Baìi giaíng Kãú toaïn xáy dæûng cå baín
37
CHÆÅNG ba
KÃÚ TOAÏN TIÃÖN LÆÅNG VAÌ CAÏC KHOAÍN
TRÊCH THEO LÆÅNG
I. KHAÏI NIÃÛM VAÌ PHÁN LOAÛI TIÃÖN LÆÅNG
1. Khaïi niãûm tiãön læång:
Trong quaï trçnh sæí duûng lao âäüng, doanh nghiãûp phaíi chi ra caïc khoaín chi phê âãø buì âàõp
vaì taïi taûo sæïc lao âäüng dæåïi hçnh thæïc tiãön læång. Khoaín chi phê naìy âæåüc tênh vaìo giaï thaình
saín pháøm saín xuáút ra. Nhæ váûy, tiãön læång laì biãøu hiãûn bàòng tiãön cuía chi phê nhán cäng maì
doanh nghiãûp traí cho ngæåìi lao âäüng theo thåìi gian, khäúi læåüng cäng viãûc maì hoü âaî cäúng hiãún
cho doanh nghiãûp. Tiãön læång cuía cäng nhán viãn cuía doanh nghiãûp xáy làõp gäöm: Tiãön læång,
phuû cáúp læu âäüng, tiãön cäng, tiãön thæåíng, baío hiãøm xaî häüi vaì caïc khoaín phaíi traí khaïc thuäüc vãö
thu nháûp cuía cäng nhán viãn (thuäüc biãn chãú cuía doanh nghiãûp) vaì tiãön cäng phaíi traí cho lao
âäüng thuã ngoaìi. Tiãön læång laì thu nháûp chuí yãúu cuía ngæåìi lao âäüng. Traí læång håüp lyï laì âoìn
báøy kinh tãú âãø kêch thêch ngæåìi lao âäüng laìm viãûc têch cæûc våïi nàng suáút, cháút læåüng vaì traïch
nhiãûm cao. Haûch toaïn täút tiãön læång vaì sæí duûng lao âäüng håüp lyï laì mäüt trong nhæîng biãûn phaïp
haû giaï thaình saín pháøm cuía doanh nghiãûp. Viãûc haûch toaïn täút tiãön læång seî goïp pháön tàng
cæåìng chãú âäü haûch toaïn näüi bäü trong doanh nghiãûp.
2. Phán loaûi tiãön læång:
2.1. Theo tênh cháút læång: Tiãön læång traí cho ngæåìi lao âäüng gäöm:
Læång chênh: Traí cho CNV trong thåìi gian thæûc tãú laìm cäng viãûc chênh.
Læång phuû: Traí cho CNV trong thåìi gian khäng laìm cäng viãûc chênh nhæng váùn âæåüc
hæåíng læång (âi hoüc, nghè pheïp, âi hoüp...).
Phuû cáúp læång: Traí cho CNV cuía doanh nghiãûp xáy làõp do tênh cháút cäng viãûc luän phaíi
læu âäüng, traí cho CNV trong thåìi gian laìm âãm, laìm thãm giåì hoàûc laìm viãûc trong mäi træåìng
âäüc haûi...
2.2. Theo mäi træåìng âæåüc traí læång: Tiãön læång traí cho ngæåìi lao âäüng gäöm:
Tiãön læång træûc tiãúp: Traí cho CNV træûc tiãúp saín xuáút.
Tiãön læång chung: Traí cho CNV quaín lyï, phuûc vuû saín xuáút åí caïc âäüi xáy dæûng.
Tiãön læång quaín lyï: Traí cho CNV åí caïc bäü pháûn quaín lyï.
2.3. Theo hçnh thæïc traí læång: Tiãön læång traí cho ngæåìi lao âäüng gäöm:
a. Læång thåìi gian:
Læång thåìi gian traí cho ngæåìi lao âäüng theo thåìi gian laìm viãûc thæûc tãú cuìng våïi cäng
viãûc vaì trçnh âäü thaình thaûo cuía ngæåìi lao âäüng. Trong doanh nghiãûp xáy làõp thæåìng coï caïc
thang læång nhæ thang læång cuía cäng nhán xáy dæûng, thang læång sæí duûng maïy,... Trong
Baìi giaíng Kãú toaïn xáy dæûng cå baín
38
tæìng thang læång laûi chia thaình caïc báûc læång càn cæï vao trçnh âäü thaình thaûo kyî thuáût, nghiãûp
vuû hoàûc chuyãn män cuía ngæåìi lao âäüng. Mäùi báûc læång æïng våïi mæïc tiãön læång nháút âënh.
