Bài giảng Hành chính công: Chương 2 - ThS. Phạm Thị Phi Yến

Trong bối cảnh quản lý nhà nước ngày càng phức tạp và đòi hỏi tính hiệu quả cao, việc hiểu rõ về thể chế hành chính nhà nước đóng vai trò nền tảng. Thể chế này không chỉ định hình khuôn khổ pháp lý mà còn quy định cách thức vận hành của bộ máy nhà nước, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống xã hội và sự phát triển bền vững. Nghiên cứu sâu sắc về khái niệm, các yếu tố cấu thành và vai trò của thể chế hành chính là thiết yếu để nâng cao năng lực quản lý nhà nước và xây dựng một nền hành chính chuyên nghiệp, minh bạch. Chương này sẽ tập trung làm rõ những khía cạnh này, cung cấp cái nhìn toàn diện về tầm quan trọng của thể chế hành chính trong bối cảnh hiện nay.

Sinh viên, giảng viên các ngành luật, quản lý công, hành chính học; cán bộ, công chức nhà nước; các nhà nghiên cứu và hoạch định chính sách.

Nghiên cứu này bắt đầu bằng việc làm rõ khái niệm "thể chế" nói chung, nhấn mạnh rằng thể chế không chỉ bao gồm hệ thống pháp luật mà còn cả các cơ quan chịu trách nhiệm thực thi pháp luật. Từ đó, định nghĩa được mở rộng đến "thể chế nhà nước" và đặc biệt là "thể chế hành chính nhà nước", được xác định là một hệ thống toàn diện gồm luật, các văn bản pháp quy dưới luật, tạo nên khuôn khổ pháp lý cho hoạt động của các cơ quan hành chính từ Trung ương đến cơ sở. Các yếu tố cấu thành của thể chế hành chính nhà nước được phân tích chi tiết, bao gồm hệ thống cơ quan hành chính, văn bản pháp luật, văn bản quy định nhiệm vụ, quyền hạn, chế độ công vụ, chế định tài phán hành chính và các thủ tục hành chính. Đây là những thành phần cốt lõi đảm bảo sự vận hành đồng bộ và hiệu quả của bộ máy hành chính. Phần tiếp theo làm nổi bật vai trò trọng yếu của thể chế hành chính nhà nước trong hoạt động quản lý nhà nước. Thể chế hành chính là cơ sở pháp lý vững chắc, định hướng cho mọi hoạt động của nhà nước, đồng thời là nền tảng để xây dựng cơ cấu tổ chức bộ máy, xác lập nhân sự và điều tiết các mối quan hệ giữa nhà nước với công dân và các tổ chức xã hội. Việc thực thi chức năng quản lý đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt pháp quyền, kết hợp giữa tính cưỡng bức và thuyết phục. Tác phẩm cũng đề cập đến yêu cầu về sự phân chia khu vực công và khu vực tư, cùng quan điểm "xã hội hóa" dịch vụ công để xây dựng một nền hành chính hiện đại, phục vụ hiệu quả lợi ích công cộng và đáp ứng nhu cầu phát triển xã hội.