Bài giảng Các kinh nghiệm từ quốc tế về hợp tác xã - Nguyễn Văn Nghiêm

BÀI GI NGẢ

Ố Ế Ề

Ừ

Ệ

CÁC KINH NGHI M T  QU C T  V  HTX

ễ Nguy n Văn Nghiêm

ố ế ư ự ả ấ ặ ẩ ợ I. Đ c tr ng b n ch t mô hình h p tác xã theo chu n m c qu c t

1. Tính ch t:ấ

ủ ở ữ ừ ố ớ ừ Đ i v i HTX tiêu dùng mà xã viên v a là ch  s  h u v a là ng ườ ử ụ   i s  d ng

ụ ủ ủ ẩ ị ườ ừ ộ ả s n ph m, d ch v  c a HTX và HTX c a ng i lao đ ng mà xã viên v a là

ủ ở ữ ừ ườ ề ấ ộ ch  s  h u v a là ng i lao đ ng trong HTX đ u có tính ch t:

ổ ứ ế ­ T  ch c kinh t

ạ ộ ả ố ệ ả ợ ư ệ ậ ặ ­ Ph i ho t đ ng hi u qu , t i đa hoá l i nhu n/th ng d /chênh l ch

thu­chi

ự ủ ề ườ ổ ứ ế ố ­ S  tham gia c a nhi u cá nhân ng i là chính (T  ch c kinh t đ i

nhân)

ự ệ ­ T  nguy n

ọ ợ ộ ề ề ­ M i l i ích đ u thu c v  xã viên.

ụ 2. M c tiêu t ổ ứ  ch c

ủ ở ữ ừ ố ớ ừ ườ ử ụ Đ i v i HTX tiêu dùng mà xã viên v a là ch  s  h u v a là ng i s  d ng

ụ ủ ủ ẩ ị ườ ừ ộ ả s n ph m, d ch v  c a HTX và HTX c a ng i lao đ ng mà xã viên v a là

ủ ở ữ ừ ườ ụ ề ộ ổ ứ ch  s  h u v a là ng i lao đ ng trong HTX đ u có cùng m c tiêu t ch c:

ụ ứ ề ả ẩ ế ộ ủ ị ­ Đáp  ng s n ph m, d ch v  chung v  kinh t , văn hoá, xã h i c a xã

viên

ậ ủ ứ ụ ệ ầ ổ ị ­ Đáp  ng m c tiêu nhu c u vi c làm  n đ nh và thu nh p c a xã viên

ố ượ ụ ụ 3. Đ i t ệ ủ ng ph c v /quan h  c a HTX và xã viên

ủ ở ữ ừ ườ ử ụ ả ừ HTX tiêu dùng mà xã viên v a là ch  s  h u v a là ng ẩ   i s  d ng s n ph m,

ụ ủ ị d ch v  c a HTX

ố ượ ụ ụ ­ Đ i t ng ph c v  là xã viên HTX

ụ ướ ẩ ị ị ậ ượ ả ­ Luôn xác đ nh rõ s n ph m, d ch v  tr c khi thành l p HTX đ c

ớ ừ ệ ấ ự ự ệ ả ơ HTX cung c p hi u qu  h n so v i t ng xã viên t th c hi n.

2

ươ ủ ả ấ ươ ­ Ph ng án s n xu t ­ kinh doanh c a HTX là ph ể ng án tri n khai

ấ ả ụ ự ệ ẩ ị ượ ộ th c hi n cung c p s n ph m, d ch v  chung đã đ ồ c c ng đ ng xã viên

ấ ố th ng nh t.

ướ ậ ­ Luôn có khách hàng; tr c khi thành l p đã có khách hàng.

ủ ­ HTX và xã viên là khách hàng c a nhau.

ườ ủ ở ữ ừ ừ ộ ườ ủ HTX c a ng i lao đ ng mà xã viên v a là ch  s  h u v a là ng i lao

ộ đ ng trong HTX.

ố ượ ị ườ ­ Đ i t ụ ụ ng ph c v  là th  tr ng

ị ườ ụ ả ẩ ầ ị ị ­ Xác đ nh rõ s n ph m, d ch v  theo nhu c u th  tr ng.

ươ ủ ả ấ ươ ­ Ph ng án s n xu t ­ kinh doanh c a HTX là ph ể ng án tri n khai

ấ ả ị ườ ụ ự ệ ẩ ị th c hi n cung c p s n ph m d ch v  cho th  tr ng

ả ạ ị ườ ­ Ph i c nh tranh giành khách hàng trên th  tr ng.

ở ữ ả 4. S  h u tài s n

ủ ở ữ ừ ườ ử ụ ả ừ HTX tiêu dùng mà xã viên v a là ch  s  h u v a là ng ẩ   i s  d ng s n ph m,

ụ ủ ị d ch v  c a HTX

ủ ả ố ố ở ữ ­ Xã viên góp v n vào HTX và s  h u tài s n c a HTX theo v n góp

ề ệ ể ể ấ ả ụ ự ệ ệ ẩ ị đi u l đ  tri n khai th c hi n vi c cung c p s n ph m, d ch v  chung cho

xã viên.

ẫ ở ữ ư ư ệ ả ạ ộ ấ ­ Xã viên v n s  h u t nhân t li u s n xu t và ho t đ ng kinh t ế ư   t

nhân, cá th .ể

ườ ủ ở ữ ừ ừ ộ ườ ủ HTX c a ng i lao đ ng mà xã viên v a là ch  s  h u v a là ng i lao

ộ đ ng trong HTX.

ủ ả ố ố ­ Xã viên góp v n vào HTX và s  h u tài s n c a HTX theo v n góp ở ữ

ề ệ ể ụ ự ệ ệ ể ấ ả ẩ ị đi u l đ  tri n khai th c hi n vi c cung c p s n ph m, d ch v  cho th ị

ườ tr ng.

ấ ế ế ­ Xã viên không nh t thi ạ ộ t có ho t đ ng kinh t riêng, s  h u t ở ữ ư ệ    li u

ấ ả s n xu t riêng.

ả 5. Tài s n chung

3

ủ ở ữ ừ ườ ử ụ ả ừ HTX tiêu dùng mà xã viên v a là ch  s  h u v a là ng ẩ   i s  d ng s n ph m,

ụ ủ ị d ch v  c a HTX

ộ ở ữ ủ ả ­ Tài s n chung HTX thu c s  h u cá nhân c a xã viên, không đ ượ   c

ượ ỳ ậ ừ ướ ạ ộ ị chia hay đ c chia tu  lu t pháp t ng n ỳ c quy đ nh và tu  thu c lo i tài

s n.ả

ườ ủ ở ữ ừ ừ ộ ườ ủ HTX c a ng i lao đ ng mà xã viên v a là ch  s  h u v a là ng i lao

ộ đ ng trong HTX.

ủ ả ­ Luôn có tài s n chung, thu c s  h u cá nhân c a xã viên, không đ ộ ở ữ ượ   c

ượ ỳ ậ ừ ướ ạ ộ ị chia hay đ c chia tu  lu t pháp t ng n ỳ c quy đ nh và tu  thu c lo i tài

s n.ả

ươ ứ ả 6. Ph ng th c qu n lý

ủ ở ữ ừ ườ ử ụ ả ừ HTX tiêu dùng mà xã viên v a là ch  s  h u v a là ng ẩ   i s  d ng s n ph m,

ụ ủ ị d ch v  c a HTX

ướ ợ ­ H ng vào làm l i cho xã viên

ể ế ề ế ẳ ỗ ữ ­ Quy n bi u quy t bình đ ng gi a các xã viên (m i xã viên 1 phi u)

ườ ủ ở ữ ừ ừ ộ ườ ủ HTX c a ng i lao đ ng mà xã viên v a là ch  s  h u v a là ng i lao

ộ đ ng trong HTX.

ướ ợ ­ H ng vào làm l i cho xã viên

ể ế ề ế ẳ ỗ ữ ­ Quy n bi u quy t bình đ ng gi a các xã viên (m i xã viên 1 phi u)

ợ ậ 7. Phân chia l i nhu n

ủ ở ữ ừ ườ ử ụ ả ừ HTX tiêu dùng mà xã viên v a là ch  s  h u v a là ng ẩ   i s  d ng s n ph m,

ụ ủ ị d ch v  c a HTX

ứ ư ề ậ ặ ợ L i nhu n/th ng d  chia theo nhi u tiêu th c khác nhau:

ố ­ V n góp:

ố ượ ụ ử ụ ị ­ Kh i l ng d ch v  s  d ng

ể ỹ ­ Qu  phát tri n HTX

ỹ ự ­ Qu  d  phòng

ụ ộ ạ ộ ạ ồ ­ Ho t đ ng thông tin ­ giáo d c c ng đ ng, sinh ho t văn hoá

­ V.v..

4

ườ ủ ở ữ ừ ừ ộ ườ ủ HTX c a ng i lao đ ng mà xã viên v a là ch  s  h u v a là ng i lao

ộ đ ng trong HTX.

