intTypePromotion=3

Ảnh hưởng của Islam giáo tới việc giáo dục tiếng Chăm ở Nam bộ

Chia sẻ: Bautroibinhyen16 Bautroibinhyen16 | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:12

0
24
lượt xem
5
download

Ảnh hưởng của Islam giáo tới việc giáo dục tiếng Chăm ở Nam bộ

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Dựa vào kết quả khảo sát năm 2012 tại An Giang và Thành phố Hồ Chí Minh, bài viết phân tích đặc điểm của người Chăm và tiếng Chăm ở Nam Bộ dưới ảnh hưởng của Islam giáo, đồng thời đánh giá thực trạng sử dụng tiếng Chăm trong giáo dục ở Nam Bộ; đưa ra một số lưu ý khi thực thi chính sách ngôn ngữ các dân tộc thiểu số ở Nam Bộ.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Ảnh hưởng của Islam giáo tới việc giáo dục tiếng Chăm ở Nam bộ

1JKLrQ FͩX 7{Q JLiR 6͑  ± <br /> <br /> <br /> <br /> TRҪN PHѬѪNG NGUYÊN(*)<br /> <br /> ҦNH HѬӢNG CӪA ISLAM GIÁO<br /> TӞI VIӊC GIÁO DӨC TIӂNG CHĂM Ӣ NAM BӜ<br /> Tóm t̷t: D͹a vào k͇t qu̫ kh̫o sát năm 2012 t̩i An Giang và<br /> Thành ph͙ H͛ Chí Minh, bài vi͇t phân tích ÿ̿c ÿi͋m cͯa ng˱ͥi<br /> Chăm và ti͇ng Chăm ͧ Nam B͡ d˱ͣi ̫nh h˱ͧng cͯa Islam giáo,<br /> ÿ͛ng thͥi ÿánh giá th͹c tr̩ng s͵ dͭng ti͇ng Chăm trong giáo dͭc<br /> ͧ Nam B͡; ÿ˱a ra m͡t s͙ l˱u ý khi th͹c thi chính sách ngôn ngͷ<br /> các dân t͡c thi͋u s͙ ͧ Nam B͡.<br /> Tͳ khóa: Islam giáo, ng˱ͥi Chăm, giáo dͭc ti͇ng Chăm, Nam B͡.<br /> Ngôn ngӳ là mӝt trong nhӳng thành tӕ tҥo nên bҧn sҳc văn hóa. Mӝt<br /> trong nhӳng nguyên nhân dүn ÿӃn sӵ biӃn ÿәi văn hóa là do các thiӃt chӃ<br /> văn hóa hӝi nhұp và ҧnh hѭӣng lүn nhau. Ngѭӡi Chăm Islam ӣ Nam Bӝ<br /> ÿã tiӃp thu hӋ thӕng ngôn ngӳ Arab trên mӝt cѫ chӃ nӅn tҧng là giáo luұt<br /> Islam giáo và văn hóa Islam giáo. Nhӳng ÿһc thù vӅ tôn giáo, văn hóa<br /> cӫa ngѭӡi Chăm ӣ các vùng miӅn khác nhau ÿã tҥo nên sӵ khác biӋt vӅ<br /> tiӃng nói và chӳ viӃt. ĈiӅu này ÿã ҧnh hѭӣng không nhӓ ÿӃn viӋc dҥy và<br /> hӑc tiӃng Chăm cӫa ngѭӡi Chăm. Cùng vӟi yӃu tӕ tôn giáo, nhu cҫu và<br /> khuynh hѭӟng ngôn ngӳ cӫa ngѭӡi Chăm ӣ Nam Bӝ cNJng có sӵ khác<br /> biӋt so vӟi cӝng ÿӗng tӝc ngѭӡi này ӣ MiӅn Trung, và có nhӳng bҩt cұp<br /> vӅ chính sách ngôn ngӳ ÿӕi vӟi cӝng ÿӗng ngѭӡi Chăm nѫi ÿây.