COÂNG TAÙC XAÕ HOÄI NHOÙM
1. NHOÙM TRONG ÑÔØI SOÁNG CHUÙNG TA
Nguyễn Thị Oanh
Moät caây laøm chaúng neân non
Ba caây chuïm laïi neân hoøn nuùi cao
(Ca dao)
Töø xa xöa oâng cha ta nhaéc nhôû raèng caù nhaân ñôn thaân ñoäc maõ seõ chaúng laøm
ñöôïc ñieàu gì coù yù nghóa. Coøn khoa hoïc thì nhaán maïnh veà baûn chaát xaõ hoäi cuûa loaøi
ngöôøi. Moät caù nhaân khoâng theå thaønh ngöôøi neáu lôùn leân trong moät moâi tröôøng khoâng coù
con ngöôøi. Chuùng ta khoâng theå lôùn leân, hoïc taäp, lao ñoäng saûn xuaát, vui chôi giaûi trí maø
khoâng thoâng qua moät nhoùm. Vaø moãi chuùng ta laø thaønh vieân cuûa nhieàu nhoùm khaùc nhau
mang tính töï nhieân hay ñöôïc thaønh laäp.
1.1. Nhoùm töï nhieân.
Ñöùa beù sinh ra, ñöôïc nuoâi döôõng, lôùn leân, hoïc nhöõng ñieàu hay leõ phaûi laø nhôø
töông taùc vôùi cha meï, anh chò em, oâng baø. Ñoù laø gia ñình, nhoùm cô baûn nhaát maø khoâng
coù noù treû khoâng thaønh ngöôøi ñöôïc. Ñi chaäp chöõng laø beù bò thu huùt maïnh meõ bôûi treû cuøng
trang löùa trong xoùm. Töôûng laø chæ ñeå vui chôi nhöng thöïc chaát beù hoïc raát nhieàu, hoïc
nhöõng ñieàu cô baûn ñeå trôû thaønh moät coâng daân toát ñöôïc xaõ hoäi chaáp nhaän. Beù hoïc chia
seû ñoà aên, ñoà chôi ñeå ñöôïc nhoùm baïn thöông yeâu. Beù Duõng ôû nhaø daønh aên vôùi em nhöng
beù laáy baùnh keïo cuûa gia ñình ñem cho baïn. Lôùn leân moät chuùt, chôi ñaùnh ...., cuùt baét beù
chòu bò phaït neáu laøm sai. Ñoù laø böôùc ñaàu ñeå em hoïc tuaân thuû luaät leä sau naøy. Ñeán tuoåi
thieáu nieân khi muoán töï khaúng ñònh mình nhö ñoäc laäp (coù khi ñoái laëp) vôùi cha meï, em
gaén boù vôùi nhoùm baïn nôi maø em tìm moät choã döïa an toaøn.
Ngöôøi ta goïi gia ñình, nhoùm baïn (hay ñoàng ñaúng) laø nhoùm cô baûn hay nhoùm ñeä
nhaát ñaúng vì chuùng mang tính quyeát ñònh ñoái vôùi söï hình thaønh nhaân caùch cuûa treû vaø
moái quan heä gaén boù trong caùc nhoùm naøy voâ cuøng maät thieát, chaët cheõ. Nhöõng ñieàu hay
leõ phaûi ñöôïc khaéc saâu trong ñaàu treû, nhöõng haønh ñoäng tích cöïc nhö toân troïng, chia seû,
thöông yeâu ngöôøi khaùc khoâng do nhöõng lôøi leân lôùp ñaïo ñöùc cuûa ngöôøi lôùn maø do beù
muoán laøm vui loøng cha meï, baïn beø ñeå nhaän ñöôïc töø hoï nhöõng tình caûm yeâu thöông,
chaáp nhaän, voã veà. Nhu caàu veà tình caûm naøy caøng ñöôïc thoûa maõn toát thì beù caøng coù khaû
naêng hình thaønh moät nhaân caùch haøi hoøa, sung maõn. Ngöôøi ta cuõng goïi ñaây laø quaù trình
xaõ hoäi hoùa.
Thöïc chaát suoát ñôøi chuùng ta tìm caùch thoûa maõn caùc nhu caàu töø vaät chaát ñeán tinh
thaàn thoâng qua caùc nhoùm nhö nhoùm baïn thaân ôû tröôøng hoïc, cô quan, khu phoá, thaân toäc
cuøng vôùi gia ñình, nhoùm baïn chôi hoài nhoû, ngöôøi ta goïi ñaây laø nhöõng nhoùm töï nhieân.