ứ ư ề ặ ậ ợ ­ L i nhu n/th ng d  chia theo nhi u tiêu th c khác nhau:

ố ­ V n góp,

ậ ố ợ ­ L i nhu n theo v n góp

ể ỹ ­ Qu  phát tri n HTX

ỹ ự ­ Qu  d  phòng

ạ ộ ạ ồ ụ ộ ­ Ho t đ ng thông tin ­ giáo d c c ng đ ng, sinh ho t văn hoá,

­ V.v…

ư ủ ệ ặ II. Đ c tr ng c a HTX nông nghi p

ị 1.Đ nh nghĩa HTX

ố ế ề ợ ủ ợ ị Đ nh nghĩa c a Liên minh h p tác xã qu c t v  h p tác xã: “A cooperative is

an autonomous association of persons united voluntarily to meet their common

economic, social and cultural needs and aspirations through a jointly owned and

democratically­controlled enterprise”.

ộ ộ ự ủ ủ ế ớ ữ ạ ợ ị T m d ch là: “H p tác xã là m t h i t ch  c a nh ng cá nhân liên k t v i

ự ứ ủ ể ệ ệ ọ ộ nhau m t cách t ầ  nguy n đ  đáp  ng các nhu c u và nguy n v ng chung c a

ộ ở ữ ộ ơ ề ị ọ h  thông qua m t đ n v  kinh doanh thu c s  h u chung và đi u hành dân

ch ”.ủ

ắ 2. Các nguyên t c HTX

ố ế ề ắ ỉ ướ Theo Liên minh HTX qu c t , có 7 nguyên t c chung đi u ch nh và h ng

ề ổ ứ ủ ợ ạ ộ ả ồ ẫ d n v  t ch c, qu n lý và ho t đ ng c a h p tác xã g m:

ự ệ ợ ọ a.T  nguy n tham gia là xã viên h p tác xã cho m i ng ườ i

ộ ổ ứ ự ợ ệ ộ ở ọ ườ H p tác xã là m t t ch c t nguy n và r ng m  cho m i ng i tham gia

ệ ự ề ớ ộ ị không phân bi t s  khác nhau v  gi ộ i tính, xã h i, dân t c, chính tr  và tôn

ụ ủ ợ ử ụ ế ả ấ ậ ọ ị giáo n u h  có kh  năng s  d ng d ch v  c a h p tác xã và ch p thu n các

ủ ệ ợ ộ trách nhi m c a m t xã viên h p tác xã.

5

ề ợ ộ ủ b.Xã viên đi u hành h p tác xã m t cách dân ch

ợ ổ ứ ủ ề ệ H p tác xã là t ch c dân ch  do các xã viên đi u hành thông qua vi c tham

ủ ợ ế ị ự ự ệ gia tích c c vào vi c xây d ng chính sách và ra quy t đ nh c a h p tác xã.

ợ c.Xã viên đóng góp tài chính cho h p tác xã

ư ề ệ ệ ẳ ố Xã viên có trách nhi m nh  nhau trong vi c góp v n và có quy n bình đ ng

ố ủ ợ ỗ ợ ệ ả ả ầ ộ ố trong vi c qu n lý v n c a h p tác xã. M i h p tác xã ph i có m t ph n v n

ấ ị ả ả ủ ợ ườ nh t đ nh là t i s n chung không chia c a h p tác xã. Thông th ng xã viên

ứ ổ ứ ạ ầ ủ ậ ộ ợ ỉ ế ố ớ ổ ch  nh n m t m c c  t c h n ch  đ i v i c  ph n c a mình trong h p tác xã.

ủ ợ ế ị ụ ệ ồ Xã viên quy t đ nh vi c chia lãi c a h p tác xã cho các m c đích g m: phát

ệ ể ầ ợ ộ ổ ỹ tri n h p tác xã qua vi c trích qu  trong đó m t ph n giành cho b  sung tài

ứ ộ ử ụ ủ ợ ụ ủ ị ả s n không chia c a h p tác xã; chia lãi theo m c đ  s  d ng d ch v  c a xã

ạ ộ ỗ ợ viên và h  tr  cho các ho t đ ng khác.

ự ủ ộ ậ d.T  ch  và đ c l p

ợ ổ ứ ự ủ ươ ỡ ẫ ữ ợ H p tác xã là t ch c t ch , t ng tr  giúp đ  l n nhau gi a các thành viên

ự ế ắ 3.Nguyên t c HTX và th c t

4.12 lý do nông dân tham gia HTX

ứ ố ớ III.Các thách th c đ i v i HTX

ặ ủ 1.Tính 2 m t c a HTX

ạ ộ ủ ạ 2.Tính đa d ng trong ho t đ ng c a HTX

ầ 3.Tinh th n kinh doanh trong HTX

ả ị IV.Qu n tr  HTX

ổ ể ề ả ị 1. Mô hình c  đi n v  qu n tr  HTX

ổ ể ị ợ ệ ề ả Mô hình c  đi n v  qu n tr  h p tác xã nông nghi p

6

ạ ộ Đ i h i xã viên

B uầ B uầ

ể Ban ki m soát

ị Ban qu n trả                                              Giám sát

Qu n lýả                      Thuê

ứ ề ả ị 2.Các thách th c chính v  qu n tr  HTX

ạ ố ả V.Qu n lý, t o v n và tài chính HTX

ả 1.Qu n lý HTX

ủ ạ ố 2.T o v n và tài chính c a HTX

ồ ố 2.1.Ngu n v n bên trong HTX

ầ ổ ố ­ V n góp xã viên (c  ph n);

ộ ộ ụ ố ố ­ V n vay xã viên (tín d ng n i b , góp v n kinh doanh);

­ Lãi đ  l iể ạ

ế ồ ố 2.2.Ngu n v n b n ngoài:

ạ ố ủ ố ớ ả ố ­ Vay ngân hàng: lo i v n r i ro cao và chi phí qu n lý v n vay cao đ i v i

ậ ấ ư ầ ượ ngân hàng do v y r t khó vay và g n nh  không HTX nào đ c vay trung và

dài h n.ạ

ỗ ợ ủ ướ ổ ứ ­H  tr  c a nhà n c và các t ch c khác.

7

Ệ Ộ HI P H I

DOANH NGHI PỆ

ứ

Ơ Ồ Ổ Ứ S  Đ  T  CH C HTX  ( T  giá c D e sroche s)

Ị

Ề

Ả QU N TR

ĐI U HÀNH

Thuê

ị Ban Qu n Trả

Giám đ cố

B uầ

Thuê

Ban ki mể soát

Xã viên

Nhân viên

Ph cụ vụ

ự

ệ

ưở

ươ

T  n gu y n

H

ng l

ng

ạ ộ ủ ệ Trách nhi m c a Đ i h i xã viên

ế ị ụ ủ ệ ọ Quy t đ nh “nguy n v ng và m c tiêu” c a xã viên;

ề ệ ế ị • Quy t đ nh đi u l ế ủ /quy ch  c a HTX;

8

ề ơ ả ư ợ ế ị ữ ấ ấ ồ ị • Quy t đ nh nh ng v n đ  c  b n nh  h p đ ng cung c p, quy đ nh tài

ớ chính v i các xã viên…

ễ ệ ệ ể ả ổ ị • B  nhi m/mi n nhi m Ban Qu n tr  và Ban Ki m soát;

ườ ệ • Phê duy t báo cáo th ng niên;

ạ ộ ườ ệ • Không can thi p vào ho t đ ng th ậ ủ ng nh t c a HTX;

ủ ạ ộ ạ ộ ố ớ ế ị ể ể ắ • Quy t đ nh c a đ i h i đ i bi u là b t bu c đ i v i toàn th  xã viên

ượ ổ ứ ắ Ồ Ậ Đ c t ch c trên nguyên t c Đ NG THU N

ệ ả ị ủ Trách nhi m c a Ban Qu n tr

ệ ề ề ạ ấ • Đ i di n cho HTX v  các v n đ  kinh doanh và pháp lý;

ủ ự • Xây d ng chính sách c a HTX;

ệ ị ướ ể ướ ạ ộ • Ch u trách nhi m tr c Ban Ki m soát và tr c Đ i h i xã viên;

ệ ệ ễ ệ ổ ố • B  nhi m, mi n nhi m và bãi nhi m giám đ c

ệ ể ủ Trách nhi m c a Ban Ki m soát

ự ủ ệ ệ ể ả • Ki m soát vi c qu n lý và th c hi n các chính sách tài chính c a Ban

ể ể ả ậ ị Qu n tr ; có th  thuê ki m toán và chuyên gia pháp lu t bên ngoài;

ề ệ ự ệ ệ ể ả ị • Ki m soát Ban Qu n tr  trong vi c th c hi n đi u l HTX;

ọ ườ ư ả ị • Tham m u cho Ban Qu n tr  trong m i tr ợ ng h p;

ủ ệ ố Trách nhi m c a Giám đ c

ạ ộ ệ ệ ả ố • Giám đ c có trách nhi m qu n lý chuyên nghi p các ho t đ ng SXKD

ự ẩ ả ị ị hàng ngày. Chu n b  chính sách cho Ban Qu n tr  và th c thi chính sách

ượ ế ị ủ ả đã đ ị ỷ c quy t đ nh, thông qua u  thác c a Ban Qu n tr ;

ị ổ ệ ễ ệ ệ ả ặ • Do Ban Qu n tr  b  nhi m, mi n nhi m ho c bãi nhi m;

ệ ề ạ ỷ • Đ i di n cho HTX theo u  quy n;

ườ ự ự ả • Ph i là ng i có năng l c, trung th c.