<br /> 1. Ĉһc ÿiӇm tôn giáo cӫa ngѭӡi Chăm ӣ Nam Bӝ<br /> Mһc dù ra ÿӡi muӝn hѫn các tôn giáo khác, nhѭng Islam giáo lҥi phát<br /> triӇn nhanh nhҩt và trӣ thành mӝt trong nhӳng tôn giáo có ҧnh hѭӣng lӟn<br /> trên thӃ giӟi. Islam giáo không chӍ là vҩn ÿӅ tôn giáo ÿѫn thuҫn, mà còn<br /> chӭa ÿӵng trong ÿó mӝt hӋ thӕng giáo luұt chi phӕi các vҩn ÿӅ chính trӏ, văn<br /> hóa, ÿҥo ÿӭc,… tác ÿӝng không nhӓ ÿӃn ÿӡi sӕng xã hӝi, trong ÿó có ngôn<br /> ngӳ, yӃu tӕ ÿѭӧc cho là quan trӑng bұc nhҩt. Bӣi vì, ngoài vai trò là công<br /> cө giao tiӃp và tѭ duy cӫa con ngѭӡi, ngôn ngӳ còn có chӭc năng ÿiӅu<br /> hành và phát triӇn xã hӝi, là phѭѫng tiӋn cӕ kӃt cӝng ÿӗng và hình thành,<br /> lѭu truyӅn các hình thái trong ÿӡi sӕng văn hóa tinh thҫn cӫa mӝt dân tӝc.<br /> *<br /> <br /> ThS., ViӋn Khoa hӑc xã hӝi vùng Nam Bӝ, ViӋn Hàn lâm Khoa hӑc xã hӝi ViӋt Nam.<br /> <br /> <br /> <br /> 1JKLrQ FͩX 7{Q JLiR 6͑   <br /> <br /> Ӣ Nam Bӝ, ngѭӡi Chăm theo Islam giáo tө cѭ thành tӯng paley (làng)<br /> và có ít nhҩt mӝt ngôi thánh ÿѭӡng là ÿѫn vӏ hành lӉ, ÿӗng thӡi là ÿѫn vӏ tә<br /> chӭc xã hӝi cә truyӅn cӫa ngѭӡi Chăm. Thánh ÿѭӡng không ÿѫn thuҫn chӍ<br /> là nѫi cҫu nguyӋn, mà còn là trung tâm sinh hoҥt văn hóa truyӅn thӕng,<br /> phҧn ánh tính xã hӝi rӝng rãi cӫa cӝng ÿӗng Islam giáo. ĈiӅu ÿó ÿѭӧc thӇ<br /> hiӋn ӣ các lӉ cѭӟi, lӉ tang và các buәi sinh hoҥt cӫa cӝng ÿӗng Islam giáo<br /> tҥi thánh ÿѭӡng. Nói cách khác, thánh ÿѭӡng là nѫi sinh hoҥt tinh thҫn cӫa<br /> các thành viên trong cùng mӝt Jammaah. Trong khuôn viên hoһc bên cҥnh<br /> thánh ÿѭӡng cӫa mӛi Jammaah ÿӅu có các lӟp hӑc ÿӇ phә biӃn và hӑc giáo<br /> lý Islam giáo. Ӣ ÿây, ngѭӡi Chăm Islam giáo ÿѭӧc hӑc và ÿѭӧc dҥy chӳ<br /> Arab ÿӇ ÿӑc Kinh Qur’an, hӑc giáo lý ÿӇ hiӇu giáo luұt Islam giáo và cҫu<br /> nguyӋn (Salat). Nhìn mӝt cách tәng quát, thánh ÿѭӡng cӫa ngѭӡi Chăm<br /> Islam giáo ӣ Nam Bӝ giӕng nhѭ mӝt “trѭӡng hӑc” ÿӇ duy trì và phә biӃn<br /> tiӃng Chăm cӫa cӝng ÿӗng, nhҩt là chӳ Chăm chú giҧi Kinh Qur’an.