Bài giảng Dịch vụ đảm bảo và chứng thực: Chương 2 - Tạ Duy Khánh

Trong bối cảnh môi trường kinh doanh ngày càng phức tạp và đòi hỏi sự minh bạch cao, hệ thống kiểm soát nội bộ (KSNB) đóng vai trò nền tảng trong việc đảm bảo sự vận hành hiệu quả và bền vững của mọi tổ chức. Một KSNB vững mạnh không chỉ giúp bảo vệ tài sản, ngăn ngừa gian lận, mà còn cung cấp cơ sở cho báo cáo tài chính đáng tin cậy và tuân thủ các quy định pháp luật. Việc hiểu rõ bản chất và cách thức đánh giá KSNB là yếu tố then chốt đối với các nhà quản lý, kiểm toán viên và những người có trách nhiệm quản trị. Chương này tập trung làm rõ khái niệm, cấu trúc, cũng như các khía cạnh quan trọng của KSNB, từ đó nâng cao năng lực ứng dụng trong thực tiễn kiểm toán và quản lý doanh nghiệp.

Sinh viên chuyên ngành kế toán, kiểm toán, tài chính; kiểm toán viên, kế toán viên, nhà quản lý doanh nghiệp, chuyên gia quản trị rủi ro và những người quan tâm đến quản trị công ty.

Tài liệu này cung cấp một cái nhìn toàn diện về hệ thống kiểm soát nội bộ (KSNB), bắt đầu bằng việc định nghĩa KSNB là một quá trình do các nhà quản lý và nhân viên chi phối, được thiết lập nhằm cung cấp sự đảm bảo hợp lý cho ba mục tiêu cốt lõi: báo cáo tài chính trung thực và đáng tin cậy, tuân thủ các luật lệ và quy định, cùng với hoạt động hữu hiệu và có hiệu quả, theo chuẩn mực VSA 315. Nội dung chính của tài liệu đi sâu vào cơ cấu KSNB theo cách tiếp cận COSO, bao gồm năm thành phần chính: Môi trường kiểm soát, Đánh giá rủi ro, Hoạt động kiểm soát, Thông tin và truyền thông, và Giám sát. Phần Môi trường kiểm soát nhấn mạnh cam kết về tính trung thực, đạo đức, vai trò giám sát của Hội đồng quản trị, cơ cấu tổ chức phù hợp, năng lực của nhân sự và trách nhiệm giải trình cá nhân. Mục Đánh giá rủi ro trình bày cách nhận diện, ước lượng tầm cỡ và khả năng xảy ra của rủi ro, cùng các biện pháp đối phó như tránh né, chia sẻ, giảm thiểu hoặc chấp nhận rủi ro để đạt được các mục tiêu của đơn vị. Hoạt động kiểm soát được định nghĩa là các chính sách và thủ tục đảm bảo chỉ thị của quản lý được thực hiện, bao gồm kiểm soát phòng ngừa, kiểm soát phát hiện, kiểm soát tự động và thủ công. Tài liệu cũng đề cập đến các hạn chế vốn có của KSNB và mối quan hệ giữa KSNB với quản trị rủi ro và quản trị công ty, đồng thời hướng dẫn cách tìm hiểu và đánh giá hệ thống KSNB của kiểm toán viên, đặc biệt dựa trên các quy định liên quan như VSA 315 và VSA 500. Những thông tin này có giá trị ứng dụng cao trong việc thiết kế, vận hành và đánh giá KSNB, góp phần nâng cao chất lượng báo cáo tài chính và hiệu quả quản lý.