ế ố ế ị ự ủ Các y u t quy t đ nh cho s  thành công c a HTX

ạ ộ ắ • Ho t đ ng theo đúng các nguyên t c kinh doanh

ơ ấ ị ợ ả • C  c u qu n tr  h p lý

ắ ấ ỗ • Nguyên t c kinh doanh nh t quán (không l )

9

ả ả ộ ị • Không pha tr n qu n tr  và qu n lý

ớ ọ • Thông tin t i m i xã viên

ề ệ Đi u l ế /quy ch  rõ rang

ủ ắ Ba nguyên t c kinh doanh c a HTX

ố ị ụ 1. D ch v  giá v n

ắ 2. Nguyên t c phân chia theo t ỷ ệ  l

ắ ự ủ 3. Nguyên t c t ch  tài chính

ố ị ụ D ch v  giá v n

ằ ố ợ ể ậ ằ ả • HTX không nh m t i đa hóa l i nhu n; mà nh m gi m thi u chi phí

cho xã viên.

ư ể ự ả ạ ặ ở • Tuy nhiên, HTX cũng ph i có lãi (t o th ng d ) đ  d  phòng và m

ạ ộ ộ r ng ho t đ ng SXKD.

ố ớ ụ ớ ả ấ ị • Đ i v i khách hàng không ph i xã viên, HTX cung c p d ch v  v i giá

ể ố ợ ậ ơ cao h n đ  t i đa hóa l i nhu n.

ỷ ệ ắ Nguyên t c phân chia theo t  l

ỉ ệ ư ặ ố ả ố • HTX phân ph i lãi (th ng d ) theo t  l doanh s  mà xã viên đã bán s n

ẩ ph m cho HTX;

ủ ề ệ ệ ạ ồ • Quy n h n & trách nhi m c a xã viên, bao g m trách nhi m pháp lý &

ế ỉ ệ ể ề ậ ả ớ ố quy n bi u quy t, t  l ẩ    thu n v i doanh s  mà xã viên đã bán s n ph m

cho HTX;

ự ượ ỉ ệ ủ • D  phòng đ c trích theo t  l doanh thu c a xã viên;

ắ ự ủ Nguyên t c t ch  tài chính

ố ớ ụ ể ố • Đ i v i m c tiêu SXKD chính, HTX không th  thu hút v n mang tính

ừ ữ ầ ư ề ơ ả ề ợ ớ ủ r i ro t nh ng nhà đ u t bên ngoài. V  c  b n, nó trái v i quy n l i

ủ c a xã viên;

ả ự ủ ố • Xã viên ph i t ể  góp v n đ  tránh r i ro;

ạ ộ ố ớ ệ ấ ậ ừ ứ ấ • Đ i v i các ho t đ ng th  c p, ch p nh n vi c tham gia t bên ngoài

(liên doanh…);

10

ắ ự ủ ượ ự ữ ệ ệ • Nguyên t c t ch  tài chính đ c th c hi n thông qua trách nhi m h u

ự ầ ả ớ ố ế ủ ệ ạ h n v i ph n v n góp, d  phòng hàng năm, tài kho n ti t ki m c a xã

viên v.v…

ủ ướ ề ể ệ ệ Kinh nghi m c a các n c v  phát tri n HTX nông nghi p

ề ậ ử ị ứ L ch s  và thông tin v  T p đoàn BayWa Group, Đ c

ậ ữ ầ ộ Ngày nay, T p đoàn BayWa là m t trong nh ng công ty hàng đ u trong lĩnh

ở ứ ớ ạ ộ ố ế ề ỉ ự ợ v c h p tác xã Đ c v i các ho t đ ng qu c t chuyên v  bán s  và bán l ẻ

ụ ở ấ ị ướ ệ và cung c p các d ch v 11 n ệ   c Châu Âu. Nông nghi p và công nghi p

ầ ớ ấ ủ ủ ự ẩ ậ ố th c ph m đóng góp ph n l n nh t c a doanh s  bán hàng c a T p đoàn. Tr ụ

ủ ạ ủ ố ở s  chính c a BayWa đóng t i thành ph  Munich, bang Bavaria c a CHLB

Đ c.ứ

ử ị L ch s  hình thành:

ượ ế ỷ ụ ề ậ ầ HTX đ u tiên đ ạ ộ   ớ c thành l p vào th  k  19 v i nhi u m c đích ho t đ ng

ụ ị (d ch v  và tài chính).

11

ề ả ề ươ ủ ệ ộ ạ Năm 1923, n n t ng c a BayWa là m t doanh nghi p v  th ng m i và cung

ụ ị ấ c p d ch v  cho các HTX thành viên.

ạ ộ ư ừ ộ ươ T  năm 1930­1940 BayWa ho t đ ng nh  là m t HTX trung ng và xây

ạ ướ ạ ộ ơ ị ộ ự d ng m t m ng l i các chi nhánh và các đ n v  ho t đ ng.

ở ộ ạ ậ ạ ướ ắ Giai đo n 1950­1960 t p đoàn này m  r ng m ng l ố i phân ph i kh p c ả

ệ ậ ậ ỹ ủ ế bang Bavaria, trong đó t p trung ch  y u vào nông nghi p và k  thu t nông

nghi p.ệ

ắ ầ ạ ạ Giai đo n 1970­1980 BayWa b t đ u đa d ng hóa và chuyên môn hóa trong

ự ả ầ ỏ ở ậ ệ các m ng kinh doanh sau: v t li u xây d ng, d u m , nhà và các trung tâm

ố cao  c và trung tâm công viên.

ươ ệ ạ ả ồ ạ ộ Các ho t đ ng th ng m i hi n nay bao g m các m ng sau:

ậ ệ ự ệ ượ Nông nghi p, V t li u xây d ng và năng l ộ ậ   ng. Các công ty khác thu c t p

ấ ả ậ ặ đoàn t p trung vào s n xu t các m t hàng tiêu dùng và kinh doanh ô tô. Tính

ể ả ậ ố ơ ở ồ g m c  các công ty đ i tác, T p đoàn có h n 2700 đi m bán hàng 11 n ướ   c

ứ ự châu Âu. Các khu v c bán hàng chính là Đ c, Áo và Đông Âu.

ơ ị ệ ệ Đ n v  doanh nghi p nông nghi p

ệ ệ ạ ơ ị ệ   Đ n v  doanh nghi p nông nghi p kinh doanh các lo i tài nguyên nông nghi p

ẩ ả ồ ừ ồ ớ ệ và mua bán các s n ph m cây tr ng – t cánh đ ng t ự   i công nghi p th c

ữ ứ ẩ ấ ộ ớ ph m. BayWa là m t trong nh ng nhà cung  ng hàng hóa l n nh t châu Âu

ủ ự ệ ẩ ậ ộ ố ả trong lĩnh v c nông nghi p; và m t s  s n ph m c a T p  đoàn này cũng

ượ ầ đ ắ c mua bán kh p toàn c u.

ạ ộ ệ ệ ệ ề ả ố   M ng nông nghi p ho t đ ng trong doanh nghi p nông nghi p truy n th ng

ụ ư ấ ụ ạ ả ấ ị bán các lo i nông s n, nông c  và cung c p các d ch v  t ụ ợ  v n ph  tr  và liên

ớ ị ủ ụ ệ ồ ố quan t i d ch v  nói chung. Ngu n g c c a công ty là doanh nghi p nông

ủ ệ ầ ậ ả ớ ị ớ   nghi p. V i th  ph n 35%, đây là m ng kinh doanh chính c a T p đoàn v i

12

ứ ể ả ạ ộ kho ng 320 đi m bán hàng.  Là m t nhà cung  ng các lo i hàng hóa, BayWa

ộ ươ ầ ủ ạ ữ là m t trong nh ng công ty th ng m i hàng đ u c a Châu Âu.

ủ ả ẩ ạ ị ụ Ph m vi c a s n ph m và d ch v

ố ế ề ạ ả ầ ộ ố ố Kinh doanh qu c n i và qu c t ạ    v  các lo i ngũ c c, qu  có d u và các lo i

ữ ệ ả ấ ơ ạ   ệ nông s n khác. H n n a, Doanh nghi p nông nghi p còn cung c p các lo i

ứ ệ ẩ ả ồ ố ồ ả s n ph m b o v  cây tr ng, phân bón, th c ăn gia súc và gi ng cây tr ng.

ơ ị ữ ệ ả ủ   ộ Đ n v  doanh nghi p trái cây là m t trong nh ng m ng chuyên hóa c a

ơ ị ệ ệ Đ n v  doanh nghi p nông nghi p

ệ ậ ớ ơ ộ ị ủ V i Đ n v  Doanh nghi p Trái cây c a mình, T p đoàn BayWa là m t nhà

ủ ứ ầ ạ ấ ẻ ự ẩ cung c p hàng đ u các lo i trái cây c a Đ c cho các nhà bán l th c ph m và

ữ ơ ấ ề ấ ớ ạ ơ ị là nhà cung c p l n nh t v  các lo i trái cây h u c . Là đ n v  bán hàng theo

ấ ở ữ ủ ả ấ ồ ộ ớ ề ợ h p đ ng c a m t trong nh ng HTX s n xu t trái cây l n nh t mi n nam

ướ ự ữ ứ ệ ơ ị ạ ừ n c Đ c, đ n v  doanh nghi p d  tr các lo i trái cây bình nguyên t Lake

ứ ạ ướ ặ ấ Constance/Nam Đ c và bán l i cho khách hàng trong n ẩ   c ho c xu t kh u.