1.2. Nhoùm ñöôïc thaønh laäp.
Nhöng ñeå duy trì söï soáng cuûa xaõ hoäi voâ soá caùc nhoùm ñöôïc thaønh laäp maø chuùng
ta tham gia ñeå hoïc taäp, saûn xuaát, duy trì söùc khoûe, vui chôi giaûi trí, giaûi quyeát caùc khoù
khaên trong ñôøi soáng. Ví duï :
- Ban giaùm ñoác moät cô quan xí nghieäp
- Phoøng ban chuyeân moân
- Toå lao ñoäng saûn xuaát
- Toå thaûo luaän trong lôùp hoïc
- Nhoùm Tín duïng tieát kieäm
- Nhoùm Baïn giuùp Baïn
- Caâu laïc boä Söùc khoûe v.v...
Trong soá naøy coù nhöõng nhoùm coù saün maø chuùng ta ñöôïc chæ ñònh vaøo nhöõng
phoøng ban hay ñaêng kyù tham gia nhö CLB söùc khoûe. Tuy nhieân NVXH vaø caùc ñoái
töôïng coù theå cuøng nhau thaønh laäp nhoùm nhö nhoùm Tín duïng, nhoùm Baïn giuùp Baïn...
1.3. Moïi caù nhaân ñeàu tham gia caùc nhoùm ñeå thoûa maõn caùc nhu caàu khaùc nhau.
Ñoù laø ñeå :
- Ñöôïc coâng nhaän : Taát caû chuùng ta ñeàu caàn ñöôïc ngöôøi khaùc bieát tôùi mình, teân
tuoåi mình, coâng lao cuûa mình. Vaäy maø trong ñôøi soáng thöôøng ngaøy nhu caàu naøy hay bò
boû queân.
+ Trong moät lôùp hoïc quaù ñoâng hoïc sinh, treû ñöôïc xem nhö caù meà moät
löùa. Tham gia sinh hoaït ñoäi, ñöôïc anh chò phuï traùch bieát teân, khen ngôïi veà moät haønh vi
tích cöïc, thích bieát bao.
+ Cuï oâng noï thui thuûi moät mình, con chaùu ñi suoát ngaøy khoâng ngoù ngaøn
tôùi. Vaøo CLB döôõng sinh cuï ñöôïc ngöôøi khaùc nghe cuï noùi chuyeän. Söï buoàn tuûi vôùi ñi
phaàn naøo.
Ñöôïc ngöôøi ta bieát tôùi mình, ai cuõng caàn maø ai cuõng queân ñaùp öùng cho ngöôøi
khaùc. Trong nhoùm ít ngöôøi, ñieàu ñoù deã thöïc hieän hôn
- Ñöôïc quan taâm chaêm soùc : treû hay giaø, khoûe maïnh hay ñau yeáu, nam hay nöõ ta
caàn noù nhö hôi thôû.
- Ñöôïc chia seû tình baïn : nhaát laø ôû tuoåi treû, vaø tuoåi giaø khi ta caàn ñöôïc söï naâng
ñôõ tinh thaàn hay ít coøn cô hoäi ñi ñöùng, gaëp gôõ ôû tuoåi lao ñoäng.
- Ñöôïc hoïc taäp : ta caàn naâng cao hieåu bieát vaø kyõ naêng suoát ñôøi ñeå ñoái phoù vôùi
nhöõng vaán ñeà ñaët ra trong cuoäc soáng. Sau khi rôøi gheá nhaø tröôøng hoïc kinh nghieäm cuûa
baïn laø raát caàn thieát vaø hieäu quaû.
- Ñöôïc ñoùng goùp cho xaõ hoäi : moät xu höôùng phoå bieán nhöng sai laàm cuûa nhöõng
ngöôøi laøm CTXH laø hay giuùp baèng caùch ban boá, laøm giuøm, laøm thay. Hoï queân raèng ôû
moïi ngöôøi nhu caàu ñöôïc cho cuõng quan troïng nhö nhu caàu ñöôïc nhaän. Cuï giaø yeáu ñuoái,
em beù khuyeát taät, ñöùa treû buïi ñôøi, moät coâ gaùi lôõ laàm seõ khoâng töï vöôn leân baèng nhöõng
lôøi giaûng ñaïo ñöùc hay lôøi khuyeân toát ñeïp maø khi hoï ñöôïc taïo ñieàu kieän ñeå laøm ñieàu gì
ñoù coù ích cho ngöôøi khaùc. Qua ñoù hoï laáy laïi nieàm töï tin, thaáy ñöôïc giaù trò cuûa mình ñeå
laáy ñoù laøm beä phoùng cho söï vöôn leân cao hôn nöõa.
Ai trong chuùng ta cuõng thích laø ngöôøi coù ích.
