SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀO
GIẢNG DẠY MÔN LỊCH SỬ
I-LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI :
Trong thời đại công nghệ thông tin hiện nay, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào
các lĩnh vực trong đời sống không còn xa lạ nữa. Và ngành giáo dục cũng từng bước tiếp
cận với công nghệ hiện đại.
Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong nhà trường như một công cụ lao động
giúp Ban giám hiệu nhà trường nâng cao chất lượng quản lí, giúp các thầy cô giáo nâng
cao chất lượng dạy học, trang bị cho học sinh kiến thức về công nghệ thông tin, học sinh sử
dụng các thiết bị kĩ thuật số như một công cụ học tập, góp phần rèn luyện cho học sinh một
số phẩm chất cần thiết của người lao động trong thời kì công nghiệp hoá, hiện đại hoá.
Để thực hiện tốt đổi mới giáo dục phổ thông đạt kết quả, việc ứng dụng công nghệ
thông tin vào giảng dạy và học tập có một vai trò tích cực. Công nghệ thông tin mở ra
triển vọng to lớn trong việc đổi mới phương pháp dạy và phương pháp học.
Năm học 2008 - 2009 được chọn là "Năm học đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông
tin trong giáo dục” . Năm học 2009 – 2010 tiếp tục chú trọng ứng dụng công nghệ thông
tin để đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới kiểm tra đánh giá và ứng dụng trong công tác
quản lý chuyên môn. Tập thể cán bộ, giáo viên nhà trường đã nhận thức được rằng: ứng
dụng công nghệ thông tin để đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới kiểm tra đánh giá và
ứng dụng trong công tác quản lý chuyên môn là một trong những hướng tích cực nhất, hiệu
quả nhất. Song để ứng dụng công nghệ thông tin hiệu quả trong giảng dạy thì công việc
đầu tiên và quan trọng đối với người giáo viên là phải biết soạn giáo án điện tử.
Chính vì vậy, ngay từ đầu năm học 2009 – 2010, được sự chỉ đạo của Ban Giám
hiệu Trường trung học phổ thông Phạm Hùng, tôi đã mạnh dạn đi sâu nghiên cứu chuyên
đề "Ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy môn Lịch sử".
II-CƠ SỞ LÍ LUẬN:
Thực hiện giáo án điện tử hay bài giảng điện tử giáo viên cần có sự hỗ trợ của máy
tính. Toàn bộ kế hoạch lên lớp của giáo viên phải được lập trình sẵn. Các hoạt động dạy và
học được thiết kế hợp lý trong một cấu trúc chặt chẽ, sử dụng các công cụ đa phương tiện
bao gồm: các văn bản hình ảnh, âm thanh, phim minh hoạ để chuyển tải tri thức và điều
khiển người học.
Khi lên lớp bằng giáo án điện tử, giáo viên phải thực hiện một bài giảng điện tử với
toàn bộ hoạt động giảng dạy đã được chương trình hóa một cách sinh động nhờ sự hỗ trợ
của các công cụ đa phương tiện đã được thiết kế trong giáo án điện tử.
Cũng với sự hỗ trợ của máy tính người giáo viên có thể ứng dụng công nghệ vào
thiết kế, xây dựng bộ câu hỏi học tập, các bài tập thực hành, đố vui lịch sử, thư viện thông
tin… cho học sinh.
Việc giảng dạy bằng bài giảng điện tử có những ưu điểm của nó. Đối với giáo viên,
tuy phải đầu tư khá nhiều thời gian và công sức để chuẩn bị một giáo án điện tử nhưng việc
dạy học lịch sử bằng giáo án điện tử giúp giáo viên hạn chế bớt phần thuyết giảng, có thời
gian thảo luận và tăng cường kiểm soát đối với học sinh. Giáo án đện tử giúp đa dạng hoá
việc cung cấp kiến thức cho học sinh thông qua các công cụ trình diễn, người giáo viên có
thể cung cấp cho học sinh một khối lượng hình ảnh, phim tài liệu lịch sử… liên quan đến
nội dung bài học lịch sử mà học sinh được học, như vậy mà giờ học trở nên sôi nổi và sinh
động hơn
Đối với học sinh, việc học tập lịch sử thông qua bài giảng điện tử tạo nhiều hứng thú
cho các em trong học tập, các em được tiếp cận, nhận thức các sự kiện lịch sử và bài học
lịch sử sống động hơn, gần với qúa khứ hơn. So với những bài giảng thông thường, học
sinh phải mường tượng trong đầu những sự kiện, nhân vật mà thầy cô thuyết giảng thì với
việc học trên bài giảng điện tử học sinh đã được trực quan sinh động với những sự kiện,
nhân vật lịch sử một cách cụ thể giúp kích thích quá trình tư duy của học sinh, từ đó, nội
dung kiến thức lịch sử học sinh thu thập đủ hơn và in sâu hơn vào trong trí nhớ của các
em.
III-THỰC HIỆN: SỬ DỤNG PHẦN MỀM POWER POINT VÀO VIỆC XÂY DỰNG
BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ MÔN LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG
1 Giới thiệu khái quát về phần mềm PowerPoint.
Để thiết kế bài giảng điện tử trong dạy học các bộ môn ở trường phổ thông, giáo
viên có thể chọn lựa nhiều phần mềm khác nhau như: Flash, PowerPoint, Violet (tiếng
Việt)… kết hợp với các phần mềm hổ trợ khác. Tuy nhiên, xuất phát từ đặc trưng, yêu cầu
của bộ môn lịch sử cũng như khả năng tiếp cận của giáo viên, việc lựa chọn phần mềm
PowerPoint qua thực tế sử dụng đã khẳng định được ưu thế so với các phần mềm khác.
