
Đ bài: So sánh hình t ng ng i đàn bà hàng chài trong tác ph m "Chi c thuy nề ượ ườ ẩ ế ề
ngoài xa" và bà c T trong "V nh t"ụ ứ ợ ặ
Bài làm
Kim Lân đã đ cho bà c T xu t hi n gi a tác ph m, th nh ng bà c T đã tr thànhể ụ ứ ấ ệ ở ữ ẩ ế ư ụ ứ ở
nhân v t trung tâm c a tác ph m. Khi miêu t bà c T , ngòi bút Kim Lân chân th c trongậ ủ ẩ ả ụ ứ ự
t ng hình nh và t ng chi ti t. Bà c T hi n lên là m t bà m có s ph n b t h nh vìừ ả ừ ế ụ ứ ệ ộ ẹ ố ậ ấ ạ
ch ng bà ch t s m, đa con gái út cũng m t s m, bà ch còn l i m t đa con trai duy nh tồ ế ớ ứ ấ ớ ỉ ạ ộ ứ ấ
làm ngh kéo xe bò và anh ta là ng i d h i. Chính vì v y, hai m con s ng trong m tề ườ ở ơ ậ ẹ ố ộ
căn nhà t i tàn, rúm ró xóm ng c và ng i con trai đang có nguy c v . N i đauồ ở ụ ư ườ ơ ế ợ ỗ
kh , t i nh c su t đi đè n ng lên thân ph n đã t o nên tính cách c a bà. Chân dung nhânổ ủ ụ ố ờ ặ ậ ạ ủ
v t bà c T đc tác gi gi i thi u d n d n. B t đu là "ti ng ng i húng h ng ho",ậ ụ ứ ượ ả ớ ệ ầ ầ ắ ầ ế ườ ắ
r i m t bà lão v i cái dáng "l ng kh ng" t đu ngõ "v a đi v a l m b m tính toán gìồ ộ ớ ọ ọ ừ ầ ừ ừ ẩ ẩ
trong mi ng". Tính t "l ng kh ng" r t dân dã và giàu ch t t o hình giúp ng i đc hìnhệ ừ ọ ọ ấ ấ ạ ườ ọ
dung ra cái dáng g y gò, xiêu v o c a bà m già b i gánh n ng cu c đi, b i cái đóiầ ẹ ủ ẹ ở ặ ộ ờ ở
nghèo. Và chính cái nghèo khó cũng làm trên khuôn m t bà hi n lên m t nét "b ng beo uặ ệ ộ ủ
ám". Qua miêu t ngo i hình bà c T , mà chúng ta th y đc, đó là ng i m có cu cả ạ ụ ứ ấ ượ ườ ẹ ộ
đi kh c c, b t h nh.ờ ổ ự ấ ạ
Kim Lân r t khéo léo d n d t đ ng i đc cùng suy nghĩ, cùng hòa vào nh ng nét tâmấ ẫ ắ ể ườ ọ ữ
tr ng bu n vui c a bà c T . Tác gi đt bà c T vào m t hoàn c nh hoàn toàn b t ng .ạ ồ ủ ụ ứ ả ặ ụ ứ ộ ả ấ ờ
Gi a nh ng ngày đói kém kh ng khi p năm 1945 "ng i ch t nh ng r " và "không khíữ ữ ủ ế ườ ế ư ả ạ
v n lên mùi m th i c a rác r i và mùi gây c a xác ng i", r i th ti ng "gào lên t ngẩ ẩ ố ủ ưở ủ ườ ồ ứ ế ừ
h i thê thi t" c a nh ng con qu đu trên "m y cây g o ngoài bãi ch ", thì đa con traiồ ế ủ ữ ạ ậ ấ ạ ợ ứ
c a bà c b ng d ng "nh t" đc v trong m t l n kéo xe thóc bò c a liên đoàn lên t nhủ ụ ỗ ư ặ ượ ợ ộ ầ ủ ỉ
và d n v nhà gi i thi u v i m mình. Chính nh ng đi u đó đã tác đng r t m nh khi nẫ ề ớ ệ ớ ẹ ữ ề ộ ấ ạ ế
cho bà c T xu t hi n nhi u nét tâm tr ng đan xen. Nh ng nét tâm tr ng c a bà th hi nụ ứ ấ ệ ề ạ ữ ạ ủ ể ệ
