BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM
-----------------
CÔNG TRÌNH DỰ THI
GIẢI THƢỞNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SINH VIÊN
“NHÀ KINH TẾ TRẺ – NĂM 2010”
TÊN CÔNG TRÌNH:
XẾP HẠNG TÍN NHIỆM DOANH
NGHIỆP TẠI VIỆT NAM
THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP
THUỘC NHÓM NGÀNH: KHOA HỌC KINH TẾ
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU ........................................................................................ i
Lý do chọn đề tài: ................................................................................................................ i
Mục tiêu nghiên cứu: ........................................................................................................... i
Phƣơng pháp nghiên cứu: .................................................................................................... i
Kết cấu đề tài: ..................................................................................................................... i
Kiến nghị và kết luận. .......................................................................................................... i
Chƣơng I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XẾP HẠNG TÍN NHIỆM ............................................. 1
1.1 Khái niệm về Xếp Hạng Tín nhiệm: .......................................................................... 1
1.2 Đặc điểm của xếp hạng tín nhiệm: ............................................................................ 1
1.3. Tầm quan trọng của xếp hạng tín nhiệm: .................................................................. 3
1.3.1 Đối với nhà đầu tư: ........................................................................................... 3
1.3.2 Đối với doanh nghiệp: ........................................................................................ 3
1.3.3 Đối với ngân hàng: ............................................................................................. 4
1.3.4 Đối với nền kinh tế: ........................................................................................... 4
1.4 Kinh nghiệm xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp trên thế giới: .................................... 4
1.4.1 Vai trò của các tổ chức xếp hạng tín nhiệm ở nƣớc ngoài: ................................. 4
1.4.2 Độ tin cậy của các tổ chức xếp hạng tín nhiệm dƣới sự nhìn nhận của các nhà
đầu tƣ nƣớc ngoài: ...................................................................................................... 6
1.4.3 Các tổ chức xếp hạng tín nhiệm trên Thế Giới đã sai lầm trong cuộc khủng
hoảng tài chính năm 2008: .......................................................................................... 8
Chƣơng II: THỰC TRẠNG XẾP HẠNG TÍN NHIỆM TẠI VIỆT NAM .......................... 13
2.1 Quyết định của nhà nƣớc về thi hành xếp hạng tín nhiệm ở Việt Nam: .................... 13
2.2 Thực trạng xếp hạng tín nhiệm tại các tổ chức: ....................................................... 15
2.2.1 Tại trung tâm khoa học thẩm định tín nhiệm doanh nghiệp:.............................. 15
2.2.2 Trung tâm tín dụng tại Ngân hàng nhà nƣớc Việt Nam CIC: ............................ 15
2.3 Xếp hạng tín nhiệm tại các ngân hàng thƣơng mại: ................................................. 19
2.3.1 Tại ngân hàng Việt Nam Thƣơng Tín ............................................................... 19
2.3.2 Hệ thông xếp hạng tín nhiệm của Vietinbank ................................................... 20
2.3.3 Hệ thống xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp của ngân hàng phát triển nhà Đồng
Bằng Sông Cửu Long ............................................................................................... 25
2.4 Sự cần thiết của một tổ chức xếp hạng độc lập: ...................................................... 26
2.4.1 Tổng quan thị trƣờng vốn Việt Nam: ................................................................ 26
2.4.2 Một số rủi ro khi tham gia thị trƣờng Việt Nam ............................................... 29
2.4.2.1 Rủi ro tín dụng .............................................................................................. 29
2.4.2.2 Bất cân xứng thông tin: ................................................................................. 30
2.4.2.3 Tâm lý đầu tƣ của các nhà đầu tƣ còn mang tính “bầy đàn” ........................... 32
2.4.3 Sự cần thiết có một tổ chức xếp hạng độc lập ................................................... 33
Chƣơng III: XÂY DỰNG MÔ HÌNH XẾP HẠNG DOANH NGHIỆP ............................ 37
3.1 Những nhân tố dùng để xây dựng mô hình xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp ......... 37
3.2 Chỉ tiêu và tỷ trọng đánh giá: ................................................................................. 41
3.2.1 Chỉ tiêu tài chính: ............................................................................................ 41
3.2.2 Chỉ tiêu phi tài chính ........................................................................................ 51