ả ả ữ ữ ệ ắ ơ H n n a, doanh nghi p này còn tích tr  trái cây ăn qu  th o nguyên kh p c ả

ả ồ ể ệ ậ ầ ả ớ   vùng, vì v y đã góp ph n đáng k  vào vi c b o t n sinh c nh văn hóa v i

ư ạ ả ặ ỏ ồ đ ng   c   và   các   lo i   cây   ăn   qu   khác   nhau   đ c   tr ng   riêng   cho   vùng

ở ề ướ Wuerttemberg mi n Nam n ứ c Đ c.

ủ ả ẩ ạ ị ụ Ph m vi c a s n ph m và d ch v

ộ ố ượ ệ ơ ị ạ ậ ớ Đ n v  doanh nghi p trái cây có m t s  l ng l n các tr m thu nh n trái cây

ế ế ả ạ ạ ọ ạ   ể ự đ  l a ch n b ng trái cây có h t, trái cây có h t dùng cho ch  bi n, các lo i

ữ ơ ả ứ ị ườ ồ ư trái cây tr ng h u c  cũng nh  dâu tây và qu  c ng. Th  tr ỉ ng bán s  trái cây

ệ ị ế ị ệ ạ ể ả ả ạ ủ ơ c a đ n v  doanh nghi p có trang thi t b  hi n đ i đ  b o qu n, phân lo i và

ấ ượ ẩ ớ ố ế ẫ đóng gói v i tiêu chu n ch t l ng qu c t . Có 200 m u mã khác nhau đ ể

13

ị ườ ơ ị ị đóng gói hàng hóa cho th  tr ụ ậ   ệ ng và đ n v  doanh nghi p có riêng d ch v  v n

ả ể ờ ớ ố ị t i đ   phân ph i hàng hóa k p th i t i khách hàng.

ậ Khách hàng T p đoàn BayWa

ẻ ự ệ ẩ ấ ẩ ị ỉ Các nhà bán l th c ph m, bán s  (siêu th ), các doanh nghi p xu t kh u và

ệ ướ ệ ủ ộ các doanh nghi p thu c ngành công nghi p n ứ c ép trái cây c a Đ c

ơ ị ệ ế ị ệ Đ n v  doanh nghi p thi t b  nông nghi p

ệ ơ ị ế ị ạ ộ ự ệ ề Đ n v  doanh nghi p thi t b  nông nghi p ho t đ ng v  lĩnh v c trang thi ế ị  t b

ơ ở ậ ụ ượ ấ ị ả ở và máy móc, các tòa nhà và c  s  v t ch t. D ch v  đ ộ   c b o hành b i m t

ướ ặ ưở ả ạ m ng l i dày đ c các phân x ng b o hành.

ủ ả ẩ ạ ị ụ Ph m vi c a s n ph m và d ch v

ụ ư ấ ị ủ ắ ạ ộ ố D ch v  t v n, bán hàng, phân ph i và tài chính ph  kh p toàn b  ph m vi

ế ị ơ ở ậ ấ ế ị ỹ ậ ả thi t b  và c  s  v t ch t (các tòa nhà, thi t b  k  thu t, xe t i, máy kéo, máy

ự ộ ế ị ụ ệ ậ ự ử ụ ộ móc t đ ng và thi t b  ph  ki n, các b  ph n d  phòng và s  d ng).

ả ưở ả ạ ộ ướ ộ ắ ố Kho ng 210 x ng b o hành và m t m ng l ợ   i r ng kh p các đ i tác có h p

ở ố ủ ướ ử ứ ữ ệ ị ồ đ ng b n bang c a n ụ   c Đ c chuyên s a ch a chuyên nghi p và d ch v ,

ụ ử ố ệ ặ ẩ ệ ả ị d ch v  s a l p xe và các s n ph m nông nghi p đ c bi ấ t nh t.

ệ ậ ư ơ ị ự Đ n v  doanh nghi p v t t xây d ng

ậ ư ệ ơ ị ủ ự ế ộ Đ n v  doanh nghi p v t t ậ   ầ  xây d ng chi m m t ph n ba doanh bán c a T p

ề ậ ư ệ ộ ự ứ ậ đoàn. Là m t doanh nghi p v  v t t xây d ng, T p đoàn BayWa đ ng th ứ

ở ứ ị ườ ứ ầ ở ề ậ hai Đ c và đ ng đ u th  tr ng Áo. T p đoàn đi u hành các Trung tâm

ụ ự ị ủ ế ở ụ ụ công viên và DIY (các d ch v  t ph c v ) ch  y u ạ    các vùng có tính c nh

ấ ộ ượ ề ậ ư ộ tranh th p. BayWa cũng là m t công ty nh ề ng đ c quy n v  v t t xây

ạ ộ ủ ậ ự d ng và kinh doanh DIY và trung tâm công viên. Các ho t đ ng c a T p đoàn

ặ ệ ố ụ ắ ị ưở ệ ấ Heating & Sanitation cung c p d ch v  l p đ t h  th ng s i và v  sinh trong

vùng.

14

ủ ế ở ứ ủ ả ậ ớ bang Năng l ngượ  là m ng l n th  ba c a T p đoàn. Doanh bán ch  y u

ủ ế ự ầ ầ ơ ậ   Bavaria và Áo. Lĩnh v c ch  y u là bán d u nóng, diesel và d u bôi tr n. T p

ệ ạ ấ ầ ơ Ở đoàn có h n 230 tr m nhiên li u cung c p xăng d u cho xe mô tô. Áo có

ạ ở ị ườ ứ ầ 500 tr m GENOL­gas kh p ắ RWA. BayWa đ ng đ u th  tr ề ấ ng v  ch t bôi

ự ệ ơ ồ ố ớ ườ ầ ậ tr n có ngu n g c th c v t và thân thi n v i môi tr ng và d u diesel sinh

h c.ọ

ế ế ồ M ng  ả bao g m các công ty ch  bi n hàng hóa tiêu ạ ộ “Các ho t đ ng khác”

ụ ậ ộ ớ th  và các b  ph n liên quan t i ô tô.

ươ ủ ể ọ Tri n v ng t ợ ng lai c a các h p tác xã nông thôn

ị ườ ặ ệ ượ ế ớ ả ộ ươ M c dù th  tr ng nông nghi p đ c b o h  trên toàn th  gi i, th ạ   ng m i

ệ ờ ổ ứ ươ ạ nông nghi p đã đ ượ ự c t ể  do hóa đáng k  nh  T  ch c th ng m i qu c t ố ế   .

ự ươ ẽ ơ ế ạ ạ ặ ố T  do hóa th ng m i đã t o nên các m i liên k t ch t ch  h n trong lĩnh

ụ ị ệ ướ ầ ữ ự v c nông nghi p gi a các l c đ a và các n ầ   c. Trên quy mô toàn c u, nhu c u

ề ươ ể ượ ự ứ ngày càng tăng v  l ng th c có th  đ c đáp  ng.

ể ứ ộ ự ể ể ể ợ ị ơ   Không k  m c giá tr  và phát tri n, có th  trông đ i m t s  phát tri n xa h n

ệ ẻ ự ẩ ợ ệ ữ ủ n a c a các doanh nghi p nông nghi p và bán l th c ph m. Các h p tác xã

ẽ ể ể ể ả ố ứ ầ đ u tiên (nông thôn) s  ph i phát tri n theo đ  có th  làm t ả   t ch c năng s n

ấ ố ượ ụ ượ ể ấ ồ xu t s  l ng đ ng nh t, có th  tiêu th  đ c.

ệ ở ệ Liên hi p HTX Nông nghi p ậ ả  Nh t B n

ệ ở ậ ả ể ừ ế ỷ ử ầ ầ HTX nông nghi p ị  Nh t B n có l ch s  phát tri n t th  k  19. L n đ u tiên

ậ ả ậ ợ ừ ậ ả ượ ế Nh t B n có Lu t h p tác xã t năm 1900. Đ n nay, Nh t B n đ c bi ế ế   t đ n

ư ộ ướ ể ệ ạ ợ nh  m t n c có phong trào phát tri n h p tác xã nông nghi p m nh trên th ế

ớ ệ ở ự ậ ả ặ gi i. Phong trào HTX trong lĩnh v c nông nghi p ể    Nh t B n có 3 đ c đi m

ệ ớ ề ướ khác bi t v i nhi u n c khác đó là:

ỷ ệ ạ ỷ ệ ộ (i) T  l các h  nông dân tham gia HTX đ t t l 100%;

ệ ệ ố ứ ấ ấ (ii) Các HTX nông nghi p đ ượ ổ c t ch c thành h  th ng theo 3 c p: c p c ơ

ấ ố ở ấ ỉ s , c p t nh và c p qu c gia;

15

ấ ỉ ệ ấ ố ượ (iii) Các liên hi p HTX c p t nh và c p qu c gia đ c thành l p ậ ở ấ ả  t t c  các

ươ ị đ a ph ng.

ạ ấ ỉ ệ ệ ạ ồ T i c p t nh có 4 lo i hình Liên hi p các HTX nông nghi p g m:

ạ ộ ụ ứ ệ ề ệ ủ   (i) Liên hi p HTX nông nghi p v  ho t đ ng tín d ng: Ch c năng chính c a

ụ ụ ứ ệ ạ ị ệ   lo i liên hi p này là cung  ng các d ch v  tín d ng cho các HTX nông nghi p

ưỉ ế ề ậ ỉ ủ ệ ủ ế trong t nh trong đó ch  y u là nh n ti n g  ti t ki m c a các HTX thành

viên.