hai th i đi m chi u hôm tr c và sáng hôm sau r t khác nhau, nh ng nh ng tâm tr ngở ờ ể ề ướ ấ ư ữ ạ
c a bà đu là s nhìn nh n và suy ng m v chuy n l y v c a Tràng.ủ ề ự ậ ẫ ề ệ ấ ợ ủ

bà c , gánh hàng Chi u hôm tr c, bà c T mang m t tâm tr ng ng c nhiên khi t ngoàiụ ề ướ ụ ứ ộ ạ ạ ừ
ngõ đi vào, th y thái đ khác th ng c a Tràng "reo lên nh m t đa tr " và "l t đtấ ộ ườ ủ ư ộ ứ ẻ ậ ậ
ch y ra đón mình" thì bà lão theo con vào trong nhà v i tâm tr ng "ph p ph ng". Đó làạ ớ ạ ấ ỏ
bi u hi n c a s lo l ng, c a s h i h p b i bà không bi t có s gì s đi mình trongể ệ ủ ự ắ ủ ự ồ ộ ở ế ự ẽ ợ ở
nhà. Khi đn gi a sân, nhìn th y ng i đàn bà thì bà c ng c nhiên "đng s ng l i" - m tế ữ ấ ườ ụ ạ ứ ữ ạ ộ
bi u hi n n a c a s ng c nhiên và đó là "s ng c nhiên h n". Đi u đó ch ng t s ng cể ệ ữ ủ ự ạ ự ạ ơ ề ứ ỏ ự ạ
nhiên trong bà càng lúc càng nhi u, s ng c nhiên sau l n h n s ng c nhiên tr c. Tácề ự ạ ớ ơ ự ạ ướ
gi đã dùng ngôn ng đc tho i n i tâm đ di n t tâm tr ng băn khoăn, th c m c c a bàả ữ ộ ạ ộ ể ễ ả ạ ắ ắ ủ
c lúc này. Hàng lo t câu h i đt ra trong đu óc già nua c a bà: "Quái, sao l i có ng iụ ạ ỏ ặ ầ ủ ạ ườ
đàn bà nào trong y nh ? Ng i đàn bà nào l i đng ngay đu gi ng th ng con mìnhở ấ ỉ ườ ạ ứ ầ ườ ằ
th kia ? Sao l i chào mình b ng u ? Không ph i con cái Đc mà. Ai th nh ?" M t lo tế ạ ằ ả ụ ế ỉ ộ ạ
các câu h i y chính là s l c tìm trong trí óc c a mình đ tìm câu tr l i cho th a đáng.ỏ ấ ự ụ ủ ể ả ờ ỏ
Nh ng bà c v n ch a tìm th y câu tr l i, vì th mà bà đ l i cho c p m t c a mình,ư ụ ẫ ư ấ ả ờ ế ổ ỗ ặ ắ ủ
không tin vào m t mình "bà lão h p háy c p m t cho đ nhoèn vì t d ng bà lão th y m tắ ấ ặ ắ ỡ ự ư ấ ắ
mình nhoèn ra thì ph i". Bà lão "nhìn kĩ ng i đàn bà l n n a, v n ch a nh n ra ng iả ườ ầ ữ ẫ ư ậ ườ
nào" nên bà quay sang dò h i con trai v i s ng c nhiên không hi u c a chính mình. Khiỏ ớ ự ạ ể ủ
ng i đàn bà trông th y bà c v , c t ti ng chào "U đã v ", thì k c ti ng chào y -ườ ấ ụ ề ấ ế ề ạ ể ả ế ấ
m t l i chào thân m t cũng không làm bà hi u ra. Bà v n băn khoăn, phân vân đoán đnhộ ờ ậ ể ẫ ị
và m t câu h i n a đt ra: "Ô hay, th là th nào nh ?" r i bà lão "băn khoăn ng i xu ngộ ỏ ữ ặ ế ế ỉ ồ ồ ố
gi ng". Mãi đn khi Tràng v a gi i thi u, v a gi i thích "đây là nhà tôi" r i "chúng tôiườ ế ừ ớ ệ ừ ả ồ
ph i duyên ph i ki p v i nhau... Ch ng qua nó cũng là cái s c " thì bà lão m i b t đuả ả ế ớ ẳ ố ả ớ ắ ầ