3.2.2.1 Điểm quản lý................................................................................................. 51
3.2.2.2 Điểm tác động của các yếu tố bên ngoài ........................................................ 53
3.3 Thành lập tổ chức xếp hạng độc lập ....................................................................... 59
3.3.1 Lựa chọn mô hình thích hợp ............................................................................. 59
3.3.1.1 Công ty hợp danh .......................................................................................... 59
3.3.1.2 Công ty cổ phần ............................................................................................ 60
3.3.1.3 Công ty nhà nƣớc .......................................................................................... 61
3.3.1.4 Doanh nghiệp liên doanh ............................................................................... 62
3.3.2 Mô hình đề nghị: .............................................................................................. 63
3.3.2.1 Sơ đồ tổ chức của công ty: ............................................................................ 64
3.3.2.2 Mục tiêu hoạt động ....................................................................................... 65
3.3.2.3 Lĩnh vực hoạt động ....................................................................................... 65
3.3.2.4 Tính chất ....................................................................................................... 65
3.3.2.5 Chức năng ..................................................................................................... 66
3.3.2.6 Quy trình xếp hạng: ....................................................................................... 66
3.3.2.7 Trách nhiệm của công ty yêu cầu xếp hạng: .................................................. 71
3.3.2.8 Một số quy định về tính độc lập của công ty xếp hạng tín nhiệm ................... 71
3.4 Những giải pháp để thành lập công ty xếp hạng tín nhiệm Việt Nam....................... 72
3.4.1 Giải pháp phát triển thị trƣờng vốn ................................................................... 72
3.4.2 Xây dựng khung pháp lý hoàn thiện hơn để tạo điều kiện cho công ty xếp hạng
tín nhiệm hoạt động hiệu quả .................................................................................... 74
Kết luận............................................................................................................................ 76
PHỤ LỤC I: Các mô hình xếp hạng tín nhiệm .................................................................. 78
PHỤ LỤC II: Sự phát triển của các tổ chức Xếp Hạng Tín Nhiệm .................................... 88
PHỤ LỤC III: Tiêu chuẩn đánh giá xếp hạng tín dụng theo quyết định số 57/2001/QĐ-
NHNN ngày 24/01/2002 của Ngân hàng nhà nƣớc Việt Nam: .......................................... 91
PHỤ LỤC IV ................................................................................................................. 107
PHỤ LỤC V ................................................................................................................... 113
PHỤ LỤC VI ................................................................................................................. 121
Tài liệu tham khảo: ......................................................................................................... 128
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
1.1 Sự tƣơng đồng giữa mô hình của Altman và Standard & Poor’s ................. 10
1.2 Sự tƣơng đồng giữa Standard & Poor’s và Moody’s .................................. 14
2.1 Chỉ tiêu trọng số và thang điểm xếp loại .................................................... 28
2.2 Phân loại tín nhiệm doanh nghiệp ............................................................... 29
2.3 Xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp ............................................................. 29
2.4 Thanh điểm chấm theo quy mô doanh nghiệp ............................................. 32
2.5 xếp loại doanh nghiệp theo quy mô ............................................................. 34
2.6 Bảng trọng số áp dụng cho các chỉ tiêu phi tài chính ................................... 34
2.7 Tổng hợp điểm tín nhiệm ............................................................................ 35
2.8 Tổng hợp điểm và xếp hạng khách hàng ..................................................... 36
2.9 Ứng dụng kết quả chấm điểm tín nhiệm và xếp hạng khách hàng ............... 36
3.1 Đánh giá điểm theo quy mô doanh nghiệp .................................................. 54
3.2Đánh giá xếp hạng ngành Nông Lâm Ngƣ Nghiệp ....................................... 57
3.3 Đánh giá xếp hạng ngành thƣơng mại dịch vụ ............................................ 58
3.4 Đánh giá xếp hạng tín nhiệm cho các doanh nghiệp ngành công nghiệp59
3.5 Đánh giá xếp hạng tín nhiệm cho các doanh nghiệp ngành xây dựng .......... 60
3. 6 Đánh giá xếp hạng theo dòng tiền .............................................................. 61