PowerPoint là phần mềm đồ họa diễn hình có trong bộ Microsoft Office. Phần mềm
PowerPoint hầu như đã hiện diện sẵn trong hầu hết máy tính của người sử dụng Việt Nam
và giao diện của nó cũng rất quen thuộc khi phần lớn giáo viên biết sử dụng Word để đánh
văn bản.
Phần mềm Powerpoint có thể đáp ứng tốt nhiều yêu cầu khác nhau trong dạy học
lịch sử ở trường phổ thông: từ việc xây dựng bài giảng điện tử của bài nghiên cứu kiến
thức mới, cho đến khâu củng cố, ôn tập, sơ kết, tổng kết, kiểm tra đánh giá và cả hoạt động
ngoại khóa.
Khởi động phần mềm PowerPoint:
1. Nhấp vào nút Start trên thanh tác vụ
2. Trỏ vào Progame
3. Trỏ vào Microsoft Office
4. Nhấp vào Microsoft Office PowerPoint
* Phần mềm này có thể giúp giáo viên:
Dễ dàng chèn nội dung văn bản (Text), hình ảnh, video clip, âm thanh (Insert
Picture/ Movie? Sound) làm cho các kênh thông tin về sự kiện lịch sử trở nên đa dạng,
phong phú, sinh động. Qua đó, góp phần tạo biểu tượng lịch sử một cách rõ nét, giúp học
sinh cảm nhận và “xích lại” gần với hiện thực qúa khứ, tránh nhận thức sai lầm, hiện đại
hóa lịch sử và hiểu lịch sử đầy đủ, sâu sắc hơn. Đồng thời tạo hứng thú, hình thành trong
học sinh tình cảm, thái độ đúng đắn đối với lịch sử cũng như việc học tập bộ môn lịch sử.
Ví dụ: khi giảng bài Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII, giáo viên có thể giới
thiệu cho học sinh hình ảnh vua Luix XVI, bức tranh biếm họa người nông dân Pháp… từ
đó giúp học sinh có được biểu tượng rõ nét về chế độ chính trị - xã hội nước Pháp lúc bấy
giờ.
CÁCH MẠNG TƯ SẢN PHÁP 1789
Chính trị Xã hội.
Pháp vẫn theo chế độ quân chủ chuyên chế.
Vua Louis XVI (1774-1792)
có quyền lực Tuyệt đối và vô hạn
Tạo các biểu đồ, đồ thị, sơ đồ (Insert Chart), niên biểu, bảng so sánh (Insert Table)…
với nhiều màu sắc, độ chính xác cao, có hiệu ứng hoạt hình và được trình chiếu theo trình
tự nội dung vấn đề, theo xu hướng phát triển… giúp học sinh hiểu được bản chất, các mối
liên hệ, vận động, phát triển của các sự kiện, hiện tượng lịch sử, hay hệ thống, khái quát
những kiến thức đã học, hay làm rõ những điểm giống và khác nhau của các sự kiện, hiện
tượng lịch sử….
Ví dụ: Sự khác nhau về các mặt: chủ trương, sách lược cách mạng , hình thức
và lực lượng đấu tranh của Phong trào dân chủ 1936 – 1939
so với Phong trào cách mạng 1930 - 1935
1930 - 1931 1936 - 1939
Xác định kẻ
thù
Đế quốc – phong kiến
( có tính chất chiến lược )
Bọn phản động Pháp và tay sai
( có tính chất sách lược )
Nhiệm vụ
Đánh đổ Đế quốc giành độc lập
dân tộc , đánh đổ phong kiến
giành ruộng đất cho dân cày .
Chống bọn phản động Pháp và tay
sai , chống chiến tranh đế quốc đòi
tự do , cơm áo , hoà bình
Hình thức
đấu tranh
Đấu tranh chính trị của quần
chúng bãi công - biểu tình –
biểu tình có vũ trang .
Công khai , hợp pháp ,nữa công
khai nữa hợp pháp .
Lực lượng
đấu tranh
Công nhân – nông dân
( Thực hiện liên minh công
nông )
- Tập hợp mọi lực lượng yêu nư
ớc
không phân biệt giai cấp .
- Thành lập Mặt trận nhân dân
phản đế Đông Dương ( tháng 3 –
1938 đổi thành Mặt trận dân chủ
thống nhất Đông Dương ) .
Hoặc:
Giữa hai chiến lược Chiến tranh đặc biệt và Chiến tranh cục bộ, có điểm gì
giống nhau và khác nhau
* Giống nhau : Đều là chiến tranh xâm lược thực dân mới của Mỹ, nhằm chống lại
cách mạng, biến miền Nam thành thuộc địa kiểu mới.
* Khác nhau :
Chiến tranh đặc biệt Chiến tranh cục bộ
Âm mưu
Được tiến hành bằng quân đội
tay sai, dưới sự chỉ huy của cố vấn
quân sự Mỹ, dựa vào vũ khí, trang
bị kỹ thuật, phương tiện chiến tranh
của Mỹ, âm mưu cơ bản là : “
Dùng người Việt đánh người Việt”,
Được tiến hành bằng quân viễn
chinh Mỹ + chư hầu và quân ngụy
tay sai, trong đó quân Mỹ giữ vai trò
quan trọng.Tiến hành hàng loạt cuộc
hành quân “ tìm diệt ” và “ bình định
” vào “ Đất thánh Việt cộng” .