảo, và bạn sẽ ở bên cạnh chúng khi chúng không sẵn sàng.
Nhằm tránh những gì bạn đã làm trở nên công cốc, Roland
Warren, chủ tịch của tổ chức National Fatherhood
Initiative, có ý kiến là nên nói cho trẻ biết rằng: Con có thể
tự quyết định 100% việc con sẽ làm, nhưng 0% với hành
động do con gây ra. Kiểm soát những gì mà con
uống/hút/làm, nhưng con không biết những gì mà cha mẹ
của cảnh sát/thẩm phán/ bạn gái sắp sửa làm. Hãy để cho
họ tính.
H: "Tại sao 2 người lại đánh nhau hở mẹ?"
Đ: "Khi con yêu một ai và dành nhiều thời gian cho người
đó, con có thể bất đồng quan điểm với họ ở một số chỗ. Và
chúng ta chỉ có 1 sự bất đồng ý kiến ở đây dẫn đến việc tại
sao mà cha con lại chưa đem cái máy xén cỏ đi sửa."
Khi con trẻ đặt ra câu hỏi về những điều mà chúng ta nghĩ
là chúng chưa sẵn sàng để tiếp nhận, thì đó là thời điểm mà
ta hay lãng tránh. Nhưng điều đó chỉ để lại trong đầu những
đứa trẻ sự thắc mắc đó là "Điều gì?" và tự đưa ra câu trả lời
cho mình. Như thế sẽ không hay. Thay vào đó, chỉ cần nói,
"Nói vậy không có nghĩa là mẹ con mình không yêu
thương nhau. Mà chỉ là chúng ta bất đồng quan điểm về
một điều gì đó trong một khoảnh khắc nào đó. Khi mâu
thuẫn phát sinh, thì chúng ta có thể lớn giọng hơn và có
nhiều cảm xúc hơn và đôi khi những khoảnh khắc như vậy
chính là thời điểm thể hiện sự quan tâm chăm sóc của
chúng ta," Tiến sĩ Myrna Shure, tác giả của cuốn sách
Thinking Parent, Thinking Child. đã đưa ra ý kiến như vậy.
H: "Sao mẹ lại nằm ở trên bố vậy?"
Đ: "Theo lẽ tự nhiên thì khi 2 người yêu nhau họ sẽ muốn
được gần bên nhau."
Dù có nói toạc ra hay là nói bóng nói gió thì cũng không
hẳn là bạn sẽ bị lâm vào tính huống đó (chào con, rồi khóa
cửa). Nhưng nếu chẳng may bị rơi vào tình huống đó thì
bạn có thể nói tránh đi với mấy đứa nhỏ, sau khi hai người
đã rời nhau ra đàng hoàng ("Bố mẹ chỉ ôm nhau và giỡn
chút thôi mà cưng"). Tuy là con hiểu biết càng nhiều thì
cảnh tượng này sẽ làm mình quê hơn. Cố gắng không phản
ứng thái quá trong lúc nóng giận. "Hãy khách quan và giải
thích trên tinh thần xây dựng về những gì đang diễn ra và
đừng quá e ấp," Shure nói. Và nếu như bé bước ra và hỏi
rằng bạn có quan hệ tình dục hay không? "Hãy nói có - và
chúng ta nên khóa cửa lại. Sau đó bảo rằng bạn sẽ nói
chuyện với bé nhiều hơn vào buổi sáng," Shure đã khuyên
như vậy. Không cần phải nói chuyện dài dòng.
H: "Ai mà mẹ yêu nhiều nhất?"
Đ: "Tại sao con lại nghĩ là mẹ yêu một người trong số các
con nhiều hơn?"
Ở đây, trẻ sẽ cảm nhận được một điều gì đó - rằng là bạn
thích một đề tài về nghệ thuật, khả năng chơi một môn thể
thao hay báo cáo gì đó của 2 anh (chị) em trong nhà - và dù
quí vị có cố gắng để tỏ ra công bằng đến thế nào thì bé vẫn
cảm thấy sự thiên vị. Mục tiêu của bạn là khai thác thông
tin - tìm hiểu về lý do tại sao mà bé nghĩ rằng anh chị em
của nó lại muốn giành hết tất cả sự yêu thương về mình. Dĩ
nhiên, trẻ chỉ muốn đơn giản là tìm thấy sự dỗ dành từ bạn
- dựa trên môt đề tài về trường học, ban nhạc độc tấu hay
họp mặt bơi lội. Nói về tất cả những điều mà bạn thích ở
bé. Cẩn thận không được gạt bỏ hoàn toàn câu hỏi và phải
biểu lộ sự cảm thông. Con trẻ thường cảm nhận được một
khi cha mẹ chúng thiên vị các anh chị em khác trong nhà
H: "Tại sao mẹ lại muốn làm mọi chuyện trở nên phức tạp
như vậy?"