hi u ra. Khi hi u ra thì bà lão "cúi đu nín l ng". Cái t th "cúi đu nín l ng" c a bà cể ể ầ ặ ư ế ầ ặ ủ ụ
T hàm ch a bi t bao suy nghĩ, tâm s , n i ni m và nh ng tâm s , n i ni m y khó cóứ ứ ế ự ỗ ề ữ ự ỗ ề ấ
th nói thành l i. D ng nh qua t th đó, ng i đc d n d n nh n ra n i tâm phongể ờ ườ ư ư ế ườ ọ ầ ầ ậ ộ
phú bên trong cái v t ng ch ng nh già nua, l m c m c a bà. Trong bà cùng m t lúcẻ ưở ừ ư ẩ ẩ ủ ộ
xu t hi n c con ng i lí trí và con ng i tình c m. Con ng i lí trí không ch giúp bàấ ệ ả ườ ườ ả ườ ỉ
hi u ra là con trai bà đã có v mà nó còn giúp cho bà hi u ra nh ng khó khăn, đói nghèoể ợ ể ữ
mà Tràng ph i ch u đng; r i l i giúp bà hi u ra chính s ph n b t h nh c a đi bà khi nả ị ự ồ ạ ể ố ậ ấ ạ ủ ờ ế
cho con bà s ng trong hoàn c nh tr trêu nh v y. Còn con ng i tình c m c a bà t raố ả ớ ư ậ ườ ả ủ ỏ

r t "xót th ng cho s ki p đa con mình". S ai oán, s xót th ng đó v a h ng t iấ ươ ố ế ứ ự ự ươ ừ ướ ớ
chính mình, v a h ng t i con bà, v a th hi n n i đau c a b n thân, v a mang tìnhừ ướ ớ ừ ể ệ ỗ ủ ả ừ
th ng t i ng i con trai. B i v y cho nên bao c m xúc c a bà lão v a t i nghi p, l iươ ớ ườ ở ậ ả ủ ừ ộ ệ ạ
v a nhân h u bi t bao !.ừ ậ ế
C m xúc trong bà càng lúc càng c th h u hình: "Chao ôi, ng i ta d ng v g ch ngả ụ ể ữ ườ ự ợ ả ồ
cho con là lúc trong nhà ăn nên làm n i, nh ng mong sinh con đ cái n m t sau này. Cònổ ữ ẻ ở ặ
mình thì...". Đc câu văn này, chúng ta có c m giác nh trái tim ng i m kh n kh đangọ ả ư ườ ẹ ố ổ
rung lên đau đn, xót xa. C m xúc c a ng i m hàm ch a s so sánh gi a ng i ta v iớ ả ủ ườ ẹ ứ ự ữ ườ ớ
con mình trong hoàn c nh d ng v g ch ng cho con. L i so sánh y làm n i b t khôngả ự ợ ả ồ ố ấ ổ ậ
ph i ch s thi u th n, khó khăn trong gia đình bà mà d ng nh còn hàm ch a s tráchả ỉ ự ế ố ườ ư ứ ự
móc c a bà v i chính b n thân. M t s ai oán cho b n thân bà ! Đó cũng chính là s bi uủ ớ ả ộ ự ả ự ể
hi n c a s day d t trong lòng bà. Nh ng t t c đu là bi u hi n c a lòng nhân ái à lòngệ ủ ự ứ ư ấ ả ề ể ệ ủ
th ng con r t tha thi t.ươ ấ ế
C m xúc xót th ng còn đc th hi n qua s lo l ng c a bà h ng t i các con: "Bi tả ươ ượ ể ệ ự ắ ủ ướ ớ ế
r ng chúng nó có nuôi n i nhau s ng qua đc c n đói khát này không". V a t i ph nằ ổ ố ượ ơ ừ ủ ậ
mình, v a th ng con khi n cho "trong k m t kèm nhèm c a bà r xu ng hai dòng n cừ ươ ế ẽ ắ ủ ỉ ố ướ
