Bài giảng Cơ kỹ thuật: Chương 4 - ThS. Trương Quang Trường

Trong lĩnh vực kỹ thuật cơ khí, cơ cấu bánh răng đóng vai trò thiết yếu như những thành phần cốt lõi trong việc truyền động và biến đổi chuyển động. Sự hiểu biết sâu sắc về cấu tạo, nguyên lý hoạt động và các phương pháp phân loại bánh răng là nền tảng quan trọng cho mọi kỹ sư và nhà thiết kế. Tài liệu này cung cấp một cái nhìn tổng quan về truyền động bánh răng, bắt đầu từ khái niệm cơ bản và đi sâu vào các tiêu chí phân loại đa dạng. Việc nắm vững những kiến thức này không chỉ giúp tối ưu hóa hiệu suất mà còn đảm bảo độ tin cậy và tuổi thọ cho các hệ thống máy móc phức tạp.

Sinh viên ngành kỹ thuật cơ khí, kỹ sư thiết kế, kỹ sư vận hành và bảo trì máy móc, nhà nghiên cứu trong lĩnh vực truyền động.

Tài liệu này trình bày một đại cương chi tiết về truyền động bánh răng, bắt đầu bằng việc định nghĩa cơ cấu bánh răng là một loại khớp cao có chức năng biến đổi chuyển động hoặc truyền chuyển động thông qua nguyên tắc ăn khớp trực tiếp giữa hai khâu. Phần nội dung chính tập trung vào phân loại bánh răng dựa trên nhiều tiêu chí khác nhau, cung cấp cái nhìn toàn diện về sự đa dạng của chúng. Cụ thể, các bánh răng được phân loại theo vị trí tương đối giữa hai trục quay (ăn khớp nội tiếp và ngoại tiếp), theo sự phân bố của răng trên bánh răng (răng thẳng, răng xoắn, răng chữ V), theo biên dạng răng (thân khai, xyclôít, Nô-vi-cốp), theo tính chất chuyển động (cặp bánh răng phẳng, không gian) và theo hình dạng (bánh răng trụ, bánh răng côn, bao gồm bánh răng trụ chéo, trục vít – bánh vít, bánh răng nón và bánh răng nón chéo). Việc hiểu rõ các khái niệm và phân loại này là vô cùng quan trọng trong kỹ thuật cơ khí, đặc biệt trong thiết kế máy và hệ thống truyền động. Nắm vững cấu trúc và nguyên lý của từng loại bánh răng giúp các kỹ sư có thể lựa chọn, tính toán và ứng dụng chúng một cách hiệu quả, đảm bảo tối ưu hóa truyền tải công suất và hiệu suất làm việc của máy móc trong thực tiễn công nghiệp.