M C L CỤ Ụ
KHÁI QUÁT CHUNG..........................................................................................................................2
CH NG II – XU H NG C TH V I T NG LO I HÌNHƯƠ ƯỚ Ụ Ể Ớ Ừ Ạ ..................................................29
KHÁI QUÁT CHUNG
Theo t đi n ti ng Vi t (Vi n khoa h c xã h i Vi t Nam năm 1992 - trangừ ể ế ệ ệ ọ ộ ệ
1135), “Xu h ng” có nghĩa là xu th thiên v m t chi u nào đó. S thiên vướ ế ề ộ ề ự ề
nh ng ho t đ ng nào đó nh m m t m c tiêu có ý nghĩa đ i v i b n thân trong m tữ ạ ộ ằ ộ ụ ố ớ ả ộ
th i gian lâu dài.ờ
T đ nh nghĩa đó, ta có th hi u ừ ị ể ể Xu h ng báo chí đó là xu th thiên vướ ế ề
m t chi u h ng nào đó c a báo chí, có m c tiêu, ý nghĩa và nh h ng trongộ ề ướ ủ ụ ả ưở
th i gian dài. Tác đ ng đ n h th ng báo chí c a th gi i.ờ ộ ế ệ ố ủ ế ớ
Báo chí t ngày đ u ra đ i đã liên t c có nh ng thay đ i đ ti n xa h n. Từ ầ ờ ụ ữ ổ ể ế ơ ừ
t báo ch là nh ng b n chép tay r i đ n nh ng b n báo in đ u tiên và phát tri nờ ỉ ữ ả ồ ế ữ ả ầ ể
cho t i đa ph ng ti n nh ngày nay, t t c đi u đó đ u là k t qu c a quá trìnhớ ươ ệ ư ấ ả ề ề ế ả ủ
phát tri n lâu dài v i nhi u thách th c. Tùy theo đi u ki n l ch s và xu h ng c aể ớ ề ứ ề ệ ị ử ướ ủ
công chúng, h th ng báo chí có nh ng b c đi riêng c a mình đ đáp ng l iệ ố ữ ướ ủ ể ứ ạ
nh ng đi u đó. Trong b i c nh toàn c u hóa, báo chí cũng ch u ph n nào nhữ ề ố ả ầ ị ầ ả
h ng.ưở
Vi c nghiên c u các xu h ng c a báo chí th gi i s góp ph n hi u rõ h nệ ứ ướ ủ ế ớ ẽ ầ ể ơ
đ c đi m, th c tr ng c a n n báo chí toàn c u hi n nay. Qua đó có cách th c, gi iặ ể ự ạ ủ ề ầ ệ ứ ả
pháp cho phù h p v i tình hình chung.ợ ớ
Đ c giao tìm hi u v các xu h ng phát tri n c a báo chí th gi i, nhóm 6ượ ể ề ướ ể ủ ế ớ
phát tri n đ tài theo h ng tìm hi u chung v các xu h ng đang di n ra trên thể ề ướ ể ề ướ ễ ế
gi i, r i đi c th vào t ng lo i hình báo chí. Trong quá trình tìm hi u, nhóm cớ ồ ụ ể ừ ạ ể ố
g ng lý gi i nguyên nhân và đi u ki n d n t i các xu h ng đó và d đoán h ngắ ả ề ệ ẫ ớ ướ ự ướ
phát tri n trong t ng lai. So sánh các xu h ng đó v i th c t i n n báo chí Vi tể ươ ướ ớ ự ạ ề ệ
Nam.