Tiãön læång thåìi gian âæåüc tênh trãn cå såí báûc læång cuía ngæåìi lao âäüng vaì thåìi gian laìm viãûc
cuía hoü. Læång thåìi gian âæûåc tênh nhæ sau:
Tiãön læång phaíi traí
trong thaïng = Mæïc læång ngaìyx Säú ngaìy thæûc tãú laìm
viãûc trong thaïng
Mæïc læång thaïng theo báûc x Hãû säú caïc loaûi phuû cáúp (nãúu coï)
Mæïc læång
ngaìy = Säú ngaìy laìm viãûc trong thaïng theo chãú âäü
Mæïc læång tênh theo caïch trãn laì læång thåìi gian giaín âån. Caïch traí læång naìy chæa chuï
yï âãún cháút læåüng cäng taïc cuía ngæåìi lao âäüng nãn noï chæa kêch thêch tênh têch cæûc vaì tinh tháön
traïch nhiãûm cuía hoü. Khàõc phuûc nhæåüc âiãøm trãn trong mäüt säú doanh nghiãûp aïp duûng hçnh thæïc
traí læång theo thåìi gian coï thæåíng. Hçnh thæïc traí læång naìy váùn dæûa trãn caïch tênh læång theo
thåìi gian giaín âån kãút håüp våïi tiãön thæåíng càn cæï vaìo thaình têch cuía ngæåìi lao âäüng trong
cäng viãûc. Caïch traí læång naìy coï taïc duûng kêch thêch ngæåìi lao âäüng tiãút kiãûm váût tæ, nãu cao
tinh tháön traïch nhiãûm trong cäng viãûc.
Læång cäng nháût laì hçnh thæïc âàûc biãût cuía læång thåìi gian. Âáy laì tiãön læång traí cho
nhæîng ngæåìi laìm viãûc taûm chæa âæåüc sàõp xãúp vaìo thang læång, báûc læång. Theo caïch traí læång
naìy ngæåìi lao âäüng laìm viãûc ngaìy naìo âæåüc hæåíng læång ngaìy áúy theo nhæîng cäng viãûc mang
tênh thåìi vuû. Hçnh thæïc traí læång naìy chè aïp duûng våïi nhæîng cäng viãûc mang tênh thåìi vuû, taûm
thåìi.
b. Hçnh thæïc traí læång theo saín pháøm:
Læång theo saín pháøm dæûa trãn säú læåüng vaì cháút læåüng maì ngæåìi lao âäüng âaî hoaìn thaình.
Hçnh thæïc traí læång theo saín pháøm bao gäöm caïc hçnh thæïc cuû thãø sau:
* Traí læång theo saín pháøm træûc tiãúp:
Mæïc læång âæåüc tênh theo giaï cäú âënh khäng phuû thuäüc vaìo âënh mæïc säú læåüng saín pháøm
hoaìn thaình.
Læång saín
pháøm træûc tiãúp = Säú læåüng (khäúi læåüng)
saín pháøm hoaìn thaình x Âån giaï læång
* Traí læång theo saín pháøm coï thæåíng, phaût
Hçnh thæïc naìy traí læång theo saín pháøm træûc tiãúp kãút håüp våïi thæåíng nãúu coï thaình têch
tiãút kiãûm váût tæ, náng cao nàng suáút lao âäüng hoàûc náng cao cháút læåüng saín pháøm. Ngæåüc laûi,
nãúu ngæåìi lao âäüng laìm laîng phê váût tæ hoàûc saín xuáút ra saín pháøm våïi cháút læåüng keïm seî bë
phaût læång.
* Hçnh thæïc traí læång theo saín pháøm giaïn tiãúp
Sæí duûng âãø tênh læång cho caïc cäng nhán laìm caïc cäng viãûc phuûc vuû saín xuáút hoàûc caïc
nhán viãn giaïn tiãúp. Mæïc læång cuía hoü âæåüc xaïc âënh càn cæï vaìo kãút quaí saín xuáút cuía cäng
nhán træûc tiãúp.