Đ: "Hỏi hay lắm, con yêu."
Có lẽ bạn trở nên giận dữ vì bạn không cho con gái mình đi
lòng vòng 1 mình quanh nhà hàng xóm hoặc muốn tạo ra
trang Facebook đầu tiên của bé. Và nếu như đó thật sự là
một kế hoạch lớn thì con bạn có thể đúng - nó có thể không
phải là một vấn đề to tát. Và đó là lý do tại sao mà bạn nên
nói cho bé biết rằng câu hỏi ấy rất công bằng. Nhưng sau
đó dõi theo bằng cách nói cho bé biết trong khoảng thời
gian đặc biệt này trong cuộc đời bé, có rất nhiều vấn đề mà
bé không hiểu khi đề cập đến sự an toàn của bé. "Đôi lúc
thì các bậc phụ huynh cũng phải biết kìm hãm lại một chút
chứ không phải lúc nào cũng khăng khăng bảo vệ con mình
một cách thái quá," Brush nói.
H:"Thế nào gọi là chứng rối loạn cương cứng?"
Đ: "Điều mà chúng ta nói đến ở đây đó là cơ thể, và cách
thức mà máu sẽ lưu thông trong cơ thể. Đôi khi ở tuổi già,
các hệ thống trong cơ thể không còn hoạt động trơn tru
được nữa và con cần phải nhờ đến sự trợ giúp của thuốc
men."
Vì mấy đứa nhỏ đã được cho phép thức khuya hơn một
chút vào những ngày cuối tuần và đi xem bóng đá với tôi,
nên chúng ta đều biết rằng sẽ có lúc chúng tiếp xúc với một
số nội dung thô tục - cụ thể là, trong một show trình diễn
của George Lopez và phim quảng cáo ED. "Anh liệu chờ
câu hỏi đó đi," vợ tôi cứ nói vậy hoài.
Dĩ nhiên là tôi sẽ như thế. Tôi sẽ đưa ra những bằng chứng.
Lý do thực sự mà bạn cần để trả lời những câu hỏi không
mấy dễ chịu đó là bởi vì nó thể hiện được việc bạn thực sự
cởi mở khi nói về các chủ đề nhạy cảm. Kazdin nói rằng
các thiếu niên và vị thành niên muốn gặp phụ huynh để nói
với họ về chủ đề giới tính, ma tùy, và rượu chè nhưng
chúng lại không dám. Lí do là vì chúng ta thường không
tạo được những mối quan hệ mở với con cái ngay từ đầu.
"Câu giải thích của bạn về hội chứng rối loạn cương cứng
không cần phải dài dòng như là câu trả thật," Kazdin nói
thêm. "Thay vì nghĩ là ‘Ôi trời đất quỷ thần ơi anh yêu, em
nghĩ là con nó muốn hỏi anh chuyện gì đó kìa' thì hãy nghĩ
rằng con nó hỏi mình như vậy là tốt chứ sao."
H: "Tại sao mẹ lại giống một kẻ ngốc vậy?"
Đ: "[Im lặng]"
"Thái độ thiếu tôn trọng như vậy sẽ làm cho bạn điên tiết
lên, thành thử tốt nhất là nên đi ra chỗ khác và lờ đi,"
Kazdin nói. "Bạn muốn tránh đi việc phải nói là 'Mẹ sẽ nói
chuyện với con khi con không còn thái độ như vậy nữa.'
