Văn hóa giao tiếp ứng xử trong thanh niên
Một trong những tiêu chí để đánh giá trình độ văn hóa và đạo đức, lối
sống của mỗi người là giao tiếp và ứng xử và một bộ phận thanh niên
đang có biểu hiện xuống cấp trong lĩnh vực này.
Kém cỏi trong văn hóa giao thông là hiện tượng phổ biến nhất trong giới
trẻ. Những hình ảnh khó coi rất dễ bắt gặp trên các con đường giao
thông ở khu vực trung tâm đô thị cho đến nông thôn. Lạng lách, đánh
võng, chạy nhiều hàng chen lấn, chạy quá tốc độ, bấm còi, hú ga… kinh
động mọi người và vô số những hành vi, từ gây phiền hà cho mọi người
xung quanh cho đến vi phạm nghiêm trọng luật giao thông.
Thể hiện sự yêu đương nơi công cộng với những hành động tưởng
chừng như đang ở chổ chỉ có hai người. Với tình cảm đôi lứa của mình
như thế, các bạn trẻ làm mọi người xung quanh vô cùng khó chịu, ảnh
hưởng vẻ mỹ quan và không phù hợp với truyền thống văn hóa phương
Đông. Những hình ảnh phản cảm lại là những hình ảnh thường xuyên ở
các khu vực công viên – nơi vui chơi giải trí đông người.
Dễ bốc đồng dẫn đến xích mích, bạo lực, phạm tội nghiêm trọng từ
những va chạm nhỏ, đó cũng là vấn đề bức xúc hiện nay thể hiện sự
khiếm khuyết trong văn hóa giao tiếp ứng xử của các bạn trẻ. Ở các nơi
công cộng như quán cafe, xe buýt, cả phòng họp, hội trường, nhà văn
hóa v.v… nhiều bạn trẻ sáng sủa, ăn mặc đẹp lại có những kiểu ngồi
hợm hỉnh, nói năng văng tục lớn tiếng, những hành động nhằm làm nổi
bật mình hoặc thể hiện đẳng cấp, tuy nhiên lại khiến mọi người xung
quanh vô cùng khó chịu.
Ảnh minh họa
Thực tế cho thấy, bên cạnh nhiều ưu điểm của các bạn trẻ hiện nay như
năng động, thích ứng nhanh… thì có vẻ như còn rất nhiều bạn thiếu một
kỹ năng được xem là cực kỳ quan trọng, đó là giao tiếp và ứng xử có văn
hóa. Nhường nhịn, giúp đỡ người già và trẻ em, xếp hàng có thứ tự khi
sử dụng một số dịch vụ, hay ăn mặc, nói năng tôn trọng mọi người xung
quanh… Những điều tưởng chừng như là cơ bản, nhưng dường như
ngày càng bị nhiều bạn trẻ lãng quên.
Các bạn trẻ ngày nay có điều kiện đầy đủ để học tập, nâng cao trình độ,
có đầy đủ các phương tiện vui chơi giải trí hơn các thế hệ đi trước… đó
là điều mà ai cũng phải công nhận. Tuy nhiên, với những điều kiện và cơ
hội thuận lợi ấy, nhiều bạn đã thể hiện đẳng cấp văn hóa chưa xứng tầm
với những gì bản thân đã được thụ hưởng. Hành vi kém cỏi của nhiều
bạn trẻ trong giao tiếp, ứng xử, nhất là nơi công cộng hiện nay, ở góc độ
nào đó thể hiện sự vô tâm, vô cảm của các bạn với con người, với môi
trường xã hội xung quanh, thể hiện sự hụt hẫng trong nhận thức về đạo
đức, về tình cảm, về văn hóa.
Trao đổi với một số bạn trẻ, trong đó có bạn là sinh viên tiêu biểu trong
học tập, rèn luyện đạo đức; có bạn đang là giảng viên trường đại học…
các bạn cũng cho rằng một bộ phận không nhỏ thanh niên đồng trang lứa
hiện nay có nhiều hành vi kém cỏi trong giao tiếp, ứng xử, nhất là giao
tiếp ứng xử nơi công cộng. Các bạn cũng nhận thấy đó là vấn đề bức xúc
hiện nay trong giới của mình.
Có một người nghiên cứu về hiện tượng xuống cấp trong đạo đức, lối
sống hiện nay của một bộ phận thanh niên cho rằng : “Tình hình hiện
nay của chúng ta giống như một gia đình mà bố mẹ chỉ lo làm kinh tế,
không mấy quan tâm đến chuyện học hành, vui chơi của con cái nên con
cái hư hỏng”. Thật vậy, sự tác động từ mặt trái của nền kinh tế thị trường
làm cho nhiều thanh niên chạy theo lối sống đua đòi, ích kỷ, thích hưởng
thụ, nhận thức về đạo đức, ý thức đạo đức có xu hướng phai dần, có tâm
lý hướng ngoại, xem thường việc rèn luyện đạo đức, nhân cách lối
sống… Xã hội và gia đình cũng tập trung nhiều vào phát triển kinh tế
hơn và thiếu mô hình hoạt động phù hợp, hiệu quả để giáo dục đạo đức,
lối sống cho thanh niên. Sự phối kết hợp giữa gia đình, nhà trường và xã
hội trong đầu tư, giáo dục thanh niên nhiều nơi cũng chưa chặt chẽ…
Nói về các mô hình hoạt động phù hợp, nhằm giáo dục tốt đạo đức, lối
sống, trong đó có nội dung giáo dục văn hóa giao tiếp ứng xử cho thanh
niên, thiết nghĩ cũng cần phải nói đến tổ chức Đoàn, Hội thanh niên với
vai trò nhiệm vụ này. Có một thực tế là hiện nay khả năng thiết kế, tổ
chức các hoạt động giáo dục của tổ chức này còn hạn chế, thiếu sáng