Baìi giaíng Kãú toaïn xáy dæûng cå baín
39
* Traí læång theo saín pháøm luyî tiãún:
Mæïc læång traí ngoaìi pháön tênh theo læång saín pháøm træûc tiãúp coìn coï pháön thæåíng thãm
càn cæï vaìo säú læåüng saín pháøm væåüt mæïc. Hçnh thæïc naìy aïp duûng trong træåìng håüp cáön âáøy
nhanh tiãún âäü saín xuáút. Tiãön læång cuía CN âæåüc tênh nhæ sau:
Tiãön læång saín pháøm coï
thæåíng cuía mäùi CNSX = Læång saín pháøm
træûc tiãúp + Thæåíng væåütmæïc
Trong âoï:
Læång saín pháøm
træûc tiãúp = Säú læåüng saín
pháøm hoaìn thaình x Âån giaï læång
Thæåíng væåüt âënh mæïc =
Tyí lãû thæåíng væåüt
âënh mæïc x Säú læåüng saín pháøm
cuía säú væåüt mæïc
c. Hçnh thæïc traí læång khoaïn theo khäúi læåüng cäng viãûc:
Hçnh thæïc naìy thæåìng âæåüc aïp duûng cho nhæîng cäng viãûc lao âäüng giaín âån coï tênh cháút
âäüt xuáút nhæ váûn chuyãøn, bäúc vaïc... Mæïc læång âæåüc xaïc âënh theo tæìng khäúi læåüng cäng viãûc
cuû thãø.
â. Tiãön læång saín pháøm táûp thãø:
Træåìng håüp mäüt säú cäng nhán cuìng laìm chung mäüt cäng viãûc nhæng khoï xaïc âënh âæåüc
kãút quaí lao âäüng cuía tæìng caï nhán thæåìng aïp duûng phæång phaïp traí læång naìy. Tiãön læång cuía
caí nhoïm âæåüc tênh nhæ sau:
Tiãön læång cuía nhoïm = Âån giaï læång x Khäúi læåüng cäng viãûc hoaìn thaình
Phán phäúi tiãön læång cho mäùi caï nhán trong nhoïm thæåìng âæåüc phán theo cáúp báûc vaì
thåìi gian laìm viãûc cuía tæìng ngæåìi.
Trçnh tæû tênh læång:
Xaïc âënh hãû säú so saïnh læång:
Tiãön læång cáúp báûc theo quy âënh
Hãû säú so saïnh (Hi) = Tiãön læång báûc 1
Duìng hãû säú trãn quy âäøi thåìi gian laìm viãûc thæûc tãú cuía mäùi cäng nhán thaình thåìi gian
laìm viãûc thay âäøi:
Thåìi gian laìm viãûc quy
âäøi cuía mäùi CN (Ti) = Thåìi gian laìm viãûc
thæûc tãú cuía mäùi CN (ti)x Khäúi læåüng saín pháøm (cäng
viãûc) hoaìn thaình (Hi)
Tiãön læång cuía nhoïm
Mæïc læång 1 giåì quy âäøi = Täøng thåìi gian laìm viãûc quy âäøi (∑Ti)
Baìi giaíng Kãú toaïn xáy dæûng cå baín
40
Tiãön læång cuía mäùi
cäng nhán = Mæïc læång 1 giåì
quy âäøi x Thåìi gian laìm viãûc quy âäøi
cuía mäùi cäng nhán
e. Hçnh thæïc khoaïn quyî læång:
Tiãön læång âæåüc quy âënh cho tæìng bäü pháûn càn cæï vaìo khäúi læåüng cäng viãûc phaíi hoaìn
thaình. Viãûc tênh læång cho tæìng caï nhán trong táûp thãø âoï càn cæï vaìo thåìi gian laìm viãûc vaì cáúp
báûc kyî thuáût cuía hoü. Phæång phaïp naìy thæåìng aïp duûng våïi caïc cäng viãûc cuía caïc bäü pháûn haình
chênh trong doanh nghiãûp.