ạ ộ ề ả ệ ể ệ ộ ồ ứ   (ii) Liên hi p các HTX nông nghi p ho t đ ng v  b o hi m c ng đ ng: Ch c

ụ ả ứ ủ ể ệ ạ ị năng chính c a lo i liên hi p này là cung  ng các d ch v  b o hi m cho các

ư ả ế ể ể ầ ả ả ọ ạ   HTX thành viên nh  b o hi m tài s n, b o hi m nhân th  và h u h t các lo i

ể ả hình b o hi m khác.

ạ ộ ụ ề ệ ị ế ệ (iii) Liên hi p các HTX nông nghi p ho t đ ng v  các d ch v  kinh t ứ   : Ch c

ụ ậ ư ứ ủ ệ ạ ị năng chính c a lo i hình liên hi p này là cung  ng các d ch v  v t t , tiêu th ụ

ả nông s n, ..... cho các HTX thành viên.

ạ ộ ệ ệ ợ ứ (iv) Liên hi p các HTX nông nghi p ho t đ ng phúc l i có ch c năng cung

ụ ế ẻ ả ữ ư ệ ị ấ c p các d ch v  y t ứ , chăm sóc s c kho , gi i trí nh  khám ch a b nh, du

ị l ch, …...

ạ ấ ệ ậ ả ạ ố T i c p qu c gia Nh t B n cũng có 4 lo i hình liên hi p các HTX nông

ệ ươ ự ư ấ ỉ ư ọ ớ nghi p t ng t nh  c p t nh nh ng v i tên g i khác:

ệ ươ ữ ộ (i) Ngân hàng HTX nông nghi p trung ng: Đây là m t trong nh ng ngân

ầ ủ ệ ố ề ả ậ ả ổ hàng hàng đ u c a Nh t B n xét v  quy mô t ng tài s n và các h  th ng chi

ả ướ nhánh trên c  n c.

ạ ộ ệ ệ ể ả ố ộ   (ii) Liên hi p toàn qu c các HTX nông nghi p ho t đ ng b o hi m c ng

ữ ệ ể ả ơ ộ ị ớ   ồ đ ng. Liên hi p này cũng là m t trong nh ng đ n v  kinh doanh b o hi m l n

ậ ả ủ c a Nh t B n.

ệ ệ ệ ệ ả ố (iii) Liên hi p toàn qu c các HTX nông nghi p. Liên hi p này đ m nhi m th ị

ạ ậ ư ứ ệ ầ ừ ị ph n chính trong vi c cung  ng các lo i v t t ố , phân bón, thu c tr  sâu, d ch

ụ ề ả ụ v  tiêu th  nông s n cho các HTX thành viên. Riêng v  khâu tiêu th , h ụ ệ

ấ ỉ ệ ấ ố ươ ủ ế th ng liên hi p các HTX c p t nh, c p trung ng ch  y u đóng vai trò xây

16

ả ả ấ ả   ự d ng và qu n lý các trung tâm b n buôn, trung tâm đ u giá hàng nông s n

ạ ộ ụ ư ể ế ả ẩ ợ ho t đ ng nh  ch  bán buôn đ  các HTX mang s n ph m đ n tiêu th  cho

ứ ệ ể ườ các doanh nghi p thu gom đ  cung  ng cho ng i tiêu dùng.

ạ ộ ệ ệ ố ợ (iv) Liên hi p toàn qu c các HTX nông nghi p ho t đ ng phúc l ệ   i. Liên hi p

ệ ớ ừ ự ệ ủ ể ồ này xây d ng các b nh vi n l n t ứ    ngu n đóng góp c a các HTX đ  cung  ng

ụ ứ ẻ ệ ị ệ   các d ch v  chăm sóc s c kho  cho các xã viên HTX nông nghi p. Liên hi p

ạ ị ươ ụ ể ấ ị này còn có các chi nhánh t i đ a ph ị ng đ  cung c p d ch v  du l ch, thăm

ọ ậ ệ ạ ố quan h c t p cho các xã viên HTX nông nghi p trên ph m vi toàn qu c.

ạ ộ ư ậ ủ ế ệ ầ ấ ơ ở ề   Nh  v y, h u h t các ho t đ ng c a các HTX nông nghi p c p c  s  đ u

ượ ậ ệ ố ọ ừ ấ ơ ở ớ ấ ợ ố đ c t p h p thành h  th ng d c t c p c  s  t ạ   i c p qu c gia theo 4 lo i

ư ở ệ ố ộ ổ ứ ạ ộ ề hình nh  nói trên. Các h  th ng này, xét v  góc đ  t ch c và ho t đ ng thì

ươ ư ạ ộ ự ư ữ ộ t ng t ấ    nh  nh ng HTX chuyên ngành ho t đ ng trong m t lĩnh v c nh t

ể ỗ ợ ơ ở ị đ nh đ  h  tr  cho các HTX c  s .

ệ ố ệ ệ ể ẽ ạ ớ H  th ng các liên hi p HTX nông nghi p phát tri n m nh m  và s m hình

ệ ố ả ướ ệ ố ỗ ợ ả ủ ệ thành h  th ng bao trùm c  n c. Do h  tr  có hi u qu  c a h  th ng các

ệ ệ ạ ổ ế ủ liên hi p HTX nông nghi p này mà trong giai đo n bùng n  kinh t ậ    c a Nh t

ạ ộ ủ ả ả ầ   ụ B n năm 1960­1975 ho t đ ng tiêu th  nông s n c a các HTX tăng 7,7 l n.

ạ ộ ậ ư ứ ệ ố ử ầ Ho t đ ng cung  ng v t t ứ    tăng 10,8 l n. H  th ng các c a hàng cung  ng

ờ ố ưỉ ế ề ế ẩ ầ ộ ệ nhu y u ph m đ i s ng tăng 13,2 l n; huy đ ng ti n g  ti t ki m tăng 19

ố ư ả ệ ố ể ộ ồ ạ ầ l n. S  d  b o hi m c ng đ ng dài h n thông qua h  th ng các HTX nông

ạ ộ ệ ầ ỉ ạ nghi p tăng 44 l n ch  trong giai đo n 15 năm. Các ho t đ ng kinh doanh,

ợ ự ể ạ ả ộ ở ự ệ phúc l i xã h i phát tri n m nh sang c  lĩnh v c nhà ệ   , xây d ng b nh vi n,

ơ ở ự ợ ườ ổ phòng khám; xây d ng c  s  phúc l i chăm sóc cho ng i cao tu i.

ủ ự ể ệ ệ ậ ả Trong s  phát tri n chung c a các HTX nông nghi p Nh t B n, vi c hình

ệ ố ể ệ ượ ộ thành và phát tri n h  th ng các liên hi p HTX đ c đánh giá là m t nhân t ố

ế ượ ệ ố ơ ở ế ắ ể không th  thi u đ c qua vai trò g n k t các HTX c  s  thành h  th ng quy

ị ườ ớ ụ ệ ị mô l n trong th  tr ng d ch v  nông nghi p cho nông dân.

17

ố ệ ệ ạ ệ   ố Liên hi p các HTX Nông nghi p Qu c gia Hàn Qu c (NACF)­Đ i di n

ệ ủ ả ấ ố ủ c a các nhà s n xu t nông nghi p c a Hàn Qu c

ậ ả ấ ướ ố ớ ổ ứ ề ậ Cùng v i Nh t B n, Hàn Qu c là đ t n c có t ấ    ch c HTX đáng đ  c p nh t

ố ế ề ệ ệ ế ố khi mu n nói đ n các kinh nghi m qu c t v  liên hi p HTX.

ộ ổ ứ ế ớ ấ M t trong năm t ọ  ch c HTX quan tr ng nh t trên th  gi i

ệ ố ượ ộ ố Liên hi p các HTX NN qu c gia Hàn Qu c (NACF) đ c coi là m t trong

ổ ế ớ ứ ề ấ ọ ữ nh ng t ch c v  HTX quan tr ng nh t trên th  gi ư ố i, theo nh  th ng kê v ề

ủ ổ ứ ố ượ s  l ng kinh doanh c a t ch c này năm 2004; và vào ngày 25/10/2006, Liên

ố ế ế ớ ứ ứ ố minh HTX Qu c t ị  đã công b  NSCF đ ng v  trí th  5 trên toàn th  gi i.

ợ ể 48 năm h p tác và phát tri n

ộ ổ ơ ở ứ ể ấ ợ NACF là m t t ồ  ch c ki u ô duy nh t, bao g m các h p tác xã c  s  trong

ướ ồ ạ ượ ề ậ ả n c. Đ c thành l p vào năm 1961 và tr i qua nhi u năm t n t i và phát

ệ ạ ể ấ ơ ở ớ ổ ấ ồ tri n, hi n t i, NACF bao g m 1.202 HTX c p c  s  và c p vùng v i t ng s ố

ủ ổ ứ ệ thành viên là trên  2 tri u nông dân. NACF và các thành viên c a t ch c này

ạ ộ ẽ ớ ế ặ ạ cam k t ch t ch  v i nhau trong các ho t đ ng kinh doanh đa d ng và các

ụ ỗ ợ ẫ ủ ứ ằ ầ ị d ch v  h  tr  l n nhau nh m đáp  ng các nhu c u c a các nông dân thành

ạ ộ ự ủ ư viên cũng nh  các khách hàng khác. Các lĩnh v c ho t đ ng c a NACF có th ể

ụ ứ ế ả ị chia ra làm 3 m ng: (i) các d ch v  khuy n nông; (ii) marketing và cung  ng;

ể ả và (iii) ngân hàng và b o hi m.