Trong quá trình tìm hi u s không tránh kh i nh ng thi u xót, mong nh nể ẽ ỏ ữ ế ậ
đ c s góp ý c a th y và các b n.ượ ự ủ ầ ạ
2
CH NG ƯƠ I – XU H NG CHUNG C A BÁO CHÍ TH GI IƯỚ Ủ Ế Ớ
1. Toàn c u hóa thông tinầ
Toàn c u hóaầ là khái ni m dùng đ miêu t các thay đ i trong ệ ể ả ổ xã h iộ và
trong n n ềkinh tế th gi i, t o ra b i m i liên k t và trao đ i ngày càng tăng gi aế ớ ạ ở ố ế ổ ữ
các qu c giaố, các t ch c hay các cá nhân góc đ văn hoá, kinh t , v.v. trên quyổ ứ ở ộ ế
mô toàn c u.ầ
Toàn c u hóa thông tinầ đó là quá trình thông tin kh p m i n i trên thở ắ ọ ơ ế
gi i đ c truy n t i liên t c, nhi u chi u và d dàng t i cho công chúng.ớ ượ ề ả ụ ề ề ễ ớ
Ngày nay, b t kì đâu b n cũng đ u có th n m b t đ c toàn b thông tinở ấ ạ ề ể ắ ắ ượ ộ
c a th gi i trong ngày qua. Đó là k t qu c a quá trình toàn c u hóa thông tin.ủ ế ớ ế ả ủ ầ
Thông tin t i m i ngóc ngách c a trái đ t đ c các hãng truy n thông cung c pạ ọ ủ ấ ượ ề ấ
m t cách nhanh chóng và chính xác t i cho m i công dân. B n đang ng i nhà vàộ ớ ỗ ạ ồ ở
có th theo dõi tình hình đang di n ra Iraq hay Mĩ, hay nh tình hình giá xăngể ễ ở ở ư
d u trên th gi i hi n nay… đi u s nh h ng t i cu c s ng c a b nầ ế ớ ệ ề ẽ ả ưở ớ ộ ố ủ ạ
1.1 Đi u ki n hình thành toàn c u hóa thông tinề ệ ầ
Nh ng thành t u c a cu c cách m ng khoa h c kĩ thu tữ ự ủ ộ ạ ọ ậ trong các lĩnh v cự
đăng t i, in n t p chí, báo, s phát tri n các công ngh phát thanh truy n hình vàả ấ ạ ự ể ệ ề
đ c bi t là internet đã cho phép nh ng thông tin t m t qu c gia có th đ c bi tặ ệ ữ ừ ộ ố ể ượ ế
đ n trên toàn th gi i. Quá trình toàn c u hóa thông tin đ c g n v i nh ng thànhế ế ớ ầ ượ ắ ớ ữ
t u m i nh t trong k thu t thông tin liên l c và đi n t . Thông tin trong kho nhự ớ ấ ỹ ậ ạ ệ ử ả
kh c đ c truy n t i t c th i t i cho ng i xem và ng i đ c. Đi u đó cho phépắ ượ ề ả ứ ờ ớ ườ ườ ọ ề
hàng tri u ng i đ c ch ng ki n và tham gia vào các s ki n.ệ ườ ượ ứ ế ự ệ
M ng internetạ bao ph toàn c u, nh đó mà ng i s d ng có kh năngủ ầ ờ ườ ử ụ ả
nh n đ c thông tin c n thi t t các hãng tin m t cách d dàng. S xâm nh p c aậ ượ ầ ế ừ ộ ễ ự ậ ủ
ti n b khoa h c kĩ thu t vào các ho t đ ng báo chí là đi u rõ ràng và d nh nế ộ ọ ậ ạ ộ ề ễ ậ
th y. Vi c áp d ng r ng rãi k thu t đi n t , truy n t i d li u xuyên biên gi i,ấ ệ ụ ộ ỹ ậ ệ ử ề ả ữ ệ ớ
vi c hình thành m ng l i thông tin toàn c u đã góp ph n đ a tin t c nhanh chóngệ ạ ướ ầ ầ ư ứ
t i công chúng. Đi u đó là c n thi t cho m t xã h i đang phát tri n nhanh.ớ ề ầ ế ộ ộ ể
3
M t đi u ki n thúc đ y quá trình toàn c u hóa n a là ộ ề ệ ẩ ầ ữ nhu c u thông tinầ c aủ
công chúng ngày m t gia tăng. Các c quan báo chí mu n đáp ng nhu c u đó thìộ ơ ố ứ ầ
c n ph i đ y m nh vi c khai thác s đa d ng c a thông tin, không th bó h pầ ả ẩ ạ ệ ự ạ ủ ể ẹ
thông tin trong ph m vi m t qu c gia hay m t khu v c.ạ ộ ố ộ ự
1.2 Bi u hi n c a toàn c u hóa thông tinể ệ ủ ầ
Bi u hi n rõ nh t là vi c ể ệ ấ ệ hình thành r t nhi u hãng thông t nấ ề ấ , hãng tin
chuyên khai thác tin t c trên kh p th gi i r i bán l i cho các c quan thông t nứ ắ ế ớ ồ ạ ơ ấ
trên th gi i. V i s chuyên bi t này, các c quan báo chí ch c n mua l i tin t cácế ớ ớ ự ệ ơ ỉ ầ ạ ừ
hãng thông t n đó là có th có đ tin t c trên th gi i cung c p cho công chúng c aấ ể ủ ứ ế ớ ấ ủ
mình.