3. Quy âënh vãö Baío hiãøm xaî häüi, Baío hiãøm y tãú, Kinh phê cäng âoaìn vaì quyî dæû
phoìng tråü cáúp máút viãûc laìm:
3.1. Baío hiãøm xaî häüi:
Quyî baío hiãøm xaî häüi (BHXH) âæåüc hçnh thaình nhàòm muûc âêch traí læång cho cäng nhán
viãn (CNV) khi nghè hæu hoàûc giuïp âåî cho CNV trong caïc træåìng håüp äúm âat, tai naûn, máút
sæïc lao âäüng phaíi nghè viãûc... Quyî BHXH âæåüc hçnh thaình bàòng caïch tênh thãm vaìo chi phê
saín xuáút theo tyí lãû quy âënh cuía tiãön læång phaíi traí cho CNV. Theo chãú âäü hiãûn haình, haìng
thaïng doanh nghiãûp trêch láûp quyî BHXH theo tyí lãû 20% trãn læång cáúp báûc, chæïc vuû, håüp
âonoìg, hãû säú læång baío læu, phuû cáúp chæïc vuû, thám niãn, khu væûc, âàõt âoí cuía CNV, trong âoï
15% tênh vaìo chi phê saín xuáút cuía caïc bäü pháûn sæí duûng lao âäüng, coìn laûi 5% âæåüc tênh træì vaìo
læång cuía ngæåìi lao âäüng. Säú tiãön thuäüc quyî BHXH âæåüc näüp lãn cå quan quaín lyï BHXH âãø
chi traí cho caïc træåìng håüp nghè hæu, nghè máút sæïc lao âäüng, tiãön tuáút,... Caïc khoaín chi cho
ngæåìi lao âäüng khi bë äúm âau, thai saín, ... âæåüc thanh toaïn theo chæïng tæì phaït sinh thæûc tãú.
3.2. Baío hiãøm y tãú:
Quyî baío hiãøm y tãú (BHYT) âæåüc hçnh thaình tæì viãûc trêch theo tyí lãû quy âënh tênh theo
tiãön læång cå baín cuía CNV trong thaïng. Theo chãú âäü hiãûn haình quyî BHYT âæåüc trêch theo tyí
lãû 3% trãn læång cáúp báûc, chæïc vuû, håüp âäöng, hãû säú læång baío læu, phuû cáúp chæïc vuû, thám
niãn, khu væûc, âàõt âoí cuía CNV, trong âoï doanh nghiãûp tênh vaìo chi phê 2%, ngæåìi lao âäüng
chëu 1% âæåüc træì vaìo læång.
Quyî BHYT âæåüc näüp cho cå quan BHYT duìng âãø taìi tråü viãûn phê vaì tiãön thuäúc men cho
ngæåìi lao âäüng khi äúm, âau phaíi vaìo bãûnh viãûn.
3.3. Kinh phê cäng âoaìn (KPCÂ):
KPCÂ âæåüc sæí duûng cho hoaût âäüng baío vãû quyãön låüi cuía CNV trong doanh nghiãûp.
Theo quy âënh mäüt pháön KPCÂ âæåüc sæí duûng âãø phuûc vuû cho hoaût âäüng cuía cäng âoaìn taûi
doanh nghiãûp, pháön coìn laûi näüp cho cå quan cäng âoaìn cáúp trãn.
Kinh phê cäng âoaìn cuîng âæåüc hçnh thaình do doanh nghiãûp tênh vaìo chi phê saín xuáút
theo tyí lãû quy âënh. Theo chãú âäü hiãûn haình KPCÂ âæåüc trêch haìng thaïng bàòng 2% tiãön læång
phaíi traí cho CNV. Toaìn bäü KPCÂ âæåüc tênh hãút vaìo chi phê saín xuataï - kinh doanh cuía bäü
pháûn sæí duûng lao âäüng trong doanh nghiãûp.
Baìi giaíng Kãú toaïn xáy dæûng cå baín
41
3.4. Quyî dæû phoìng vãö tråü cáúp máút viãûc laìm:
Theo quy âënh taûi Thäng tæ säú 82/TT-BTC ngaìy 14/8/2003 cuía Bäü Taìi chênh Quyî dæû
phoìng vãö tråü cáúp máút viãûc laìm cuía doanh nghiãûp duìng âãø chi tråü cáúp thäi viãûc, máút viãûc laìm
cho ngæåìi lao âäüng.