ườ ẫ ớ Con đ ng d n t i thành công

ộ ơ ấ ổ ứ ớ ợ ủ ế ả V i m t c  c u t ch c vì l ợ   ơ i ích c a khách hàng, c  ch  qu n lý thích h p

ượ ả ằ ữ ữ ủ c a NACF luôn đ ả c đ m b o nh m gi ạ  v ng tính minh b ch trong công tác

ướ ị ủ ị ủ ả ườ ả ệ qu n lý kinh doanh c a liên hi p. D i v  trí Ch  t ch, là ng ổ   i qu n lý t ng

ạ ộ ể ủ ự ệ ỗ ị ủ   ủ ị th  c a Liên hi p, còn có 3 v  trí Ch  t ch cho m i lĩnh v c ho t đ ng c a

ủ ị ủ ị ủ ị ủ ệ ệ ệ Liên hi p. Ch  t ch Liên hi p, Phó Ch  t ch Liên hi p, các Ch  t ch c a các

ủ ự ả ệ   lĩnh v c và các HTX thành viên hình thành nên Ban qu n lý c a Liên hi p.

ư ỷ ể ặ ỷ ỷ ả   Ngoài ra, các U  ban đ c thù nh  U  ban Ki m toán, U  ban Đánh giá Qu n

18

ủ ề ả ả ỷ ỷ ấ lý và Đ n bù, U  ban Qu n lý Cao c p và U  ban Qu n lý R i ro cũng đ ượ   c

ạ ộ ế ị ậ ằ ả ợ ủ   ả thành l p và ho t đ ng nh m đ m b o quá trình ra quy t đ nh h p lý c a

Liên hi p.ệ

ỗ ự ể ố ớ ố ế ậ Đ i v i các đ i tác kinh doanh, NACF luôn luôn n  l c đ  thi ố t l p m i quan

ợ ườ ứ ộ ố ệ h  đôi bên cùng có l i, tăng c ủ ng m c đ  hài lòng c a các đ i tác và xây

ế ằ ừ ắ ự d ng các kênh thông tin nh m l ng nghe các ý ki n đóng góp t ố   ọ  phía h . Đ i

ự ủ ệ ệ ộ ớ v i các cán b  nhân viên c a liên hi p, NACF luôn luôn th c hi n ph ươ   ng

ớ ỗ ự ả ằ ở ở ở ở ườ châm “Suy nghĩ c i m , Qu n lý c i m ” v i n  l c nh m tăng c ấ   ng ch t

ượ ộ ố ủ ề ấ ộ l ế   ng cu c s ng c a các cán b  nhân viên thông qua r t nhi u các sáng ki n

ự ả ồ trong công tác Qu n lý ngu n nhân l c.

ử ị ứ ủ ộ L ch s  hình thành t ấ  năm 1961 c a NACF cho th y m t quá trình hình thành,

ớ ấ ự ủ ề ể ả ệ phát tri n và c i cách c a liên hi p v i  r t nhi u thành t u thu  đ ượ ừ  c t

ố ớ ỗ ự ứ ữ ể ả ạ ế   nh ng n  l c vô k  và kh  năng thích  ng đáng kinh ng c đ i v i các bi n

ế ữ ủ ề ề ổ ủ đ i c a n n kinh t . Trong báo cáo b n v ng năm 2006­2007 c a NACF đã

ứ ệ ệ ấ ộ ớ ổ ướ ớ ị ườ ượ xu t hi n m t khái ni m m i: “T  ch c h ng t i th  tr ng”, đ c thi ế   t

ứ ế ể ệ ổ ướ ớ ả ự ấ ậ l p đ  thay th  cho khái ni m “T  ch c h ng t i s n xu t”. S  thay th ế

ượ ộ ướ ự ệ ọ ươ này đ c coi là m t b ệ c quan tr ng trong vi c th c hi n các ph ng châm

ụ ủ ủ ệ ằ ả ả ượ ả qu n lý c a NACF nh m đ m b o các m c tiêu c a Liên hi p đã đ ặ   c đ t

ra.

ứ ệ ể ạ ư ủ ệ ắ Đ  đ i di n cho s  m nh cũng nh  các nguyên t c kinh doanh c a NACF, 4

ủ ổ ị ứ ượ ư ồ giá tr  chính c a t ch c này đã đ c đ a ra, bao g m: (i) Nông dân/Khách

ự ị ượ ủ ượ ầ hàng là Hàng đ u (s  th nh v ng c a nông dân và các khách hàng đ ặ   c đ t

ầ ượ ấ ằ ị lên hàng đ u và đ ả   c coi là giá tr  cao nh t), (ii) Hài hoà (cân b ng và đ m

ủ ể ườ ự ả ự b o s  phát tri n hài hoà c a con ng i và t ủ ả  nhiên, và c a c  nông thôn và

ề ị ượ ủ ả ố thành th ), (iii) Ni m tin càng ngày càng đ ả c c ng c  (luôn đ m b o công tác

ẻ ớ ộ ạ ả ấ ố ồ ộ qu n lý minh b ch, th ng nh t và chia s  v i c ng  đ ng xã h i) và (iv)

ớ ự ả ườ ả ạ ướ H ng t i s  Hoàn h o (tăng c ng kh  năng c nh tranh thông qua vi c t ệ ấ   t

ự ề ố ắ ữ ấ ả ẩ ồ ị các các ngu n nhân l c đ u luôn c  g ng cung c p nh ng s n ph m và d ch

ệ ấ ớ ế ậ ạ ộ ị ụ ố v  t t nh t). Cùng v i vi c thi ự   t l p nên các giá tr  này, các ho t đ ng th c

19

ễ ượ ớ ấ ư ụ ề ế ế ể ị ti n cũng đã đ c tri n khai v i r t nhi u sáng ki n, ví d  nh  Chi n d ch

ế ạ ấ Tôi yêu Nông tr i, Các Phát ki n Cung c p, v.v…

ộ ổ ứ ử ướ NACF­m t t ch c n a nhà n c

ể ừ ượ ơ ở ệ ậ K  t khi đ ị   ậ c thành l p trên c  s  sáp nh p các HTX nông nghi p đ a

ươ ặ ộ ớ ph ng đang g p khó khăn v i m t ngân hàng khá thành công­Ngân hàng

ệ ố ấ ả ộ ả ủ ừ ướ ớ Nông nghi p Hàn Qu c, t t c  các cu c c i cách c a NACF t c t tr i nay

ượ ữ ứ ữ ằ ộ ớ ề đ u đ c coi là nh ng đ ng thái nh m thích  ng v i nh ng tình hình m i v ớ ề

ế ư ủ ủ ủ ị chính tr , kinh t ố  và dân ch  c a Hàn Qu c cũng nh  c a qu c t ố ế ượ ạ   c t o , đ

ư ự ỗ ợ ủ ự ệ ể ề ệ ở ố đi u ki n b i chính s  phát tri n v n có c a Liên hi p cũng nh  s  h  tr  và

ệ ừ ủ ướ ư ộ ố can thi p t các ban ngành c a nhà n ự   c. Không gi ng nh  m t HTX th c

ệ ượ ậ ừ ộ ế ượ ề ộ ự s , Liên hi p này đ c thành l p t m t chi n l c hành đ ng v  dân ch  c ủ ơ

ể ặ ừ ộ ỗ ự ộ ế ủ ở s , ho c cũng có th  nói là t m t n  l c huy đ ng kinh t c a các thành viên

ượ ệ ủ ự ộ ơ ươ nông dân và đ c coi là m t  cánh tay th c hi n c a các c  quan trung ng.

ể ế ả ộ ượ Tuy nhiên, các cu c chuy n bi n và c i cách đã và đang đ c hình thành.

ướ ấ ủ ệ ị ượ ố ỉ ị Ngày tr c, các v  trí cao nh t c a “Liên hi p” đ ở ổ c ch  đ nh b i T ng th ng,

ệ ạ ư ủ ị ủ ệ ầ nh ng hi n t ọ   i, Ch  t ch c a Liên hi p này là do các thành viên b u ch n.

ể ế ượ ủ ệ ệ ờ Ngoài ra, các đi m y u đã đ c phát hi n c a Liên hi p này gi đây đã có

ơ ấ ả ự ệ ả ổ ồ ộ ổ ủ   ấ d u hi u thay đ i, bao g m c  s  thay đ i trong c  c u qu n lý. Cu c kh ng

ầ ả ậ ấ ộ ả   ho ng tài chính g n đây đã cho th y b  ph n tài chính (ngân hàng và b o

ủ ể ở ả ố ộ ố ệ hi m) c a Liên hi p đã tr  nên quá t i; do đó Qu c h i Hàn Qu c đang thúc

ệ ả ậ ậ ằ ộ ộ ỏ   ẩ đ y vi c c i cách b  ph n này b ng cách tách riêng b  ph n tài chính ra kh i

ẽ ẫ ớ ề ậ ộ ộ ố ộ ố ả ứ ủ các b  ph n khác. Đi u này s  d n t i m t s  ph n  ng c a m t s  thành

ữ ườ ậ ượ ự ỗ ợ ư ư ừ viên cá nhân (nông dân)­nh ng ng i ch a nh n đ c s  h  tr  nh  ý t phía

ư ơ ấ ổ ố ủ ứ NACF do quy mô và hê th ng cũng nh  c  c u t ứ ạ  ch c ph c t p c a Liên

ệ hi p này.