Ñeå thoûa maõn nhöõng nhu caàu keå treân cuûa con ngöôøi, ngöôøi ta laäp ra caùc nhoùm
CTXH ñeå trò lieäu, ñeå giuùp khaû naêng thích nghi, hoøa ñoàng vôùi xaõ hoäi, laáy laïi nieàm tin, ñeå
ñoùng goùp cho coäng ñoàng.
1.4. Tuy nhieân taïo ra vaø nhaát laø duy trì caùc nhoùm toát khoâng deã daøng chuùt naøo.
Bieát bao nhieâu nhoùm baét ñaàu thì ñaàu voi nhöng keát thuùc thì ñuoâi chuoät. Trong
chuùng ta ai cuõng coù vaøi laàn boû cuoäc trong moät nhoùm vì noù khoâng ñem lôïi ích naøo maø coù
khi coøn gaây buoàn phieàn nöõa.
Bôûi leõ nhoùm nhö con ngöôøi, khoâng phaùt trieån ñuùng theo quy luaät cuõng trôû neân ra
coøm coûi, beänh taät roài cheát yeåu. Nhoùm coù vaán ñeà laøm toån thöông cho nhaân caùch, laøm trì
treä saûn xuaát, thaäm chí laøm chaäm böôùc tieán cuûa caû moät daân toäc.
Gia ñình, khi caùc thaønh vieân xaâu xeù nhau, khoâng coøn laø maùi aám, maø ñaåy treû em
ra ñöôøng phoá soáng lang thang. Chaát keo sôn cuûa nhoùm baïn thanh nieân thay vì ñem laïi
söï an toaøn taâm lyù laïi trôû thaønh aùp löïc khieán em sa vaøo naïn ma tuùy. Saûn xuaát trì treä vì toå
tröôûng baát ñoàng yù kieán vôùi moät soá coâng nhaân. Ban giaùm ñoác khoâng laáy quyeát ñònh ñöôïc
vì chia reû noäi boä.
1.5. Ngöôøi Vieät Nam töï nhìn laïi mình.
Gaàn ñaây moät coâng trình nghieân cöùu caáp quoác gia döôùi söï baûo trôï cuûa Lieân hôïp
quoác veà phaùt trieån nguoàn nhaân löïc keát luaän raèng moät trong nhöõng ñieåm yeáu nhaát cuûa
chuyeân gia Vieät Nam laø khoâng bieát laøm vieäc theo tinh thaàn ñoàng ñoäi
(eâ-kip). Chuùng ta chaúng hay noùi ñuøa vôùi nhau nhö theá naøy sao?
“Moät ngöôøi Vieät Nam coù theå baèng hay hôn moät ngöôøi Nhaät, nhöng 3 ngöôøi Vieät
Nam laïi thua haún 3 ngöôøi Nhaät”.
Ñoái vôùi hoï 3 caây chuïm laïi khoâng chæ laø 3 caây (1+1+1=3) maø trôû thaønh hoøn nuùi
cao (nghóa laø 1+1+1 coù theå laø 5,6 hay hôn nöõa).
Daân gian ta cuõng coù caâu :
Laém thaày thoái ma
Nghóa laø 1+1+1 coù theå trôû thaønh 2 hay thaäm chí 0, vì söï baát hôïp taùc vaø xaâu xeù
nhau laøm giaûm hieäu quaû cuûa nhoùm.
Coøn nhoùm cuûa baïn thì nhö theá naøo?
1+1+1=3? 4 hay 0?
Laém keû bi quan cho raèng ñaây laø moät taät coá höõu, moät neùt daân toäc ñaõ aên saâu raát
khoù söûa. Chuùng toâi khoâng nghó vaäy, ñaây chaúng qua laø moät vaán ñeà cuûa giaùo duïc, ñaøo
taïo. Ngöôøi Nhaät quan taâm daïy tinh thaàn kyû luaät vaø hôïp taùc cho treû töø taám beù. Ñaëc bieät
trong ñaøo taïo ngöôøi quaûn lyù hoï ñaët vaán ñeà naøy thaønh öu tieân haøng ñaàu vaø thöïc hieän
baèng nhieàu bieän phaùp cuï theå. Coù theá thoâi
2. NHÖÕNG HIEÅU BIEÁT KHOA HOÏC
LIEÂN QUAN ÑEÁN NHOÙM.