Bi u hi n th hai đó là ểệứ thông tin m i n i đ c c p nh t liên t c và nhi uở ọ ơ ượ ậ ậ ụ ề
chi uề. N u nh tr c kia, ch nh ng thông tin quan tr ng và có nh h ng l n m iế ư ướ ỉ ữ ọ ả ưở ớ ớ
đ c đ c p, thì ngày nay nh ng thông tin v nh ng con ng i bình th ng m iượ ề ậ ữ ề ữ ườ ườ ở ọ
n i đ u có th đ c nh c t i. Thông tin v nh ng nhân v t n i ti ng không cònơ ề ể ượ ắ ớ ề ữ ậ ổ ế
ch là thông tin riêng c a m t qu c gia mà đã tr nên ngu n tin nóng cho nh ngỉ ủ ộ ố ở ồ ữ
ng i quan tâm trên th gi i.ườ ế ớ
Tuy nhiên m t v n đ đ t ra là li u các thông tin đ c toàn c u hóa đó li uộ ấ ề ặ ệ ượ ầ ệ
có trung th c? Các chuyên gia đã nh n xét, qu c gia nào làm ch đ c thông tin thìự ậ ố ủ ượ
qu c gia đó s giành chi n th ng. Không ai dám ch c nh ng thông tin mà các hãngố ẽ ế ắ ắ ữ
tin đ a ra không mang màu s c chính tr , ph c v cho m t đ ng phái, m t n nư ắ ị ụ ụ ộ ả ộ ề
chính tr nào đó. Đi u đó là d hi u trong th i đ i thông tin có vai trò quan tr ngị ề ễ ể ờ ạ ọ
nh ngày nay. Các chính ph ph i đi u ti t các dòng thông tin trong t m ki m soátư ủ ả ề ế ầ ể
c a h , đ a ra nh ng tin t c có l i và theo nh ng m u đ chính tr đ c tính toánủ ọ ư ữ ứ ợ ữ ư ồ ị ượ
kĩ.
Không th ph nh n nh ng thành t u c a công cu c toàn c u hóa thông tinể ủ ậ ữ ự ủ ộ ầ
đem l i. Truy n hình, phát thanh, internet, báo chí đã và đang tác đ ng v tình c m,ạ ề ộ ề ả
t t ng c a công chúng ti p nh n thông tin, b t k kho ng cách t h t i ngu nư ưở ủ ế ậ ấ ể ả ừ ọ ớ ồ
thông tin là bao nhiêu. S k t h p gi a thông tin toàn c u và l i ích khu v c làmự ế ợ ữ ầ ợ ự
4
cho ho t đ ng c a các ph ng ti n thông tin đ i chúng tr nên h u hi u h n n uạ ộ ủ ươ ệ ạ ở ữ ệ ơ ế
xét t góc đ c hình thành và thao túng công lu n.ừ ộ ậ
2. Qu c t hóa báo chíố ế
Trong b i c nh thông tin toàn c u đang phát tri n, các t p đoàn truy n thông,ố ả ầ ể ậ ề
các c quan báo chí đ u mu n đ y m nh nh h ng c a mình t các qu c giaơ ề ố ẩ ạ ả ưở ủ ở ố
khác. Chính vì v y mà h c g ng đ a t báo c a mình ra kh i khuôn kh c a m tậ ọ ố ắ ư ờ ủ ỏ ổ ủ ộ
qu c gia.ố
Qu c t hóa báo chí là hình th c mà m t t báo, n ph m báo chí đ c phátố ế ứ ộ ờ ấ ẩ ượ
hành nhi u qu c gia, ho c phát hành qu c gia này nh ng đ c bán qu c giaở ề ố ặ ở ố ư ượ ở ố
khác.
2.1 Bi u hi n c a qu c t hóa trong lĩnh v c báo inể ệ ủ ố ế ự
•Báo chí in n n c này, nh ng l i đ c phát hành nhi u n c trên thấ ở ướ ư ạ ượ ở ề ướ ế
gi i.ớ
• Báo chí in n nhi u n c cùng m t lúc (thí d Nhân dân Nh t báo c aấ ở ề ướ ộ ụ ậ ủ
Trung qu c, t p chí Tuy n t p (Readers Digest)ố ạ ể ậ
• Hai n c liên k t v i nhau xu t b n m t s báoướ ế ớ ấ ả ộ ố
• C quan báo chí m nhi u chi nhánh n c ngoàiơ ở ề ở ướ
•Các t p đoàn báo chí phát tri n nh ng t báo cho khu v c riêng v i ngôn ngậ ể ữ ờ ự ớ ữ
c a khu v c đó.ủ ự
2.2 Bi u hi n c a qu c t hóa báo chí trong lĩnh v c phát thanhể ệ ủ ố ế ự
•Bi u hi n l n nh t trong lĩnh v c phát thanh đó là xu h ng phát sóng raể ệ ớ ấ ự ướ
n c ngoài c a các t h p truy n thông.ướ ủ ổ ợ ề
•Có t ng s : 80 đài phát thanh ra n c ngoài, phát thanh t i 20.000 gi trongổ ố ướ ớ ờ
tu n, b ng 48 th ti ng, ph sóng toàn c u.ầ ằ ứ ế ủ ầ
•M t s đài tiêu bi u nh :ộ ố ể ư
- VOA c a M phát 2001 gi / tu n v i 40 th ti ngủ ỹ ờ ầ ớ ứ ế
- BBC c a Anh phát kho ng 120 gi / ngày v i 38 th ti ngủ ả ờ ớ ứ ế
- Làn sóng Đ c phát 100 gi / ngày, v i 40 th ti ng ứ ờ ớ ứ ế
5