Nguyên nhân, dự phòng và tầm soát
Mặc dù suy dinh
dưỡng trong tử cung
vẫn là một nguyên
nhân quan trọng gây
tử vong và bệnh xuất
chu sinh nhưng trong
40% các trường hợp
không giải thích được
tại sao có sự hạn chế
phát triển. Nhiều yếu
tố dẫn tới thai suy
dinh dưỡng trong tử
cung và có thể chia
thành ba nhóm: các
yếu tố thuộc mẹ,
thuộc tử cung - nhau
Cần siêu âm và thăm khám
định kỳ để tầm soát khả năng
thai suy dinh dưỡng.
và thuộc thai.
* Các yếu tố thuộc mẹ:
- Các yếu tố thuộc thể chất của mẹ như chiều cao,
cân nặng, gợi ý ảnh hưởng di truyền trên các thông
số thai. Những người mẹ có chiều cao dưới 1,4m và
cân nặng dưới 40kg có thể sinh con đủ tháng nhưng
cân nặng thường dưới 2.500g.
- Tuổi của mẹ: nguy cơ thai suy dinh dưỡng trong tử
cung gia tăng ở phụ nữ dưới 20 và trên 40 tuổi so với
những phụ nữ tuổi từ 25 – 35.
- Tình trạng kinh tế - xã hội là một yếu tố thuận lợi: tỷ
lệ thai suy dinh dưỡng trong tử cung cao hơn ở
những phụ nữ có địa vị thấp hơn.
- Các bệnh lý của mẹ có thể gây thai suy dinh dưỡng
trong tử cung như:
+ Bệnh lý tim phổi gây tím tái: suyễn, bệnh lý sợi
nang, suy tim và cao huyết áp mạn.
+ Các bệnh lý thận mạn: viêm đài bể thận, viêm cầu
thận, viêm thận do lupus.
+ Thiếu máu, tiểu đường, các bệnh tự miễn.
+ Bệnh lý dạ dày ruột: viêm ruột, tình trạng sau cắt bỏ
ruột và các hội chứng kém hấp thu khác.
- Bệnh lý trong thai kỳ như tiền sản giật, sản giật…
- Chế độ dinh dưỡng không cân đối, không đầy đủ khi
mang thai:
+ Tình trạng thiếu dinh dưỡng ở mẹ, đặc biệt thiếu
protein, là những yếu tố đáng kể gây chậm phát triển
thai. Nếu sản phụ tăng cân chậm từ tuần lễ thứ 20
của thai kỳ, thường có liên quan đến sinh con thiếu
cân.
+ Hạn chế calo trong khẩu phần ở thời gian thai
nghén cũng có thể làm giảm tỷ lệ phân bào.
+ Thiếu hụt các kim loại vi lượng như kẽm, mangan,
magnesium cũng gây ảnh hưởng đến sự phát triển
thai.
+ Thiếu hoặc thừa vitamin A có thể gây dị dạng thai.
Những yếu tố trên đều có thể dẫn đến sự chậm lớn
của thai mà nguồn gốc chính là do rối loạn dinh
dưỡng của nhau thai thêm vào đó sự tổn thương và
rối loạn huyết động ở bánh nhau sẽ cản trở việc vận
chuyển các chất dinh dưỡng nuôi thai, làm cho trẻ
không thể lớn lên được.
- Những thói quen độc hại như hút thuốc, nghiện
rượu, ma tuý và sử dụng những thuốc có hại là yếu tố
bệnh nguyên quan trọng gây nên thai chậm tăng
trưởng trong tử cung.
* Các yếu tố thuộc tử cung - nhau:
- Các dị dạng của tử cung đặc biệt tử cung hai sừng
và tử cung có vách ngăn.
- Tử cung kém phát triển.
- U xơ tử cung.
- Sự kém thích nghi của tuần hoàn mẹ ngăn cản nhau
- tuần hoàn nhau thai bám và cố định đúng vị trí.
Do có tổn thương ở bánh nhau hoặc có những rối
loạn về huyết động học nhau - thai gây suy thai. Quan
sát bánh nhau thấy có những vùng bị tổn thương
như: có nhiều điểm tắc mạch nhỏ, gai nhau không có
mạch máu, tắc mạch trong gai nhau. Trong trường
hợp suy thai trường diễn có thể có hiện tượng calci
hóa, xơ hóa bánh nhau. Từ đó các chất dinh dưỡng
từ mẹ qua thai bị giảm đi, thai suy yếu dần, thành