Bài giảng Dung sai lắp ghép và kỹ thuật đo - Khái niệm cơ bản trong đo lường và độ không đảm bảo đo

Trong lĩnh vực kỹ thuật cơ khí chính xác và sản xuất hiện đại, việc đảm bảo chất lượng sản phẩm là yếu tố then chốt, đòi hỏi sự kiểm soát nghiêm ngặt các thông số kỹ thuật. Để đạt được điều này, **kỹ thuật đo** và **kiểm tra** đóng vai trò không thể thiếu, cung cấp dữ liệu chính xác về kích thước và đặc tính vật liệu. Tài liệu này cung cấp những **khái niệm cơ bản trong đo lường**, đặc biệt tập trung vào **dung sai lắp ghép** và các yếu tố ảnh hưởng đến độ tin cậy của kết quả đo. Mục tiêu là giúp người đọc nắm vững các nguyên tắc cốt lõi, từ đó hiểu rõ hơn về **độ không đảm bảo đo** và tầm quan trọng của nó trong việc đánh giá và duy trì chất lượng sản phẩm.

Sinh viên ngành cơ khí, kỹ thuật chế tạo máy, cơ khí chính xác; kỹ sư, kỹ thuật viên làm việc trong lĩnh vực đo lường, kiểm tra chất lượng và sản xuất công nghiệp.

Tài liệu này trình bày một cách hệ thống các nguyên tắc và **khái niệm cơ bản trong đo lường** và **kỹ thuật đo**, đồng thời đi sâu vào các khía cạnh quan trọng của **kiểm tra** trong lĩnh vực cơ khí. Nội dung khởi đầu với định nghĩa và bản chất của **đo lường** như một quá trình so sánh đại lượng, sau đó phân loại chi tiết các **phương pháp đo** bao gồm đo tiếp xúc/không tiếp xúc, tuyệt đối/so sánh, và trực tiếp/gián tiếp, giúp người học nhận diện và lựa chọn phương pháp phù hợp cho từng ứng dụng cụ thể. Tiếp theo, tài liệu làm rõ khái niệm **kiểm tra** và các **phương pháp kiểm tra** (kiểm tra thu nhận, kiểm tra trong khi gia công, kiểm tra yếu tố, kiểm tra tổng hợp) nhằm đánh giá chất lượng sản phẩm dựa trên **dung sai** cho phép. Phần cuối cùng tập trung vào các **đặc trưng cơ bản của dụng cụ đo**, bao gồm **độ phân giải**, **độ chính xác**, **độ lặp lại**, tỷ số truyền, độ nhạy, độ trễ, độ phi tuyến và phạm vi đo. Đặc biệt, khái niệm **độ không đảm bảo đo** được nhấn mạnh như một yếu tố then chốt để đánh giá độ tin cậy của kết quả đo. Sự hiểu biết sâu sắc về các yếu tố này là nền tảng vững chắc cho việc thiết kế, sản xuất và kiểm soát chất lượng sản phẩm trong ngành cơ khí chính xác, đảm bảo rằng mọi thành phần đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt, từ đó nâng cao hiệu quả và độ tin cậy trong các quy trình sản xuất.