Bài giảng Hành vi tổ chức: Chương 3 - ThS. Nguyễn Ngọc Duy

Trong lĩnh vực Hành vi tổ chức, việc thấu hiểu cách thức cá nhân nhận thức và học hỏi là nền tảng để giải thích và dự đoán hành vi tại nơi làm việc. Chương này đi sâu vào nhận thức – quá trình chủ quan mà qua đó cá nhân sắp xếp và giải thích các ấn tượng cảm giác của mình để tạo ra ý nghĩa cho môi trường xung quanh. Tầm quan trọng của nó nằm ở việc định hình thái độ, giá trị, và hành động của nhân viên, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất và văn hóa tổ chức. Đồng thời, khái niệm về học hỏi cũng được đề cập, nhấn mạnh vai trò của nó trong việc phát triển năng lực và thích ứng với thay đổi.

Sinh viên các ngành quản trị kinh doanh, quản trị nhân lực, tâm lý học tổ chức và các chuyên gia muốn nâng cao hiểu biết về hành vi cá nhân trong môi trường làm việc.

Tài liệu này tập trung vào hai khía cạnh cốt lõi của hành vi tổ chức là nhận thức và học hỏi, cung cấp cái nhìn toàn diện về cách thức cá nhân tương tác và thích nghi trong môi trường làm việc. Nhận thức được định nghĩa là quá trình mà cá nhân tiếp nhận, sắp xếp và diễn giải thông tin cảm giác để tạo ra một bức tranh có ý nghĩa về thế giới. Quá trình này bao gồm ba giai đoạn: đầu vào (các kích thích như sự vật, sự kiện, con người), xử lý (chọn lọc, tổ chức, diễn giải) và đầu ra (thái độ, giá trị, cảm nhận, hành vi). Bài giảng phân tích chi tiết các yếu tố ảnh hưởng đến nhận thức, bao gồm các yếu tố thuộc về chủ thể nhận thức (thái độ, kinh nghiệm, động cơ, kỳ vọng, sở thích), các yếu tố của đối tượng được nhận thức (sự mới lạ, khả năng gây sự chú ý, sự vận động, kích cỡ) và các yếu tố môi trường (thời gian, bối cảnh công việc, hoàn cảnh xã hội). Sự tương tác phức tạp của những yếu tố này giải thích tại sao cùng một hiện thực có thể được nhiều người diễn giải khác nhau. Đặc biệt, tài liệu giới thiệu Thuyết quy kết để giải thích cách chúng ta nhận thức về hành vi của người khác, xác định xem hành vi đó là do nguyên nhân chủ quan (bên trong) hay khách quan (bên ngoài). Ba yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sự quy kết được làm rõ là sự khác biệt, sự thống nhất và sự nhất quán. Cuối cùng, chương cũng phác thảo khái niệm và quá trình học hỏi, xem đây là một cơ chế thiết yếu để cá nhân thay đổi hành vi dựa trên kinh nghiệm. Việc nắm vững các nguyên lý này không chỉ giúp quản lý hiểu rõ hơn về nhân sự mà còn xây dựng môi trường làm việc hiệu quả, nơi sự hiểu biết và phát triển cá nhân được khuyến khích.