Điều đó vô tình sẽ nối giáo cho giặc và làm cho sự xung
đột càng nảy sinh nhiều hơn, Kazdin giải thích. Im lặng là
cách làm cho mọi người phải dừng lại ở một giới hạn nào
đó. Rồi sau đó khi bạn đáp trả lại (và nói là bạn sẽ không
dung thứ cho sự vô lễ và thái độ đó như thế nào), hãy giải
thích rằng nhiệm vụ của cha mẹ là chăm sóc con trẻ và luôn
kiên quyết tẩy chay những cách hành xử như vậy. Điều này
đôi khi không thể thay đổi suy nghĩ của con bạn nhưng
những gì bạn làm ở đây không phải là khiến bé đồng ý mà
là giải thích cặn kẽ vai trò của bạn mà không làm nảy sinh
mâu thuẫn. "Khi bạn đang cố gắng công kích lại, bạn có thể
mắc phải nhiều sai lầm mà sẽ làm cho quá trình nói chuyện
giữa 2 mẹ con trở nên khó khăn hơn, "Kazdin nói.
H: "Tại sao ông bà mình hay có mùi khó chịu vậy mẹ?"
Đ: "Khi con người ta già đi, họ sẽ mất đi giác quan khứu
giác, có lẽ vậy mà ông của con thậm chí còn không biết
rằng cơ thể mình đang bốc mùi lên nữa."
Sau đó cố gắng thăm dò một chút. "Con có phiền không khi
phải ở bên cạnh ông nội?" Lúc đó bạn sẽ muốn xem coi bé
sẽ thực sự xử sự như thế nào, Brush đưa ra ý kiến như vậy.
Cuối cùng, giải thích thẳng thắn là những người già không
thể tự chăm sóc bản thân họ bởi vì họ ít vận động đi lại và
các giác quan của họ đã bị giảm sút đáng kể, do đó họ sẽ
rơi vào tình trạng khó khăn với vấn đề vệ sinh. Một sự cảm
thông nho nhỏ có thể xóa dịu sự lố bịch.
H: "Tại sao Johnny được chơi các trò chơi video người
khổng lồ Hulk mà con lại không?"
Đ: "Hãy nói cho mẹ biết về trò chơi đó."
Các bậc phụ huynh thường dùng đến kiểu nói "mẹ đã nói
với con rồi mà" nhưng khi trẻ lớn lên thì câu đó chẳng khác
gì nước đổ lá môn. Lũ trẻ sẽ phản biện lại bằng những câu
đại loại như "ai mà chả thế", và câu này thực sự không ngớ
ngẩn chút nào, Kazdin nói. Thay vì thẳng thừng từ chối,
hãy tham khảo ý kiến của các bậc phụ huynh khác xem
điều gì đang xảy ra - mức độ bạo lực thưc sự của trò chơi sẽ
như thế nào, ví dụ. Yêu cầu trẻ nói cho bạn biết về điều đó ,
để giải thích lý do tại sao mà bé lại muốn chơi game này rồi
sau đó đưa ra một sự thỏa thuận dành cho bé (sau khi bạn
đã tự tay kiểm tra nội dung trò chơi): Con có thể chơi 10
phút một lần vào một số ngày nào đó trong tuần thôi nhé,
và chúng ta sẽ xem xem nó biến chuyển như thế nào; nếu
không có gì thay đổi trong thái độ của con thì chúng ta sẽ
bàn tiếp về vấn đề là liệu con có được phép chơi tiếp hay
không. "Bạn có thể tỏ ra thoải mái dễ dãi 1 chút nhưng bạn
có thể đưa ra yêu cầu kèm theo," Kazdin nói. "Đâu phải
tiệc buffet đâu mà muốn gì được đó. Nhưng thỏa hiệp có
thể đem lại một sự khác biệt rất lớn."
Những câu trả lời mà bạn nghĩ là mình có thể đưa ra nhưng
lại không thể
H: Bố ơi sao bố lại nằm trên người mẹ vậy?
Đ: À cũng giống như là cưỡi bò vậy, đâu có người phụ nữ
nào thích cưỡi bò đâu con.
H: Điều gì sẽ xảy ra khi mình chết hở mẹ?
Đ: Con bọ sẽ ăn hết con mắt của con
H: Mẹ yêu ai nhất?
Đ: Em gái của con đó.
H: Ông già Noel có thực không hả mẹ?
Đ: Con à, con có thực sự tin là những con yêu tinh sống ở
nơi không có điện có thể làm ra các trò chơi Wii cho con
được không?
Theo Ted Spiker - parenting
Đình Quang mamnon.com