2.1. Töông taùc trong nhoùm giuùp thay ñoåi haønh vi.
Döôùi ñaây laø moät cuoäc thöïc nghieäm lyù thuù :
Sau theá chieán thöù II thöïc phaåm trôû neân voâ cuøng khan hieám maø moät
nguoàn ñaùng keå bò laõng phí laø loøng boø maø caùc baø noäi trôï phöông Taây cheâ
khoâng chòu duøng. Ñeå goùp phaàn laøm thay ñoåi thoùi quen dinh döôõng naøy,
moät thoùi quen khoù thay ñoåi nhaát, ngöôøi ta tieán haønh cuoäc thöïc nghieäm
sau ñaây :
Moät soá baø noäi trôï coù ñaëc ñieåm veà trình ñoä kinh teá xaõ hoäi töông ñöông
ñöôïc môøi tôùi nghe thuyeát trình veà giaù trò dinh döôõng cuûa loøng boø. Khi ra
veà hoï ñöôïc phaùt caùc tôø böôùm daïy caùch cheá bieán ñeå traùnh nhöõng muøi vò
maø tröôùc ñaây hoï khoâng thích vaø laøm cho moùn aên hôïp khaåu vò hôn. Moät
thôøi gian sau caùc nhaø nghieân cöùu kieåm tra tình hình vaø keát quaû laø 3%
caùc baø ñaõ söû duïng loøng boø.
Song song ñoù vôùi moät nhoùm khaùc töông ñöông veà soá löôïng vaø ñaëc ñieåm
kinh teá xaõ hoäi ñöôïc chia thaønh nhieàu nhoùm thaûo luaän. Döôùi söï höôùng
daãn cuûa caùc nhaø taâm lyù, caùc baø tha hoà trao ñoåi, neâu thaéc maéc. Sau khi
caùc baø ñöôïc ñaõ thoâng tö töôûng, ngöôøi ta môùi phaùt caùc tôø böôùm chæ caùch
cheá bieán loøng boø. Cuõng thôøi gian sau kieåm tra laïi, keát quaû laø 32% caùc
baø ñoøi söû duïng loøng boø.
KEÁT QUAÛ SÖÛ DUÏNG LOØNG BOØ BAÈNG PHÖÔNG PHAÙP
Thuyeát trình 3% Thaûo luaän nhoùm 32%
Khi nghe thuyeát trình töø treân xuoáng, caùc
baø thuï ñoäng, caûm thaáy xa laï vôùi vaán ñeà.
Hoï tham döï moät caùch voâ danh khoâng thaáy
traùch nhieäm gì ñoái vôùi vieäc aùp duïng baøi
hoïc.
Caùc baø coù töông taùc vôùi nhau. Ñöôïc noùi
leân suy nghó rieâng, neâu thaéc maéc. Hoï coù
theå giuùp nhau khaéc phuïc khoù khaên giaûi
ñaùp thaéc maéc vaø coù khi coøn ruû nhau laøm
thöû. Döôøng nhö vì coù trao ñoåi neân coù moät
sôïi daây raøng buoäc hoï vôùi nhau. Moät khi ñaõ
tuyeân boá seõ thöû laøm thì hoï caûm thaáy coù
traùch nhieäm giöõ lôøi höùa.
Sau ñoù nhieàu cuoäc nghieân cöùu khaùc cho thaáy raèng aûnh höôûng cuûa nhoùm nhoû treân
haønh vi con ngöôøi raát lôùn. Tính chaát caùc moái quan heä caøng chaët cheõ thì aûnh höôûng caøng
lôùn. Ñeå moät coâng nhaân leø pheø vaøo moät nhoùm tích cöïc anh ta seõ trôû neân tích cöïc. Ñöa
moät beù chöa ngoan vaøo moät nhoùm treû toát beù seõ thay ñoåi theo baïn. Ñoái vôùi caû hai söï
chaáp nhaän cuûa nhoùm laø voâ cuøng quan troïng. Caùch laøm naøy hieäu quaû hôn haún nhöõng lôøi
noùi daøi doøng.
2.2. Nhöõng öùng duïng cuûa nhoùm.
2.2.1. Giaùo duïc thay ñoåi thaùi ñoä vaø haønh vi.
Theo caùc nhaø giaùo duïc hoïc, giaùo duïc ôû moïi caáp vaø trong moïi laõnh vöïc phaûi
nhaèm cuøng luùc 3 muïc tieâu. Ñoù laø thay ñoåi :
- Nhaän thöùc : hay thu nhaän theâm kieán thöùc
- Thaùi ñoä : hay caûm xuùc, caùch ñaùnh giaù söï vieäc
- Haønh vi : hay hoïc theâm kyõ naêng
Hay noùi theo ngöôøi Phaùp sau khi hoïc, hoïc vieân phaûi :
- Bieát
- Bieát soáng
- Bieát laøm
Vieät Nam ta thì noùi : daïy chöõ, daïy ngöôøi, daïy ngheà. Hoà Chuû Tòch ñaõ nhaán maïnh
: