1
Luận văn
Việc làm và thu nhập ở nông
thôn huyện Nông Cống tỉnh
Thanh Hoá
2
Mở đầu
1. Tính cấp thiết của đề tài
Hai mươi năm qua, thực hiện đường lối đổi mới của Đảng và Nhà nước,
kinh tế – xã hội huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hoá đã đạt được những thành tựu
quan trọng: tăng trưởng kinh tế với tốc độ khá cao; cơ cấu kinh tế chuyển dịch
theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp, dịch vụ, giảm tỷ trọng nông nghiệp; kết
cấu hạ tầng được quan tâm đầu tư, nhiều dự án quan trọng đã và đang được xây
dựng; đời sống vật chất, tinh thần từng bước được nâng cao.
Tuy nhiên, tình trạng lao động thiếu và không có việc làm, thu nhập
của người dân còn thấp vẫn đang còn là vấn đề nổi cộm, cản trở mục tiêu phát
triển bền vững của huyện. Toàn huyện hiện có 99,5% số dân (186.900 người)
và 98,9% lực lượng lao động (96.002 trong số 97.070 lao động trong huyện)
sống ở nông thôn và khu vực này có trên 96% số người nghèo của huyện.
Huyện Nông Cống có tỷ lệ lao động nhàn rỗi vào loại cao trong toàn tỉnh,
chiếm tới tỷ lệ 35,2%. Đây là một vấn đề bức xúc mà cho tới nay vẫn chưa
giải quyết được. Tạo việc làm và thu nhập cho người lao động ở huyện Nông
Cống tỉnh Thanh Hoá vẫn đang là vấn đề nóng bỏng, cấp thiết đối với các cấp
chính quyền và từng gia đình người dân.
Để góp phần đánh giá đúng thực trạng và giỉa quyết vấn đề này, qua
nhiều năm chỉ đạo thực tiễn trên địa bàn huyện, tôi chọn đề tài “Việc làm và
thu nhập ở nông thôn huyện Nông Cống tỉnh Thanh Hoá” để nghiên cứu và
viết luận văn thạc sỹ chuyên ngành kinh tế chính trị học.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
3
Cho đến nay đã có một số công trình nghiên cứu khoa học liên quan
đến vấn đề việc làm và thu nhập của người lao động công bố trong và ngoài
nước. Tiêu biểu như:
- Thị trường lao động: Thực trạng và giải pháp của PGS Nguyễn
Quang Hiền, Nxb. Thống kê, Hà Nội, 1995;
- Về chính sách giải quyết việc làm ở Việt Nam của PTS Nguyễn Hữu
Dũng, Nxb. Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1997;
- Thị trường lao động ở Việt Nam: Định hướng và phát triển của Thạc
sỹ Nguyễn Thị Lan Hương, Nxb. Lao động, Hà Nội, 2002;
- Mối quan hệ giữa nâng cao chất lượng lao động với giải quyết việc
làm trong quá trình CNH, HĐH đất nước: Đề tài khoa học cấp Bộ do PGS,
TS Trần Văn Chử làm chủ biên, Hà Nội, 2001
Các công trình trên đã quan tâm đến vấn đề việc làm và thất nghiệp,
coi đó là một vấn đề có tính toàn cầu; đã đưa ra cách tiếp cận về chính sách
việc làm, hệ thống hoá những khái niệm lao động, việc làm, thu nhập; đánh
giá thực trạng vấn đề việc làm ở Việt Nam nói chung; đề xuất quan điểm và
phương hướng giải quyết vấn đề việc làm và khuyến nghị, định hướng một số
chính sách cụ thể về việc làm trong quá trình HĐH, CNH đất nước.