Theo quy âënh nãúu Quyî dæû phoìng vãö tråü cáúp máút viãûc laìm haìng nàm khäng chi hãút âæåüc
chuyãøn säú dæ sang nàm sau. Træåìng håüp Quyî dæû phoìng vãö tråü cáúp máút viãûc laìm khäng âuí âãø
chi tråü cáúp cho ngæåìi lao âäüng thäi viãûc, máút viãûc laìm trong nàm taìi chênh thç toaìn bäü pháön
chãnh lãûch thiãúu âæåüc haûch toaïn vaìo chi phê quaín lyï doanh nghiãûp trong kyì.
Mæïc trêch Quyî dæû phoìng vãö tråü cáúp máút viãûc laìm tæì 1%-3% trãn quyî tiãön læång laìm cå
såí âoïng baío hiãøm xaî häüi cuía doanh nghiãûp. Mæïc tênh cuû thãø do doanh nghiãûp tæû quyãút âënh
tuyì vaìo khaí nàng taìi chênh cuía doanh nghiãûp haìng nàm. Khoaín trêch láûp quyî dæû phoìng trå cáúp
máút viãûc laìm âæåüc trêch vaì haûch toaïn vaìo chi phê quaín lyï doanh nghiãûp trong kyì cuía doanh
nghiãûp.
- Thåìi âiãøm trêch láûp quyî dæû phoìng vãö tråü cáúp máút viãûc laìm: laì thåìi âiãøm khoaï säø kãú
toaïn âãø láûp Baïo caïo taìi chênh nàm.
II. KÃÚ TOAÏN CHI TIÃÚT TIÃÖN LÆÅNG VAÌ CAÏC KHOAÍN TRÊCH THEO
LÆÅNG
1. Haûch toaïn säú læåüng lao âäüng:
Sæû thay âäøi vãö säú læåüng vaì cháút læåüng lao âäüng trong doanh nghiãûp xáy làõp thæåìng do
caïc nguyãn nhán sau:
- Tuyãøn duûng måïi CNV, náng báûc thåü;
- Nghè viãûc (nghè hæu, nghè máút sæïc, chuyãøn cäng taïc, thäi viãûc,...).
Càn cæï vaìo caïc chæïng tæì ban âáöu nhæ: quyãút âënh tuyãøn duûng, quyãút âënh cho chuyãøn
cäng taïc, thäi viãûc, quyãút âënh náng báûc thåü,... âãø theo doîi, haûch toaïn sæû thay âäøi vãö säú læåüng
vaì cháút læåüng lao âäüng. Chè tiãu säú læåüng lao âäüng cuía doanh nghiãûp xáy làõp âæåüc phaín aïnh
trãn "Säø danh saïch lao âäüng cuía doanh nghiãûp".
2. Haûch toaïn thåìi gian lao âäüng:
Haûch toaïn tçnh hçnh sæí duûng thåìi gian lao âäüng bao gäöm haûch toaïn säú giåì cäng taïc cuía
CNV vaì haûch toaïn thåìi gian lao âäüng tiãu hao cho tæìng cäng viãûc hoàûc cho saín xuáút tæìng loaûi
saín pháøm trong doanh nghiãûp.
Haûch toaïn tçnh hçnh sæí duûng thåìi gian lao âäüng bàòng viãûc sæí duûng baíng cháúm cäng âãø
theo doîi thåìi gian laìm viãûc cuía CNV. Trong baíng cháúm cäng ghi roî thåìi gian laìm viãûc, thåìi
gian vàõng màût vaì ngæìng viãûc våïi caïc lê do cuû thãø. Baíng cháúm cäng do täø træåíng ghi cheïp vaì
täøng håüp näüp cho phoìng kãú toaïn vaìo cuäúi thaïng âãø laìm càn cæï tênh læång.
3. Haûch toaïn kãút quaí lao âäüng:
Tuyì tæìng loaûi hçnh saín xuáút vaì âiãöu kiãûn täø chæïc lao âäüng maì aïp duûng caïc chæïng tæì
thêch håüp. Caïc chæïng tæì thæåìng âæåüc sæí duûng âãø haûch toaïn kãút quaí lao âäüng laì: "phiãúu xaïc