<br /> Ĉһc ÿiӇm cӫa ngѭӡi Chăm ӣ ViӋt Nam là sӵ khác biӋt giӳa các vùng,<br /> trong ÿó ngѭӡi Chăm Islam giáo có mӕi quan hӋ thѭӡng xuyên vӟi Islam<br /> giáo thӃ giӟi, ÿһc biӋt là khu vӵc Ĉông Nam Á. Mӕi quan hӋ ÿó ngoài<br /> yӃu tӕ tôn giáo còn có mӕi quan hӋ thân tӝc. Cө thӇ, ngѭӡi Chăm Islam<br /> giáo ӣ Nam Bӝ có quan hӋ thѭӡng xuyên vӟi ngѭӡi nói ngôn ngӳ Melayu<br /> ӣ các quӕc gia vùng Ĉông Nam Á, nên nhiӅu trí thӭc Islam giáo ӣ Nam<br /> Bӝ ÿã hӑc tiӃng Melayu. Sӵ tác ÿӝng này ÿã làm cho nhӳng trí thӭc<br /> Islam giáo ӣ Nam Bӝ dùng chӳ Jawi, mӝt loҥi chӳ Arab nhѭng ÿѭӧc<br /> ngѭӡi Melayu ӣ Malaysia và Indonesia dùng xây dӵng chӳ viӃt (sӱ dөng<br /> trѭӟc năm 1945) ÿӇ xây dӵng chӳ Chăm ӣ Nam Bӝ theo truyӅn thӕng<br /> Melayu. HiӋn nay, loҥi chӳ này rҩt thông dөng ÿӕi vӟi ngѭӡi Chăm Islam<br /> giáo ӣ Nam Bӝ. Vì thӃ, có rҩt nhiӅu ngѭӡi Chăm Islam giáo ӣ Nam Bӝ có<br /> thӇ ÿӑc ÿѭӧc Kinh Qur’an, ÿӑc ÿѭӧc chӳ Jawi cӫa ngѭӡi Malaysia,<br /> Indonesia ÿӇ hiӇu thêm vӅ Islam giáo. Ĉây là mӝt nhân tӕ quan trӑng ҧnh<br /> hѭӣng ÿӃn cҧnh huӕng sӱ dөng ngôn ngӳ cӫa ngѭӡi Chăm ӣ Nam Bӝ.<br /> Nhѭ vұy, khi nghiên cӭu nhӳng vҩn ÿӅ vӅ ngôn ngӳ liên quan ÿӃn ÿӡi<br /> sӕng xã hӝi cӫa ngѭӡi Chăm ӣ Nam Bӝ không thӇ không chú ý ÿӃn ÿӡi<br /> sӕng tôn giáo. Trong quá trình liên kӃt (Integration) và cӕ kӃt<br /> (Cosilidation) cӝng ÿӗng, vai trò cӫa các tôn giáo không giӕng nhau.<br /> Chính sӵ khác biӋt ÿã làm suy yӃu quá trình liên kӃt và cӕ kӃt nӝi bӝ tӝc<br /> ngѭӡi. ĈiӅu này phù hӧp vӟi viӋc ngѭӡi Chăm theo các tôn giáo khác<br /> nhau (Ҩn Ĉӝ giáo và Islam giáo). Ngѭӡi Chăm ӣ Nam Bӝ do quy ÿӏnh<br /> cӫa giáo luұt Islam giáo, nên nhӳng yӃu tӕ văn hóa mang tính truyӅn<br /> <br /> 7UɤQ 3KɉɇQJ 1JX\rQ ɟQK Kɉ͟QJ FͧD ,VODP JLiR«<br /> <br /> <br /> <br /> thӕng trѭӟc ÿây ÿã bӏ thay thӃ bӣi nhӳng yӃu tӕ mӟi. Quá trình tiӃp xúc<br /> không thѭӡng xuyên vӟi các cӝng ÿӗng ÿӗng tӝc cùng vӟi ÿiӅu kiӋn môi<br /> trѭӡng sinh sӕng khác nhau ÿã làm cho quá trình liên kӃt và cӕ kӃt cӫa<br /> tӝc ngѭӡi này không bӅn vӳng. Cӝng ÿӗng ngѭӡi Chăm ӣ Nam Bӝ trѭӟc<br /> ÿây ÿã tiӃp nhұn Islam giáo trong hoàn cҧnh sӕng cách xa nhӳng ngѭӡi<br /> ÿӗng tӝc, thѭӡng xuyên tiӃp xúc vӟi nhӳng ngѭӡi Islam giáo là nhân tӕ<br /> tác ÿӝng bӅn bӍ ÿӃn viӋc lӵa chӑn, sӱ dөng ngôn ngӳ Arab là ÿiӅu tҩt yӃu.<br /> Lҩy thánh ÿѭӡng (nѫi sinh hoҥt tôn giáo) làm trung tâm sinh hoҥt văn<br /> hóa cӝng ÿӗng và gҳn bó vӟi nhau vӅ mһt tinh thҫn bҵng Kinh Qur’an,<br /> ngѭӡi Chăm ӣ Nam Bӝ sӕng không chӍ tұp trung quây quҫn bên nhau, mà<br /> có phҫn khép kín trong tӯng ÿѫn vӏ cѭ trú và trong nӝi bӝ cӝng ÿӗng. Vì<br /> thánh ÿѭӡng là nѫi thө giáo cӫa ngѭӡi Chăm ӣ Nam Bӝ và ngôn ngӳ tôn<br /> giáo là Kinh Qur’an, nên mӑi sinh hoҥt vӅ ÿӡi sӕng tinh thҫn ÿӅu diӉn ra<br /> ӣ ÿây. ĈiӅu này cNJng lý giҧi vì sao trong cӝng ÿӗng ngѭӡi Chăm ӣ Nam<br /> Bӝ, các lӟp hӑc chӳ Chăm gҳn chһt vӟi thánh ÿѭӡng. Nói cách khác,<br /> ngôn ngӳ trong Kinh Qur’an giӳ vai trò tác ÿӝng quan trӑng trong ÿӡi<br /> sӕng xã hӝi cӫa cӝng ÿӗng ngѭӡi Chăm ӣ Nam Bӝ.<br /> CNJng vì lý do Kinh Qur’an chi phӕi xã hӝi, nên ngѭӡi Chăm ӣ Nam<br /> Bӝ chӍ chú trӑng ÿӃn “chӳ Chăm cӫa Kinh Thánh”. Ĉây cNJng là nguyên<br /> nhân các trѭӡng hӑc phә thông ӣ vùng ngѭӡi Chăm ӣ Nam Bӝ khi thӵc<br /> hiӋn chӫ trѭѫng hӑc tiӃng dân tӝc thiӇu sӕ cӫa Nhà nѭӟc ÿӅu tӯ chӕi hӑc<br /> sách tiӃng Chăm do Nhà xuҩt bҧn Giáo dөc ViӋt Nam ҩn hành, vӟi bӝ<br /> chӳ ÿѭӧc biên soҥn dӵa theo tiӃng và chӳ Chăm tҥi Ninh Thuұn, loҥi chӳ<br /> khác vӟi chӳ viӃt trong Kinh Qur’an. Theo ÿó, nhiӅu lӟp hӑc tiӃng Chăm<br /> ӣ Nam Bӝ ÿѭӧc hình thành trong không gian thánh ÿѭӡng, ÿáp ӭng nhu<br /> cҫu cӫa cӝng ÿӗng dân cѭ, còn ӣ trong trѭӡng phә thông, nѫi lӁ ra phҧi<br /> thӵc hiӋn chӫ trѭѫng cӫa Nhà nѭӟc cNJng chӍ là nhӳng “lӟp thí ÿiӇm”.