m t". Bà lão kìm nén xúc đng, c nu t nh ng gi t n c m t m n đng vào cõi lòng v nắ ộ ố ố ữ ọ ướ ắ ặ ắ ố
đã ch t ch a đy đau kh c a m t đi t i c c. Nh ng gi t n c m t v n c l ng l r raấ ứ ầ ổ ủ ộ ờ ủ ự ữ ọ ướ ắ ẫ ứ ặ ẽ ỉ
t đôi m t đc m c a ng i m già t i nghi p. Đo n văn không ch là nh ng câu tr nừ ắ ụ ờ ủ ườ ẹ ộ ệ ạ ỉ ữ ầ
thu t đn thu n mà m i câu văn đu r ng r c c m xúc xót th ng c a tác gi .ậ ơ ầ ỗ ề ư ứ ả ươ ủ ả
Di n bi n câu chuy n đã lên t i đnh đi m. Cái s c s o, tinh t trong ngh thu t miêu tễ ế ệ ớ ỉ ể ắ ả ế ệ ậ ả
tâm lí nhân v t c a Kim Lân đc th hi n khá đm nét. C ba nhân v t đu có chungậ ủ ượ ể ệ ậ ả ậ ề
m t tâm tr ng căng th ng. Tràng và ng i "v nh t" ch đi ng i m già nua lên ti ng.ộ ạ ẳ ườ ợ ặ ờ ợ ườ ẹ ế
Bà c T hi u ra câu chuy n thì s đau bu n c a bà khi n cho bà lão "kh th dài" vì bàụ ứ ể ệ ự ồ ủ ế ẽ ở
mu n gi u đi n i bu n kh và s lo l ng c a chính mình. Bà lão t m th i b t ra kh i tâmố ấ ỗ ồ ổ ự ắ ủ ạ ờ ứ ỏ
tr ng tri n miên c a c m xúc suy t đ h ng v ng i v nh t, đ "đăm đăm nhìnạ ề ủ ả ư ể ướ ề ườ ợ ặ ể
ng i đàn bà" khi th "cúi m t xu ng, tay vân vê tà áo đã rách b t". Bà lão không ch nhìnườ ị ặ ố ợ ỉ
ng i con dâu b ng th giác mà còn h ng t i con dâu b ng c t m lòng. Vì th bà lãoườ ằ ị ướ ớ ằ ả ấ ế

nghĩ: "Ng i ta có g p b c khó khăn, đói kh này, ng i ta m i l y đn con mình. Màườ ặ ướ ổ ườ ớ ấ ế
con mình m i có v đc...". Trong suy nghĩ đó c a ng i m h ng t i hai đi t ngớ ợ ượ ủ ườ ẹ ướ ớ ố ượ
"ng i ta" và "con mình". "Ng i ta" tr thành ng i mang n và "con mình" là ng iườ ườ ở ườ ơ ườ
ch u n. Đi u đó đã ch ng t ng i m già không h coi th ng, khinh b ng i v nh t,ị ơ ề ứ ỏ ườ ẹ ề ườ ỉ ườ ợ ặ
mà còn c m thông, trân tr ng, m c dù đó là ng i đàn bà rách r i, nghèo đói và khôngả ọ ặ ườ ướ
gia đình. T tâm tình dành cho ng i v nh t, bà lão l i nghĩ v b n ph n ng i làm m ,ừ ườ ợ ặ ạ ề ổ ậ ườ ẹ
đ ti p t c day d t "ch ng lo l ng đc cho con...". Bà đã phó thác, trông ch s ph nể ế ụ ứ ẳ ắ ượ ờ ố ậ
vào s may r i: "May ra mà qua kh i đc cái tao đo n này thì th ng con bà cũng có v ,ự ủ ỏ ượ ạ ằ ợ
nó yên b nó, ch ng may ra ông gi i b t ch t cũng ph i ch u ch bi t làm th nào mà loề ẳ ờ ắ ế ả ị ứ ế ế
cho h t đc". Hoàn c nh th t bi đáp kh n cùng ! M c dù lo l ng, m c dù đau bu nế ượ ả ậ ố ặ ắ ặ ồ
nh ng d ng nh ng i m đã ch p nh n "nàng dâu m i" t lúc nào. Sau khi "kh d ngư ườ ư ườ ẹ ấ ậ ớ ự ẽ ặ