20

ế ỷ ủ ế ợ ợ ở Th  k  c a phong trào h p tác xã và liên k t h p tác xã Canada

ộ ợ ủ ệ ấ ố ầ Hi p h i h p tác xã c p qu c gia đ u tiên c a Canada là Liên Minh HTX

ượ ậ ở Canada (CUC), đ c thành l p Hamilton, Ontario vào ngày 6 tháng 3 năm

ỡ ẫ ẻ ế ể ệ ạ ộ   1909 đ  khuy n khích vi c chia s  thông tin, giúp đ  l n nhau và ho t đ ng

ủ ữ ợ ượ hài hòa gi a các h p tác xã c a Canada. Năm 1987, Liên Minh HTX đ c sát

ụ ủ ậ ớ ợ ườ ạ ọ ợ nh p v i nhánh giáo d c c a phong trào h p tác xã, Tr ng đ i h c H p tác

ủ ể ệ ậ ộ xã c a Canada đ  thành l p Hi p h i HTX Canada (CCA).

ụ ệ ả ở ắ Ngày nay, có kho ng 8.800 HTX và liên hi p tín d ng kh p Canada. Nói

ệ ọ ơ ộ ổ ơ ỷ ả m t cách t ng quát, h  có h n 17 tri u thành viên, h n 275 t đô la tài s n và

ụ ể ườ ệ ợ ớ ơ tuy n d ng h n 150.000 ng ề   i. H p tác xã khác v i các doanh nghi p truy n

ụ ủ ọ ử ụ ở ữ ố ọ ị ượ ị th ng là h  do các thành viên s  h u và s  d ng d ch v  c a h  và đ c đ nh

ướ ư ờ ộ ế ổ ế ộ ố h ng nh  các quan tâm xã h i cũng nh  kinh t ủ   . M t s  HTX n i ti ng c a

ế ị ề ồ Canada bao g m HTX Thi t b  Mi n núi  (Mountain Equipment) là nhà cung

ề ạ ầ ế ị ả ờ ộ ấ c p hàng đ u v  các lo i thi t b  và v i ngoài tr i, Gay Lea Foods là m t nhà

ớ ố ấ ả ẩ ơ ả s n xu t chính các s n ph m hàng ngày v i s  thành viên h n 1.200 nông dân

ở ư ể ậ ả ệ    Ontario, và T p đoàn các xã viên (B o hi m) cũng nh  Công ty trách nhi m

ạ ộ ệ ạ ữ h u h n HTX liên hi p và HTX Atlantic là hai HTX ho t đ ng bán l ẻ ớ    l n

ấ ủ nh t c a Canada.

ữ ệ ấ ợ ộ ọ Các h p tác xã là m t trong nh ng câu chuy n thành công nh t khi h  đang

ữ ộ ấ ướ ự ớ ầ ộ gi m t vai trò to l n trong quá trình xây d ng đ t n c và là m t ph n quan

ọ ọ ị ủ ề tr ng c a n n kinh t ế ở vùng nông thôn và thành th . H  đã đóng góp đáng k ể

ộ ủ ỏ ườ ở ư ầ th a mãn nhu c u xã h i c a ng i Canada vùng nông thôn nh  chăm sóc

ẻ ở ư ự ấ ế tr  em và nhà giá th p, cũng nh  đóng góp vào các lĩnh v c kinh t ề    truy n

ư ể ả ố ẻ ở th ng nh  ngân hàng, b o hi m và bán l . Các HTX ế    Canada cũng liên k t

ở ể ố ệ ể ầ ớ v i nhau trong các liên hi p và góp ph n đáng k  phát tri n s  thành viên

ổ ế ệ ấ ở ủ ủ c a HTX – mà HTX n i ti ng nh t là Liên hi p HTX nhà ớ    c a Canada v i

ữ ệ ạ ạ ố ớ ả   ệ ph m vi toàn qu c, Công ty trách nhi m h u h n HTX liên hi p v i kho ng

21

ẻ ụ ụ ơ ở ị ở 300 HTX bán l ph c v  h n 1.000.000 thành viên HTX V nh Thuder Tây

ớ ữ ệ ườ ộ Nam Ontario t i Queen Charl, Liên hi p HTX nh ng ng i lao đ ng Canada.

ừ ể ề ằ ộ ố M t giám đ c đi u hành Liên Minh HTX Canada đã t ng phát bi u r ng:

ạ ừ ộ ứ ỏ ượ ấ ở ể “B n có th  sinh ra t m t HTX chăm sóc s c kh e và đ ộ   c chôn c t b i m t

ữ ể ệ ộ ủ   ạ HTX mai táng. Gi a hai HTX đó, b n có th  làm vi c cho m t HTX c a

ữ ườ ộ ố ộ ở ẩ nh ng ng i lao đ ng, s ng trong m t HTX nhà ầ   ạ , mua hàng t p ph m, qu n

ừ ợ ẻ ủ ạ ử ẻ ở ặ áo và các m t hàng khác t h p tác xã bán l c a b n, g i tr HTX trông

ệ ấ ả ẻ ạ ụ ộ ự tr , th c hi n t ị t c  các giao d ch ngân hàng t ệ i m t liên hi p tín d ng và

ạ ở ộ ử ủ ể ả ả ể mua b o hi m cho b n ấ   ị  m t HTX b o hi m; ... L ch s  c a HTX cho th y

ườ ượ ể ờ ế ằ r ng chúng th ng đ c hình thành trong th i đi m kinh t ậ    khó khăn vì v y

ế ầ ớ ợ ượ ờ ạ chúng luôn phù h p v i th i đ i.Và khi h u h t các HTX đ c thành l p ậ ở

ươ ỉ ạ ệ ộ ồ ị đ a ph ng chúng không ch  t o vi c làm mà còn làm cho c ng đ ng ngày

ị ượ càng th nh v ng.”

ể ợ ệ ở Kinh nghi m phát tri n h p tác xã (HTX) Thái Lan

ổ ứ ộ ở T  ch c b  máy HTX Thái Lan

ở ơ ấ Các HTX ề  Thái Lan đ u có c  c u, t ổ ứ  ch c

ị ồ ả ể ộ ồ

ầ ề ạ ộ ả

ắ ạ ộ ộ ồ ả

ươ ươ ủ ệ ị

ụ ể ệ ứ ự ỗ

ộ ầ ủ ị ề

ạ ộ ủ ­ H i đ ng qu n tr , ban đi u hành, ban ki m soát g m: 15 thành viên do   ị  xã viên HTX b u ra trong đ i h i xã viên. Các thành viên H i đ ng qu n tr ứ   ệ ng  qu n  lý.  Ch c ho t  đ ng  theo  nguyên  t c  tình  nguy n  và  không  có  l ữ ạ ộ   ng trình ho t  đ ng năng chính c a HĐQT là xác đ nh nh ng công vi c ch ể ề   ế ủ ạ ộ ị hàng tháng, hàng quý c  th  theo ngh  quy t c a đ i h i xã viên đ  ban đi u ị ọ   ả ộ ồ ườ ng  m i  tháng  h i  đ ng  qu n  tr   h p hành  có  căn  c   th c  hi n.  Thông  th ả m t l n. Ch  t ch và các thành viên HĐQT không tham gia đi u hành qu n lý   các ho t đ ng hàng ngày c a HTX.

ể ể ỗ ớ

ạ ộ ầ ạ ộ   ­ Ban ki m soát: M i HTX có Ban ki m soát v i 3 thành viên do đ i h i ắ   ể xã viên b u ra. Các thành viên Ban ki m soát cũng ho t đ ng theo nguyên t c

22

ệ ươ ứ ể ả ng qu n lý. Ch c năng chính là ki m toán n i b ộ ộ

tình nguy n và không có l HTX.

ệ ủ ạ ộ ọ

­  Ch   nhi m  HTX  do  HĐQT  ch n  và  ho t  đ ng  v i  t ệ

ạ ộ ị ế ượ ủ ạ

ớ ư   cách  là  "lao   ả   ề ệ ủ ộ đ ng làm thuê" cho HTX. Ch  nhi m HTX ch u trách nhi m đi u hành, qu n lý  các  ho t  đ ng  hàng  ngày  c a  HTX  theo  k   ho ch  đã  đ   c  HĐQT  thông qua.

ạ ộ ủ ề V  ho t đ ng c a HTX

ể ổ ậ ủ ầ

ạ ộ Đi m  n i  b t  trong  n i  dung  ho t  đ ng  c a  h u  h t  các  HTX  nông ụ ị ế ả ụ ụ ệ ộ ộ ộ nghi p Thái Lan là tín d ng n i b  và d ch v  tiêu th  nông s n.