<br /> Nhѭ vұy, ÿӡi sӕng tôn giáo cӫa cӝng ÿӗng cѭ dân ÿã tác ÿӝng mҥnh mӁ<br /> vào nhu cҫu, và cùng vӟi nhu cҫu, thái ÿӝ ngôn ngӳ cӫa ngѭӡi Chăm ӣ<br /> Nam Bӝ ÿӕi vӟi viӋc hӑc tiӃng Chăm cNJng có sӵ thay ÿәi và vҩn ÿӅ tiӃp<br /> theo là sӵ lӵa chӑn.<br /> 2. Mӝt sӕ vҩn ÿӅ vӅ tiӃng nói, chӳ viӃt cӫa ngѭӡi Chăm ӣ Nam Bӝ<br /> 2.1. Ĉ̿c ÿi͋m ti͇ng Chăm ͧ Nam B͡<br /> Dӵa vào sӵ khác biӋt ÿӏa lý và lӏch sӱ văn hóa, trong ÿó yӃu tӕ tôn<br /> giáo ÿѭӧc chú trӑng, các nhà nghiên cӭu gӑi tên ba vùng nói tiӃng Chăm<br /> ӣ ViӋt Nam là Chăm Hroi, Chăm Panduranga và Chăm Nam Bӝ. Dù nhìn<br /> <br /> 89<br /> <br /> <br /> <br /> 1JKLrQ FͩX 7{Q JLiR 6͑   <br /> <br /> ӣ góc ÿӝ nào và ӭng vӟi tên gӑi nhѭ thӃ nào, tiӃng Chăm ӣ Nam Bӝ vүn<br /> là mӝt trong ba bӝ phұn cӫa tiӃng Chăm ӣ ViӋt Nam. Trên toàn quӕc, dân<br /> tӝc này có sӕ dân là 161.729 ngѭӡi, trong ÿó ngѭӡi Chăm ӣ Nam Bӝ là<br /> 32.382 ngѭӡi, chiӃm 19,8%, cѭ trú chӫ yӃu tҥi 10 tӍnh, thành phӕ thuӝc<br /> Ĉông Nam Bӝ và Tây Nam Bӝ. Hӑ vӕn là nhӳng ngѭӡi Chăm ӣ Ninh<br /> Thuұn, Bình Thuұn sau cuӝc di chuyӇn ÿӃn mӝt sӕ nѭӟc ӣ Ĉông Nam Á<br /> và trӣ vӅ lұp nghiӋp ӣ vùng ÿҩt này.<br /> TiӃng Chăm chia làm hai phѭѫng ngӳ chính mà tiӃng Chăm Nam Bӝ là<br /> mӝt trong sӕ nhӳng phѭѫng ngӳ ÿó. Theo cách gӑi ѭӟc lӋ nhѭ trên, tiӃng<br /> Chăm Nam Bӝ còn ÿѭӧc gӑi là “tiӃng Chăm MiӅn Tây”, nhҵm phân biӋt<br /> vӟi “tiӃng Chăm MiӅn Ĉông” cӫa hai vùng Ninh Thuұn - Bình Thuұn và<br /> Bình Ĉӏnh - Phú Yên. Theo cách nói cӫa cӝng ÿӗng ngѭӡi Chăm, tiӃng<br /> Chăm Nam Bӝ gӑi là “sҳp Châu Ĉӕc”, nhҵm phân biӋt vӟi “sҳp Phan Rang<br /> - Phan Rí” (trong tiӃng Chăm, s̷p có nghƭa là “tiӃng”. Cho nên, “sҳp Phan<br /> Rang - Phan Rí” có thӇ dӏch là “tiӃng Chăm ӣ Phan Rang - Phan Rí”, thӫ<br /> phӫ vùng Ninh Thuұn và Bình Thuұn; còn “sҳp Châu Ĉӕc” là “tiӃng Chăm<br /> ӣ Châu Ĉӕc”, nѫi ngѭӡi Chăm cѭ trú ÿông nhҩt vùng Nam Bӝ. TiӃng<br /> Chăm thuӝc hӑ (family) ngôn ngӳ Nam Ĉҧo (Austronesian), nhánh<br /> (branch) Tây Nam Ĉҧo, nhóm (group) Tây Indonesian, tiӇu nhóm (sub group) lөc ÿӏa(1). VӅ loҥi hình, tiӃng Chăm thuӝc loҥi hình ngôn ngӳ ÿѫn<br /> lұp, ÿa tiӃt, không thanh ÿiӋu khá ÿiӇn hình.