Trẻ chậm nói: Khi nào cần can thiệp?
Trẻ chậm nói do nhiều nguyên nhân, có thể do có
vấn đề ở cơ quan phát âm hay do sự tác động của
các yếu tố tâm lý, giáo dục gây rối loạn ngôn ngữ
ở trẻ. Khi thấy trẻ chậm nói, trước tiên các bậc
cha mẹ cũng đừng nên lo lắng quá, mà hãy đưa trẻ
đến cơ sở y tế chuyên khoa Nhi để các bác sĩ kiểm
tra. Tuỳ theo mức độ chậm nói và độ tuổi của trẻ
các bác sĩ sẽ có can thiệp phù hợp để cải thiện
tình trạng chậm nói ở trẻ.
Quá trình phát triển ngôn ngữ bình thường ở trẻ
Giai đoạn phát triển ngôn ngữ bình thường của trẻ
được biểu hiện như sau:
Từ 3 - 6 tháng: Trẻ bắt đầu chăm chú nhìn vào người
nói chuyện. Quay đầu về phía có tiếng động phát ra.
Phân biệt được các tiếng động khác nhau phát ra từ
các vị trí khác nhau. Nói được nguyên âm "a", từ
"ba", "bà".
Từ 6 - 9 tháng: Nói được 2 âm khác nhau như "ma
ma" "da da".
Từ 9 - 12 tháng: Trẻ phát âm "ê" "a" kéo dài thành
một chuỗi âm thanh như người lớn nhưng không rõ
từ. Tùy theo mỗi trẻ nhưng khi được khoảng mười
một tháng hay một tuổi có trẻ nói được khoảng hai ba
từ đơn khá rõ, có thể là: bố, bà.
Từ 12 - 15 tháng: Trẻ có thể phát âm như tiết tấu âm
nhạc để giữ cho câu chuyện tiếp tục.
Từ 15 - 18 tháng: Sử dụng được 4 từ, thường là tên
con vật kết hợp với cử chỉ, đưa tay vẫy, chỉ. Khi trẻ
được 18 tháng tuổi trẻ bắt đầu nói và tự nối ghép
được hai từ với nhau. Ở giai đoạn này trẻ nói bắt đầu
hình thành các trật tự câu. Trẻ biết chỉ được ít nhất là
sáu bộ phận trên cơ thể, chỉ được một hai hình ảnh
quen thuộc khi cho trẻ nhìn tranh như: hình bố, hình
con cá hoặc hình con chó...
Từ 18 tháng đến 2 tuổi: Biết khoảng 25 từ, gọi tên
người, chào hỏi, từ chối.
Từ 2 - 3 tuổi: Nói rất nhiều, biết từ 50 đến 200 từ, tự
nói chuyện khi chơi. Đến 3 tuổi trẻ tạo ra một cụm từ
có đầy đủ thành phần chủ vị. Trẻ biết sử dụng các câu
đơn giản, đặt câu hỏi đơn giản. Trẻ trả lời được các
câu hỏi như: cái gì, ở đâu? Có/không. Sau giai đoạn
này trẻ sẽ nói được và sẽ tạo đà cho trẻ phát triển rất
nhiều các câu phức tạp, hình thành được các câu
chuyện dài với nội dung khá logic.
Từ 3 - 4 tuổi: Trẻ nói được các câu phức tạp, bắt đầu
sử dụng các ngôn ngữ ấy một cách khá tốt. Tự kiểm
soát được cường độ giọng nói, xây dựng ngữ điệu
như người lớn, thường hỏi cái gì, ở đâu, tại sao,...
Nguyên nhân khiến trẻ chậm nói
Nguyên nhân làm trẻ chậm được xếp thành 2 nhóm
chính là nguyên nhân thực thể và nguyên nhân tâm
lý. Nguyên nhân thực thể là do trẻ có những vấn đề
về cơ quan phát âm (tai, mũi, họng), cơ quan chỉ huy
(não bị dị tật bẩm sinh, bại não, những di chứng sau
xuất huyết não, viêm màng não...). Nguyên nhân tâm
lý là do gia đình hoặc quá cưng chiều, hay bỏ bê trẻ,
hoặc đã xảy ra một biến cố nào đó làm ảnh hưởng
đến tâm lý trẻ.
Luyện nói cho trẻ tại Bệnh viện Nhi đồng 2, TP. Hồ
Chí Minh.
Khi nào cần can thiệp?
Trước tiên cha mẹ, người thân cần chú ý chăm sóc,
quan tâm phát triển kỹ năng ngôn ngữ ở trẻ phù hợp
với độ tuổi, và cần can thiệp sớm khi thấy trẻ có dấu
hiệu bất thường về phát triển ngôn ngữ.
Các biểu hiện bất thường về phát triển ngôn ngữ ở
trẻ:
- Không đáp ứng với giọng nói hay những âm thanh
to khi bé 6 - 8 tuần tuổi.
- Không cười với giọng nói của cha mẹ lúc 2 tháng.