Chương 7
CHỌN GIỐNG KHOAI MÔN, SỌ
Lớp Học Phần VNUA ( Khoa Nông Học ) - Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
https://sites.google.com/site/lophocphank57vnua/
4.4.1 Mở đầu
Khoai môn sọ,
Colocasia esculenta
(L.) Schott rất phổ biến ở các
vùng nhiệt đới. Ở Việt Nam cây rất thân thuộc với 3 đại diện khoai
môn, khoai sọ và khoai nước.
Khoai môn sọ là cây thực phẩm quan trọng, đứng hàng thứ 5 trong
số các cây trồng lấy củ (khoai tây, sắn, khoai lang và củ từ).
Ở Việt Nam, khoai môn sọ được thuần hoá trước cả cây lúa, đã có
thời gian nó là nguồn lương thực quan trọng trong bữa ăn của cư
dân các vùng đồng bằng Sông Hồng và sông Cửu Long.
Trong tương lai gần, khoai môn sọ sẽ được phát triển trong những
điều kiện sinh thái mà những cây trồng khác rất khó cạnh tranh như
đất trũng, đất ngập và cả đất lúa.
Trong công tác phát triển khoai môn sọ hiện nay, có một số vấn đề
cần phải được tiếp cận giải quyết:
•Môn sọ có thời gian sinh trưởng dài, chiếm đất lâu;
•Chưa thực sự có thị trường tiêu thụ.
•Khả năng chế biến còn hạn chế do thiếu công nghệ phù hợp.
Lớp Học Phần VNUA ( Khoa Nông Học ) - Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
https://sites.google.com/site/lophocphank57vnua/
b. Phân loại
Môn sọ thuộc chi
Colocasia
, trong họ phụ
Colocasioidea
e của họ
một lá mầm
Araceae
.
Môn sọ trồng được phân vào lớp
Colocasia esculenta
, nhưng loài
này được xác định là có tính đa hình. Nguyên nhân chủ yếu là do
chúng có tính đa dạng di truyền cao.
Có thể phân ra thành ít nhất hai nhóm hình thái đối với cây môn sọ
Colocasia esculenta
(Purseglove, 1972):
1-Colocasia esculenta
(L.) Schott var.
esculenta
;
2- Colocasia esculenta
(L.) Schott var.
antiquorum
Nhóm
C. esculenta
var.
esculenta
được đặc trưng bởi củ trung tâm
tròn và lớn với ít củ con. Nó thường được gọi là dạng dasheen.
Nhóm
C. esculenta
var.
antiquorum
thì ngược lại có củ trung tâm
tròn với một vài củ con lớn phát triển từ củ trung tâm.
Hầu hết các giống môn sọ trồng ở vùng châu Á, Thái Bình Dương có
dạng dasheen.
4.4.2 Nguồn gốc, phân loại và đa dạng
a. Nguồn gốc
Khoai sọ có nguồn gốc từ trung tâm Indo-Malayan, cũng như giữa
vùng miền Đông Ấn Độ và Bangladesh hoặc miền Nam Trung Quốc.
Nguồn gốc hoang dại cũng như họ hàng hoang dại của loài thuần
hóa, ba giả thuyết:
1.Nó phát tán từ Indo - Malay gợi ý rằng khoai sọ có nguồn gốc từ Nam
châu Á;
2.Nó cũng được phát tán do di thực và các vector mang hạt;
3.Nó có thể là kết quả của một trung tâm độc lập.
Khoảng 100 năm trước công nguyên, môn sọ đã được trồng ở
Trung Quốc và Ai Cập. Nó đến bờ phía đông của châu Phi khoảng
2000 năm trước, sau đó được chuyển đến bờ tây bởi các nhà thám
hiểm xuyên lục địa, sau đó di chuyển đến vùng Carribe trên các
thuyền buôn nô lệ.
Ngày nay môn sọ đóng một vai trò quan trọng trong hệ thống canh
tác và trong bữa ăn của các đảo ở Thái Bình Dương.
Hình 5.20. So sánh hình dạng củ giữa hai nhóm giống
C.
esculenta
var.
esculenta
và
C. esculenta
var.
antiquorum
.
(nguồn Masalkar and Keskar, 1998)