<br /> Giӳa hai phѭѫng ngӳ Chăm này có mӝt sӕ ÿһc ÿiӇm sau ÿây:<br /> VӅ ngӳ âm, nӃu nhѭ tiӃng Chăm ӣ vùng Ninh Thuұn, Bình Thuұn ÿã và<br /> ÿang có xu hѭӟng ÿѫn tiӃt hóa các tӯ ÿa tiӃt nguyên gӕc, thì tiӃng Chăm ӣ<br /> vùng Nam Bӝ vүn ÿang lѭu giӳ khá tӕt hiӋn tѭӧng ÿa tiӃt(2). Quá trình biӃn<br /> ÿәi cӫa tiӃng Chăm ӣ Ninh Thuұn và Bình Thuұn diӉn ra ӣ phҫn ÿҫu các tӯ<br /> song tiӃt, ÿó là quá trình nhѭӧc hóa các âm tiӃt yӃu ÿӇ hình thành các tә<br /> phө âm ÿҫu cӫa các âm tiӃt mҥnh và giҧm hóa thành các phө âm ÿѫn. Quá<br /> trình biӃn ÿәi cӫa tiӃng Chăm ӣ Nam Bӝ diӉn ra ӣ phҫn cuӕi âm tiӃt, xu<br /> hѭӟng rөng dҫn các âm vang và cuӕi âm tҳc, khi phát âm tiӃng Chăm ӣ<br /> vùng Nam Bӝ là ÿóng, tiӃng Chăm vùng Ninh Thuұn và Bình Thuұn là<br /> mӣ. Nhѭ vұy, sӵ khác biӋt thӇ hiӋn “tính phѭѫng ngӳ” giӳa nhӳng vùng<br /> này là sӵ khác biӋt vӅ tính “ÿa tiӃt/ÿѫn tiӃt” tiӃng Chăm.<br /> Ngoài ra, căn cӭ vào “giӑng phát âm”, nӃu giӑng nói cӫa ngѭӡi Chăm<br /> ӣ MiӅn Trung có vҿ hѫi dӗn dұp, mҥnh mӁ thì giӑng nói cӫa ngѭӡi Chăm<br /> ӣ Nam Bӝ chұm rãi, ÿôi khi hѫi kéo dài âm ÿiӋu(3).<br /> <br /> 7UɤQ 3KɉɇQJ 1JX\rQ ɟQK Kɉ͟QJ FͧD ,VODP JLiR«<br /> <br /> <br /> <br /> VӅ tӯ vӵng, ӣ tiӃng Chăm ӣ Nam Bӝ có nhiӅu tӯ chung vӟi Mã Lai,<br /> trong ÿó bao gӗm cҧ tӯ có nguӗn gӕc Arab mӟi du nhұp. Xét vӅ mһt lӏch<br /> sӱ, ngѭӡi Chăm ӣ Nam Bӝ trong quá khӭ và cҧ hiӋn tҥi ÿӅu có nhӳng<br /> quan hӋ và liên hӋ nhҩt ÿӏnh vӟi ngѭӡi nói tiӃng Melayu ӣ Malaysia,<br /> Indonesia... Vì thӃ, trong tiӃng Chăm ӣ Nam Bӝ có nhiӅu tӯ Melayu, mà<br /> tiӃng Chăm ӣ nhӳng vùng khác Nam Bӝ không có(4).