h ng m t ti ng", bà lão "nh nhàng" nói v i "nàng dâu m i": " , thôi thì các con ph iắ ộ ế ẹ ớ ớ Ừ ả
duyên ph i ki p v i nhau, u cũng m ng lòng...". M t s ch p nh n t nguy n c a ng iả ế ớ ừ ộ ự ấ ậ ự ệ ủ ườ
m trong tâm tr ng vui m ng. Hai ti ng "m ng lòng" mà bà lão nói v i các con th t ch tẹ ạ ừ ế ừ ớ ậ ấ
phác, chân tình bi t bao ! L i nói m c m c y đã đem l i s xúc đng và yên tâm choế ờ ộ ạ ấ ạ ự ộ
ng i v nh t đáng th ng kia. S ch p nh n c a bà c T khi n anh Tràng "th đánhườ ợ ặ ươ ự ấ ậ ủ ụ ứ ế ở
phào m t cái, ng c nh h n đi".ộ ự ẹ ẳ
Bà m nghèo kh , nhân h u đã th u hi u c nh ng và tâm tr ng c a ng i ph n xa lẹ ổ ậ ấ ể ả ộ ạ ủ ườ ụ ữ ạ
b ng d ng tr thành "con dâu" c a mình. Ngôn ng đc tho i n i tâm đo n này m tỗ ư ở ủ ữ ộ ạ ộ ở ạ ộ
l n n a di n t tinh t tâm tr ng ph c t p c a nhân v t bà c T . C m xúc nh nh ngầ ữ ễ ả ế ạ ứ ạ ủ ậ ụ ứ ả ư ữ
đt sóng c cu n lên trong lòng ng i m , khi n ng i đc xót xa. Chao ôi, ng i mợ ứ ộ ườ ẹ ế ườ ọ ườ ẹ
th t t i nghi p !. Tình th ng con, ý th c trách nhi m c a ng i m khi n cho bà ph i loậ ộ ệ ươ ứ ệ ủ ườ ẹ ế ả
c i v cho con b ng t t c kh năng, d u ch là l i nói...ướ ợ ằ ấ ả ả ẫ ỉ ờ
Khi đã nh n "nàng dâu m i" thì bà c T ti p t c tâm s , t t n d n dò các con mình:ậ ớ ụ ứ ế ụ ự ừ ố ặ
"Nhà ta thì nghèo con . V ch ng chúng mày li u mà b o nhau làm ăn. R i ra may màạ ợ ồ ệ ả ồ
ông gi i cho khá... Bi t th nào h con, ai giàu ba h , ai khó ba đi ? Có ra thì r i con cáiờ ế ế ở ọ ờ ồ
chúng mày v sau". Trong l i tâm s c a bà, có l i thú nh n r t chân th t là "nhà ta thìề ờ ự ủ ờ ậ ấ ậ
nghèo". T cái lí do y thì bà m đã nh c nh các con "V ch ng chúng mày li u mà b oừ ấ ẹ ắ ở ợ ồ ệ ả

nhau làm ăn". Tuy nh c nh v y, bà còn đng viên các con mình b ng m t câu nói r tắ ở ậ ộ ằ ộ ấ
quen thu c trong dân gian: "Ai giàu ba h , ai khó ba đi ?". L i đng viên đó th hi nộ ọ ờ ờ ộ ể ệ
ni m l c quan c a ng i m nghèo trong hoàn c nh kh n cùng. H n n a, bà lão còn gieoề ạ ủ ườ ẹ ả ố ơ ữ
cho các con ni m tin vào t ng lai. Qu là m t l i đng viên đáng quý, giúp cho các conề ươ ả ộ ờ ộ
bà có th v t qua giai đo n khó khăn này. Tâm tr ng c a bà c T l n l n bu n vui, loể ượ ạ ạ ủ ụ ứ ẫ ộ ồ
l ng. Trong lòng bà c v n luôn ám nh b i cái nghèo, cái kh khi n cho bà lão "đăm đămắ ụ ẫ ả ở ổ ế