3.7 Đánh giá xếp hạng theo trọng số giữa yếu tố tài chính và phi tài chính 62
3.8 Chấm điểm tín tính nhiệm theo tiêu chí năng lực và kinh nghiệm quản lý .. 63
3.9 Chấm điểm tín nhiệm theo mức độ cạnh tranh của doanh nghiệp ................ 66
3.10 Bảng chấm điểm tín dụng theo hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp ... 67
3.11 Bảng xếp hạng tín nhiệm ..........................................................................
Lý do chọn đề tài:
Theo thời gian, nền kinh tế Việt Nam ngày càng phát triển đi lên và vƣơn xa,
hòa nhập vào thị trƣờng Thế Giới. Chính vì vậy, những gì là cái cốt lõi thì bắt buộc
Việt Nam phải tuân theo cái chung đó và dần tiếp thu, hoàn thiện để phù hợp với đất
nƣớc mình. Một trong những vấn đề đƣa ra đó là việc xếp hạng tín nhiệm cho doanh
nghiệp. Đi vào ngƣỡng cửa WTO, các doanh nghiệp mọc lên ngày một nhiều và
ngày một hoạt động cạnh tranh khốc liệt hơn, do vậy để biết đƣợc từng doanh
nghiệp, từng công ty hoạt động ra sao, có độ tin cậy nhƣ thế nào là một vấn đề quan
trọng hiện nay. Rút ra bài học từ cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 vừa qua, thì
chúng ta cần đề cao tầm quan trọng của xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp hơn thế
nữa.
Thực trạng ở Việt Nam đến hiện giờ, vấn đề xếp hạng tín nhiệm doanh
nghiệp càng chƣa thực sự đƣợc quan tâm đúng mức, chƣa đi vào một quy trình cụ
thể, và chƣa đƣợc nhà nƣớc chú tâm nhƣ là một vấn đề trọng yếu. Qua xếp hạng
doanh nghiệp chúng ta sẽ có cái nhìn tốt hơn về các doanh nghiệp Việt Nam về vị
thế phát triển cũng nhƣ sự cạnh tranh của các doanh nghiệp trên thị trƣờng. Đồng
thời dựa vào bảng xếp hạng này chúng ta sẽ đánh giá đƣợc mức độ phát triển của
doanh nghiệp qua các năm. Hiện nay có nhiều mô hình xếp hạng doanh nghiệp nƣớc
ngoài, ở nƣớc ta vấn đề xếp hạng doanh nghiệp đã có nhƣng vẫn là thuật ngữ mới
mẽ. Nƣớc ta hiện nay có bảng xếp hạng top 500 doanh nghiệp hàng đầu của nƣớc ta.
Việc đƣa ra mô hình xếp hạng doanh nghiệp chính xác với tình hình kinh tế Việt
Nam thực sự cần thiết trong nền kinh tế hiện nay.
Mục tiêu nghiên cứu:
Rất nhiều vấn đề còn tồn đọng xung quanh việc xếp hạng tín nhiệm ở Việt
Nam, đây là lý do tại sao tôi chọn đề tài này để tìm hiểu, nghiên cứu. Mong rằng quá
trình tìm hiểu của tôi, những bất cập mà tôi đƣa ra đƣợc mọi ngƣời chú tâm hơn và