Bài giảng Kỹ thuật đo: Chương 3 - TS. Nguyễn Văn Hải

Trong lĩnh vực kỹ thuật chế tạo máy, việc đảm bảo độ chính xác hình học của chi tiết là yếu tố then chốt quyết định chất lượng và khả năng lắp lẫn của sản phẩm. Tuy nhiên, các quá trình gia công luôn tồn tại những sai lệch nhất định so với hình dạng và vị trí lý tưởng. Điều này đặt ra yêu cầu cần phải có các phương pháp và tiêu chuẩn rõ ràng để định lượng, đánh giá và kiểm soát các sai lệch này. Tài liệu này cung cấp cái nhìn tổng quan về các loại sai lệch hình dạng, vị trí và nhám bề mặt, cùng với các phương pháp xác định và cách thức ghi ký hiệu chuẩn hóa trên bản vẽ kỹ thuật. Mục tiêu là trang bị kiến thức nền tảng để thiết kế, chế tạo và kiểm tra các chi tiết cơ khí một cách hiệu quả.

Kỹ sư cơ khí, kỹ thuật viên, sinh viên ngành kỹ thuật chế tạo máy, thiết kế cơ khí và những người làm công tác kiểm soát chất lượng trong lĩnh vực sản xuất.

Tài liệu này đi sâu vào phân tích các khái niệm cơ bản và chi tiết về sai lệch hình dạng, sai lệch vị trí và nhám bề mặt trong kỹ thuật chế tạo. Nó bắt đầu bằng việc giới thiệu tổng quan về các sai lệch hình dạng bề mặt phẳng và bề mặt trụ, bao gồm các khái niệm như độ phẳng, độ thẳng, độ tròn, độ ô van, độ côn, độ lồi, độ lõm và độ trụ tổng quát. Tiếp theo, tài liệu trình bày chi tiết về các loại sai lệch vị trí của các bề mặt như độ song song, độ vuông góc, độ đồng tâm, độ đối xứng, độ đảo mặt đầu và độ đảo hướng kính. Phương pháp tiếp cận được sử dụng là phân tích từng loại sai lệch, định nghĩa chúng, và cung cấp các công thức hoặc cách thức xác định. Đặc biệt, tài liệu dành một phần quan trọng để hướng dẫn cách thức ghi các ký hiệu dung sai này trên bản vẽ kỹ thuật theo các tiêu chuẩn như TCVN 10-85 và ISO, đảm bảo sự truyền đạt thông tin chính xác và nhất quán. Cuối cùng, khái niệm về nhám bề mặt cũng được đề cập, từ bản chất đến các chỉ tiêu đánh giá và cách ghi ký hiệu. Giá trị ứng dụng của tài liệu này là rất lớn, giúp người đọc nắm vững nguyên tắc cơ bản của dung sai hình học và nhám bề mặt, qua đó nâng cao chất lượng thiết kế, chế tạo và kiểm soát sản phẩm cơ khí, đảm bảo khả năng lắp lẫn và chức năng của chi tiết trong thực tế sản xuất.