Về tác phẩm "Bắt Chúa Giêsu" của Caravaggio
Đối với người Công Giáo, trong Mùa Chay, nhất là trong Tuần
Thánh, nhân vật Giuđa với câu chuyện “bán Chúa” vẫn luôn được
nhắc lại. Đây là chủ đề vĩnh cửu cho sự xét mình!
Trong nghệ thuật, chuyện Giuđa bán Chúa, cũng đã trở thành một
chủ đề lớn, mà sự thể hiện luôn bao hàm những ý nghĩa suy nghiệm.
Có rất nhiều tác phẩm nghệ thuật về chủ đề này, nhưng nổi tiếng
nhất, phải kể đến “Cái hôn của Giuđa” của Giotto di Bondone
(Giotto:1267-1337) và “Bắt Chúa Giêsu” (1) của Michelangelo
Merisi da Caravaggio (Caravaggio: 1571-1610). Giotto di Bondone
và Michelangelo Merisi da Caravaggio là hai bậc thầy hội họa, một
người được xem là “vĩ nhân” mở đầu thời đại Phục Hưng trong
nghệ thuật, và người kia là “thiên tài” tiên phong của nghệ thuật
Baroque.
“Cái hôn của Giuđa” là một trong những tác phẩm tiêu biểu của
Giotto, mà giá trị, cơ bản, là đóng góp một cách thể hiện mới, gần
với kinh nghiệm hằng ngày hơn của mọi người, trước các chủ đề tôn
giáo. Ngày nay, cách thể hiện này của Giotto đã trở thành quá đơn
giản, chỉ có ý nghĩa minh họa (Kinh Thánh), nhưng đương thời,
trong bối cảnh chịu sự chi phối rộng khắp của nghệ thuật
Byzantium và Gothic, đã là cả một cuộc “cách mạng”. Nó không còn
là những hình ảnh tượng trưng khô khan để “gợi nhớ”, “gợi tưởng”
nữa. Đó đã là cả một câu chuyện: Giuđa đã hôn Chúa Giêsu như thế
nào trước những kẻ đang vây bắt Người, và Thánh Phêrô đã cắt tai
gã đầy tớ của thượng tế ra làm sao… Xin xem ảnh tranh:
Bức tranh của Caravaggio có một tinh thần và giá trị khác. Khác,
bởi nó được vẽ sau bức tranh của Giotto đến gần tròn 300 năm, khi
mà nghệ thuật đã đi qua trọn vẹn giai đoạn phát triển rực rỡ với
khả năng tả thực ngày càng tinh tế hơn của thời đại Phục Hưng.
Tranh của Caravaggio không còn thuần tuý là kể câu chuyện Kinh
Thánh bằng hình ảnh nữa. Sắc thái biểu hiện với sự nhìn nhận và
đánh giá chủ quan đã tràn ngập vào từng chi tiết trong tranh. Trong
tranh, đã có thể ẩn giấu bao nhiêu suy tưởng siêu hình.
Bức tranh, thoạt trông, cũng có vẻ như chỉ mô tả “cái hôn của kẻ
phản bội Giuđa”. Nếu có khác so với bức tranh của Giotto, phải
chăng chỉ ở hình thức tả thực chi li và sống động hơn mà thôi?