Bài giảng Dung sai lắp ghép và kỹ thuật đo - Dung sai lắp ghép bề mặt trơn

Trong lĩnh vực cơ khí và chế tạo máy, việc đảm bảo độ chính xác của các chi tiết là yếu tố then chốt quyết định chất lượng và khả năng lắp lẫn của sản phẩm. Tài liệu này tập trung vào các nguyên lý cơ bản của dung sai lắp ghép và kỹ thuật đo, hai khái niệm không thể thiếu trong quy trình thiết kế và sản xuất. Nó cung cấp cái nhìn tổng quan về cách kích thước và dung sai được quy định theo các tiêu chuẩn thống nhất, giúp người học nắm vững nền tảng để thiết kế và gia công các bộ phận một cách hiệu quả, đảm bảo chức năng và độ bền cho các hệ thống kỹ thuật phức tạp.

Sinh viên ngành Cơ khí, Kỹ thuật chế tạo máy, Cơ điện tử, kỹ sư thiết kế, kỹ sư gia công, và các chuyên gia trong lĩnh vực cơ khí chính xác và sản xuất.

Tài liệu này trình bày một cách có hệ thống về dung sai và lắp ghép, những nguyên tắc cốt lõi trong cơ khí chính xác và chế tạo máy. Mở đầu bằng việc thiết lập mối quan hệ giữa dung sai và kích thước, nó giới thiệu cách xác định trị số dung sai tiêu chuẩn thông qua việc tính toán đơn vị dung sai i và áp dụng hệ số cấp chính xác a (cấp IT) dựa trên các công thức và bảng tiêu chuẩn (như TCVN). Các ví dụ minh họa cụ thể giúp người học hiểu rõ quy trình xác định dung sai cho các kích thước khác nhau, từ đó đảm bảo độ chính xác cần thiết cho chi tiết. Phần tiếp theo đi sâu vào quy định lắp ghép, phân loại các kiểu lắp ghép (lắp chặt, trung gian, lỏng) và giới thiệu hai phương pháp chính để đạt được chúng: hệ thống lỗ cơ sở và hệ thống trục cơ sở. Trong hệ thống lỗ cơ sở, miền dung sai của lỗ được cố định, còn miền dung sai của trục sẽ thay đổi để tạo ra các kiểu lắp ghép mong muốn. Ngược lại, hệ thống trục cơ sở giữ cố định miền dung sai của trục và thay đổi miền dung sai của lỗ. Việc nắm vững những quy định lắp ghép này là vô cùng quan trọng để đảm bảo khả năng lắp lẫn, chức năng vận hành và hiệu quả sản xuất của các chi tiết máy, tối ưu hóa quy trình thiết kế và kiểm soát chất lượng trong ngành công nghiệp.