<br /> VӅ bình diӋn tiӃp xúc ngôn ngӳ, dѭӡng nhѭ khi nói ÿӃn tiӃng Chăm ӣ<br /> Ninh Thuұn và Bình Thuұn, ngѭӡi Chăm thѭӡng nghƭ ÿó là tiӃng Chăm<br /> cә (tiӃng Chăm thuҫn, tiӃng Chăm nguyên gӕc) cӫa cӝng ÿӗng ngѭӡi<br /> Chăm. Còn khi nói ÿӃn tiӃng Chăm biӃn thӇ (tӭc là ÿã có sӵ biӃn ÿәi so<br /> vӟi tiӃng Chăm gӕc vùng Ninh Thuұn và Bình Thuұn), tiӃng Chăm lai,<br /> tiӃng Chăm pha, ngѭӡi ta nghƭ ÿӃn tiӃng Chăm ӣ Nam Bӝ, tuy nó vүn<br /> thuӝc khái niӋm tiӃng Chăm.<br /> Tùy theo phҥm vi giao tiӃp cӫa tӯng cӝng ÿӗng Chăm mà tiӃng Chăm<br /> giӳa các vùng ÿã có sӵ thay ÿәi. Do tiӃp xúc vӟi tiӃng ViӋt, nên tiӃng<br /> Chăm hiӋn ÿҥi ÿã bӏ ҧnh hѭӣng ӣ các bình diӋn ngӳ âm, ngӳ pháp, tӯ<br /> vӵng (xu hѭӟng mҩt dҫn các phө tӕ, ÿѫn tiӃt hóa, báo hiӋu sӵ xuҩt hiӋn<br /> cӫa thanh ÿiӋu, hòa nhұp các phө âm ÿӇ tҥo các âm chung, xuҩt hiӋn<br /> nhiӅu hӋ thӕng tӯ tiӃng ViӋt trong hӋ thӕng tӯ vӵng tiӃng Chăm).<br /> 2.2. Ĉ̿c ÿi͋m chͷ vi͇t cͯa ng˱ͥi Chăm ͧ Nam B͡<br /> Chӳ viӃt cӫa ngѭӡi Chăm ӣ ViӋt Nam rҩt ÿa dҥng và phong phú. Ӣ<br /> mӛi vùng khác nhau, ngѭӡi Chăm sӱ dөng các loҥi chӳ khác nhau. Các<br /> tác giҧ Phú Văn Hҷn(5), NguyӉn Văn Khang(6) ÿã thӕng kê có hѫn 10 loҥi<br /> chӳ viӃt cӫa ngѭӡi Chăm ӣ ViӋt Nam. Ӣ ÿây, chúng tôi chӍ nêu mӝt sӕ<br /> loҥi chӳ viӃt phә biӃn ӣ các vùng ÿӇ thҩy sӵ khác nhau trong cách lӵa<br /> chӑn tiӃng nói, chӳ viӃt cӫa mӛi vùng Chăm.<br /> Akhar Thrah là loҥi chӳ thông dөng cӫa ngѭӡi Chăm. Ngoài văn bia,<br /> loҥi chӳ này còn ÿѭӧc ghi trong các văn bҧn chép tay, ÿó là văn tӵ ngӳ<br /> âm - âm tiӃt. Loҥi chӳ này ÿѭӧc dùng ÿӇ giҧng dҥy hӑc sinh ngѭӡi Chăm<br /> ӣ vùng Ninh Thuұn và Bình Thuұn. Năm 1978, ban tә chӭc biên soҥn<br /> sách chӳ Chăm theo mүu tӵ Thrah ÿѭӧc thành lұp. Bӝ chӳ Chăm này<br /> ÿѭӧc Bӝ Giáo dөc và Ĉào tҥo dùng ÿӇ soҥn sách tiӃng Chăm vӟi tѭ cách<br /> là môn hӑc trong các trѭӡng phә thông.<br /> Tuy nhiên, cӝng ÿӗng ngѭӡi Chăm ӣ Bình Ĉӏnh và Phú Yên lҥi không<br /> ÿón nhұn loҥi chӳ viӃt này. Hӑ cҧm thҩy xa lҥ vӟi vӟi loҥi chӳ Chăm<br /> theo mүu tӵ Thrah, mà muӕn có hӋ thӕng chӳ viӃt Chăm theo theo mүu<br /> <br /> 91<br /> <br />

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản