Bài giảng Dung sai lắp ghép và kỹ thuật đo - Phương pháp đo kích thước thẳng

Trong lĩnh vực kỹ thuật cơ khí chính xác và quang học, việc đảm bảo dung sai lắp ghép và chất lượng sản phẩm phụ thuộc lớn vào khả năng đo lường kích thước một cách chính xác. Sự phát triển không ngừng của công nghệ đòi hỏi các phương pháp đo lường ngày càng tinh vi và hiệu quả. Bài viết này tập trung giới thiệu các phương pháp cơ bản trong kỹ thuật đo kích thước thẳng, đặc biệt là các phương pháp tiếp xúc, nhằm cung cấp cái nhìn tổng quan về bối cảnh và tầm quan trọng của việc lựa chọn kỹ thuật đo phù hợp để đáp ứng các yêu cầu khắt khe trong sản xuất và kiểm định.

Sinh viên, kỹ sư, kỹ thuật viên trong lĩnh vực cơ khí, chế tạo, đo lường và kiểm định chất lượng sản phẩm.

Bài viết này trình bày chi tiết ba phương pháp đo kích thước thẳng cơ bản dựa trên số điểm tiếp xúc, bao gồm phương pháp đo một tiếp điểm, hai tiếp điểm và ba tiếp điểm. Đối với phương pháp đo một tiếp điểm, tài liệu giới thiệu nguyên lý hoạt động, ưu và nhược điểm của máy đo 3 tọa độ (CMM) trong việc đo các chi tiết phức tạp, nhấn mạnh khả năng giảm thiểu công tác chuẩn bị nhưng chi phí đầu tư cao. Phương pháp đo hai tiếp điểm, điển hình là thước cặp và panme, được giải thích thông qua việc xác định yếu tố đo tiếp xúc với ít nhất hai điểm trên bề mặt chi tiết, cùng với cơ chế ổn định phép đo bằng mặt phụ. Cuối cùng, phương pháp đo ba tiếp điểm được làm rõ với cơ sở lý thuyết, các ứng dụng cụ thể trong đo đường kính mặt trụ, mặt cầu gián đoạn, then hoa hoặc các chi tiết có số cạnh lẻ, cũng như đo cung tròn. Các công thức tính toán và ví dụ minh họa như đo bán kính mặt cầu bằng cầu kế được trình bày cụ thể, làm nổi bật khả năng kiểm tra thu nhận, độ chính xác cao và tính linh hoạt của phương pháp này. Những phương pháp này có ý nghĩa quan trọng trong việc đảm bảo chất lượng và độ chính xác của sản phẩm trong các ngành công nghiệp chế tạo cơ khí.