Bên cạnh những công trình nghiên cứu mang tính chuyên khảo, cũng
đã có nhiều bài báo công bố trên các tạp chí về đề tài việc làm và thu nhập
của người dân nông thôn nước ta như:
- "Lao động nông thôn trước nguy cơ thất nghiệp ", bài viết của tác giả
Duy Cảnh đăng trên báo Giáo dục và thời đại, số 51(năm 2003);
- "Giải quyết việc làm ở nông thôn và những vấn đề đặt ra ", của PGS,
TS Nguyễn Sinh Cúc, đăng trên tạp chí Con số và sự kiện, số 8, năm 2003;
4
- "Giải quyết vấn đề lao động và việc làm trong quá trình đô thị hoá,
công nghiệp hoá nông thôn” của Nguyễn Hữu Dũng, đăng trên tạp chí Lao
động – Xã hội, số 247, (2004);
- "Vấn đề việc làm cho lao động nông thôn ", bài viết của GS, TSKH
Lê Đình Thắng, đăng trên tạp chí Kinh tế và Phát triển, số 3/2002;
- "Thực trạng lao động, việc làm ở nông thôn và một số giải pháp cho
giai đoạn 2001-2005 ", của Bùi Văn Quá, trên Tạp chí Lao động và Xã hội,
số chuyên đề 3 (2001);
- "Việc làm cho người nông dân hết đất sản xuất, quy hoạch lại nguồn
lao động", của Nguyễn Văn Nam, đăng trên Thời báo Kinh tế Việt Nam,
19/8/2005;
- "Chất lượng lao động nông thôn thấp” của tác giả Huyền Ngân, trên
Thời báo kinh tế Việt Nam số ra ngày 23/3/2005.
Ngoài ra, còn có một số luận văn thạc sĩ viết vấn đề việc làm ở một số
tỉnh như Hưng Yên, Thái Bình, Kiên Giang, Hải Dương… với những cách
tiếp cận khác nhau, trong đó có cả tiếp cận dưới góc độ kinh tế chính trị.
Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có công trình nào nghiên cứu về vấn
đề việc làm và thu nhập của người lao động nông thôn ở huyện Nông Cống,
tỉnh Thanh Hoá từ góc độ kinh tế chính trị học. Đây là một đề tài mới, không
trùng với bất cứ công trình đã công bố nào, phù hợp để học viên nghiên cứu
và viết thành luận văn thạc sĩ.
3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục tiêu
Làm rõ thực trạng việc làm và thu nhập của người lao động nông thôn
ở huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hoá trong quá trình CNH, HĐH; đề xuất
phương hướng và giải pháp tạo việc làm và thu nhập gắn với quá trình đẩy
5
mạnh CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn theo hướng hiện đại, bảo đảm phát
triển bền vững trên địa bàn.
3.1. Nhiệm vụ
- Khảo sát và đánh giữa thực trạng việc làm và thu nhập của người dân
nông thôn huyện Nông Cống trong quá trình triển khai CNH, HĐH; chỉ ra
những thành quả, hạn chế và nguyên nhân của thực trạng này.
- Đề xuất phương hướng và giải pháp nhằm thúc đẩy quá trình tạo việc
làm và thu nhập, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân nông thôn
huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hoá trong thời gian tới.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Đề tài lấy đối tượng nghiên cứu là việc làm và thu nhập của những
người lao động sống ở nông thôn huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hoá trong
quá trình CNH, HĐH.
Do vấn đề việc làm và thu nhập có quan hệ trực tiếp với tăng trưởng
kinh tế, tiến bộ, công bằng xã hội và phát triển bền vững, nên tác giả cho rằng
đây là một vấn đề kinh tế chính trị rất quan trọng cần được làm rõ và được
giải quyết trên một cơ sở khoa học, phải có những nghiên cứu rất công phu
trên một bình diện lớn, có thể ở một tỉnh hoặc một vùng. Nhưng trong giới
hạn một luận văn thạc sĩ kinh tế, tác giả chỉ mới hướng nghiên cứu vào một
địa bàn hẹp có tính đại diện trong tỉnh Thanh Hoá là huyện Nông Cống để
thực hiện nhiệm vụ và mục tiêu nghên cứu đặt ra.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Về không gian: Huyện Nông Cống, Tỉnh Thanh Hoá;