nhìn ra ngoài. Bóng t i trùm l y hai con m t. Ngoài xa dòng sông sáng tr ng u n khúcố ấ ắ ắ ố
trong cánh đng t i. Mùi đng r m nh ng nhà có ng i ch t theo gió tho ng vào khétồ ố ố ấ ở ữ ườ ế ả
l t. Bà lão th nh ra m t h i dài". Trong lòng bà còn ám nh b i c s b t h nh v thânẹ ở ẹ ộ ơ ả ở ả ự ấ ạ ề
ph n c a bà. B i v y, trong kí c c a bà lão "nghĩ đn ông lão, nghĩ đn đa con gái út.ậ ủ ở ậ ứ ủ ế ế ứ
Bà lão nghĩ đn cu c đi c c kh dài d ng d c c a mình". T t c đã hi n v nh m tế ộ ờ ự ổ ằ ặ ủ ấ ả ệ ề ư ộ
cu n phim dài b t t n, nh m t t n bi k ch c a cu c đi bà. T nh ng c m xúc đó, tâmố ấ ậ ư ộ ấ ị ủ ộ ờ ừ ữ ả
tr ng lo l ng l i m t l n n a hi n v trong bà, bà lo cho các con: "V ch ng chúng nó l yạ ắ ạ ộ ầ ữ ệ ề ợ ồ ấ
nhau, cu c đi chúng nó li u có h n b m tr c kia không?...". M c dù lo l ng nh ng bàộ ờ ệ ơ ố ẹ ướ ặ ắ ư
v n c g ng g n gũi v i ng i con dâu b ng l i m i thân m t: "Con ng i xu ng đây.ẫ ố ắ ầ ớ ườ ằ ờ ờ ậ ồ ố
Ng i xu ng đây cho đ m i chân". L i m i y đã rút ng n kho ng cách gi a ng i mồ ố ỡ ỏ ờ ờ ấ ắ ả ữ ườ ẹ
và "con dâu" và cũng đã an i ng i "v nh t" ít nhi u. L i m i c a ng i m th hi nủ ườ ợ ặ ề ờ ờ ủ ườ ẹ ể ệ
tình th ng, s ch p nh n "nàng dâu m i" c a bà. N i b t h n c v n là t m lòngươ ự ấ ậ ớ ủ ổ ậ ơ ả ẫ ấ
th ng xót c a bà c T v i ng i con dâu m i: "Bà lão nhìn ng i đàn bà, lòng đyươ ủ ụ ứ ớ ườ ớ ườ ầ
th ng xót. Nó bây gi đã là con dâu trong nhà r i". Bà lão ti p t c tâm s v i ng i vươ ờ ồ ế ụ ự ớ ườ ợ
nh t b ng nh ng l i thân m t: "K có ra làm đc dăm ba mâm thì ph i đy, nh ng nhàặ ằ ữ ờ ậ ể ượ ả ấ ư
mình nghèo, cũng ch ai ng i ta ch p nh t chi cái lúc này. C t làm sao chúng mày hòaả ườ ấ ặ ố
thu n là u m ng r i. Năm nay thì đói to đy. Chúng mày l y nhau lúc này, u th ngậ ừ ồ ấ ấ ươ
quá...". Trong l i nói c a bà c ch ng t bà là ng i r t hi u đi và hi u ng i. Bà hi uờ ủ ụ ứ ỏ ườ ấ ể ờ ể ườ ể
r ng khi c i xin cho con thì ph i có vài ba mâm c tr c trình t tiên, ông bà, sau m iằ ướ ả ỗ ướ ổ ờ
làng, m i xóm. Bà cũng hi u đc lòng ng i, hi u đc s bao dung c a m i ng i, hờ ể ượ ườ ể ượ ự ủ ọ ườ ọ
s thông c m cho c nh nghèo c a bà mà không ch p nh t, tính toán. Bà cũng hi u ra đoẽ ả ả ủ ấ ặ ể ạ
lí t o nên g n k t v ch ng chính là s hòa thu n. Nói đn đây thì bà c "ngh n l iạ ắ ế ợ ồ ự ậ ế ụ ẹ ờ
không nói đc n a, n c m t c ch y xu ng ròng ròng". Nh ng gi t n c m t c a bàượ ữ ướ ắ ứ ả ố ữ ọ ướ ắ ủ