ị ụ ụ ổ ế ạ ộ ấ

ầ ị

ạ ộ ụ ộ ộ ủ ụ ậ ạ ị

ộ ộ ệ ề ệ ề ạ ộ

ắ ấ ị ủ ế ệ ỏ ư  ­ D ch v  tín d ng n i b  hi n là ho t đ ng ph  bi n nh t và h u nh ố ụ  đa s  các HTX nông nghi p đ u tham gia ho t đ ng này. Đây cũng là d ch v   i thu nh p cao cho nhi u HTX. D ch v  tín d ng n i b  c a các HTX đem l ọ   ệ nông nghi p Thái Lan ho t  đ ng theo nguyên t c tài chính vi mô, chú tr ng ạ ộ ho t đ ng ti t ki m và cho vay quy mô nh  và r t ít b  r i ro.

ị ẩ ệ ụ

ứ ự ụ ả ệ ấ ạ ế

ả ụ ụ ớ

ị ể ố ả ầ ề ụ ỗ ợ ượ ị

ờ ươ ệ ả

ị ầ ướ ự ể ừ ỉ ệ ướ c xây d ng uy tín, th ả

ệ ệ

ị ổ ứ ố ơ c và t

ả ấ ng lái d ch v  tiêu th ươ

ả ệ ồ

ướ ệ ậ ỹ

ố ọ ứ ớ

ch c vi c h ng s n ph m l n, có ch t l ộ ệ ố ợ ồ

ệ ố ự ậ

ậ ả ả

ể ừ ổ ố ợ

ườ ề ạ ớ

ạ ồ

ị ệ ụ ạ ộ

ư ạ ổ

ấ

ả ơ ượ ữ ế ổ ồ ạ ụ ư  ch c đ

ụ ­  D ch  v   tiêu  th   s n  ph m:  rút  kinh  nghi m  các  th t  b i  trong  quá ọ kh ,  Các  HTX  nông  nghi p  Thái  Lan  ch n  cách  không  tr c  ti p  kinh  doanh   ữ   tiêu th  nông s n mà ch  làm d ch v  h  tr  tiêu th  v i vai trò c u n i gi a ấ   ụ ớ c d ch v  này các HTX đ u ph i m t nông dân v i doanh nghi p. Đ  làm đ ẩ ể ừ   th i gian dài đ  t ng b ng hi u s n ph m và rút kinh ề ổ ứ   c nâng cao  quy mô,  th  ph n. Kinh nghi m v   t  ch c  qu n lý  đ  t ng b ệ   ụ ủ nghi m tiêu th  trái cây  c a HTX Mueng Klung cho th y HTX nông nghi p ụ  ụ ể ổ ứ ượ ươ t h n th hoàn toàn có th  t  ch c t  ch c đ ự   ề ớ ạ ng lái v  lĩnh v c nông s n cho nông dân và c nh tranh thành công v i th ộ ố ạ   ậ ẫ ệ ướ ng d n nông dân t p trung tr ng m t s  lo i này. HTX đ m nhi m vi c h ổ ứ ủ ế ạ ẫ   ng d n k  thu t, chăm sóc, trái cây có th  m nh c a vùng; t ấ ượ ẩ ả ố ượ ể   ng cao. HTX đ ng ra ch n gi ng đ  có kh i l ị ớ   ớ ụ ký h p đ ng tiêu th  toàn b  trái cây cho xã viên v i hai h  th ng siêu th  l n ạ ủ c a Thái Lan là Tesco và Makro. HTX t p trung xây d ng h  th ng kho l nh,   ạ ướ   ẩ c i, thanh toán... đ  t ng b đóng gói, phân lo i, dán nhãn s n ph m, v n t ả ị ệ ụ nâng cao hi u qu  d ch v  này. Ngoài ra  HTX còn ph i h p trao đ i thông tin,   ị  ế ấ ả ng xuyên v i 5 HTX khác trong vùng v  thông tin th k  ho ch s n xu t th ị ế ủ ấ ả ế ườ   ng, k  ho ch s n xu t qua đó nâng cao v  th  c a nông dân tr ng cây ăn tr ố ớ ỉ ệ ố   trái trong t nh đ i v i 2 h  th ng siêu th  hi n là khách hàng thu mua trái cây ệ ủ ủ ỉ chính  c a  t nh.  Hi n  nay  ho t  đ ng  tiêu  th   cây  ăn  trái  c a  nông  dân  trong   ợ   ề ị vùng đã đi vào  n đ nh. Nhi u năm qua không có các t n t i nh  vi ph m h p ư  ồ ế ề ấ đ ng,  ép  c p,  ép  giá,  s n  xu t  quá  nhi u  không  tiêu  th   không  h t  ...  nh ụ  ị ạ ộ ườ ấ ở  nh ng n i HTX ho t  đ ng y u không t th c d ch v ng th y  ả tiêu th  nông s n cho nông dân.

ả ố ố Tài s n, v n, phân ph i lãi trong HTX

23

ạ ấ ề ủ ệ ọ

ố ủ ả ầ ể ự ủ

ề ỹ

ợ ủ ờ ủ ả

ệ ướ ể c đ  tăng c ả ườ ề ả ả ị

ạ ủ Các HTX c a Thái Lan đ u nh n m nh t m quan tr ng c a vi c tăng   ườ   ng  v n,  tài  s n  không  chia  c a  HTX.  Đ   th c  hi n  chính  sách  này,  các c ố   ườ HTX đ u chú ý trích lãi tích lu  và công tr  c a nhà n ng v n, ỹ ố ớ   tài s n không chia c a HTX. Cùng v i th i gian, s  tài s n tích lu  này tăng ạ   ụ ủ ệ lên và t o đi u ki n gi m giá d ch v  c a HTX và tăng c ng kh  năng c nh ố ớ tranh c a HTX đ i v i các tác nhân khác.

ỗ ầ ả ở ữ ủ ề ấ ỏ

ỉ ượ c nh n l

ủ ế

ầ ư ệ ạ ế ụ ủ ườ ườ ầ ị ị

ị  Ph n tài s n s  h u c a m i xã viên trong HTX đ u r t nh  và là giá tr ỏ ầ ủ ọ ậ ạ ề   ổ i ti n c  ph n c a h  trong HTX. Khi ra kh i HTX, xã viên ch  đ ẫ   ợ ớ ế ầ ổ c  ph n này sau khi đã thanh toán h t công n  v i HTX. Cách làm này d n ổ ế   ng  ít  quan  tâm  đ n  chia  lãi  c   ph n  mà  ch   y u  quan  tâm đ n  xã  viên  th ệ ế đ n vi c tăng c   ng các d ch v  c a HTX cũng nh  vi c h  giá d n các d ch ụ v  này.

ướ ố ớ Chính sách nhà n c đ i v i HTX

ấ ụ ể ể ỗ ợ ộ ố ồ Thái Lan có m t s  chính sách r t c  th  đ  h  tr  cho HTX g m:

ế ệ ượ ễ ế ­  Chính  sách  thu :  HTX  nông  nghi p  đ c  mi n  hoàn  toàn  thu   thu

nh p.ậ

ự ư ủ ộ ỹ

ụ ể ệ ả

ố ở ụ ủ ỹ ụ   ­ Tín d ng: Chính ph  Thái Lan xây d ng m t qu  tín d ng  u đãi cho ị ả   HTX có giá tr  kho ng 100 tri u USD và giao cho C c phát tri n HTX qu n ượ lý. Các HTX đ ủ ị  qu  này theo quy đ nh c a Chính ph . c vay v n

ộ ố ể ấ

ạ   ­ Đào t o, t p hu n: C c Phát tri n HTX có m t s  trung tâm đào t o, ấ ậ ạ ạ ắ ụ ộ ễ ọ ọ ậ t p hu n ng n h n cho cán b  các HTX và mi n h c phí cho các h c viên.

ỗ ợ ư ấ ụ ề ­ H  tr  t

ể ỗ ợ ề ộ ủ ể ụ ả

ộ ủ ủ ể ị ệ ể ỗ  v n và ki m toán: M i HTX đ u có 1 cán b  c a C c phát tri n HTX theo dõi h  tr  v  qu n lý và có 1 cán b  c a C c Ki m toán HTX ch u trách nhi m ki m toán các báo cáo tài chính c a HTX.

ả ướ ố ớ Qu n lý nhà n c đ i v i HTX

ể ụ ơ

ự ố ớ ả

ả

ự ấ ủ ấ ả ươ ệ ấ ạ

ể ụ   Thái Lan có C c Phát tri n HTX và C c Ki m toán HTX là các c  quan ướ ệ ứ chuyên  trách  th c  hi n  ch c  năng  qu n  lý  nhà  n   c  đ i  v i  khu  v c  HTX. ấ   ọ ề ổ ứ ơ  ch c qu n lý theo ngành d c và chia thành 2 c p: c p Hai c  quan này đ u t ỉ Trung    t c  7 lo i hình HTX hi n có c a Thái ng và c p T nh và theo dõi t Lan.

ủ ố ớ ướ c trong

ề ố ư Đi u đáng chú ý là mô hình HTX c a Thái Lan khá gi ng v i các n kh i ASEAN nh  Malaysia, Philippin và Indonesia

ả ử ổ ộ ố ấ ề ầ ậ ở ệ M t s  v n đ  c n quan tâm tham kh o s a đ i Lu t HTX Vi t Nam.

ề ả ấ ớ ợ V  b n ch t HTX: Khác v i doanh nghi p ho t đ ng vì l

ủ ở ữ ủ ế ệ ể ạ ộ ấ

ạ ộ ữ ự ệ ệ ị ệ ở t gi a HTX và doanh nghi p còn hi n ậ ủ   i nhu n c a ế   ụ ầ t ạ    các khía c nh

ch  s  h u, các HTX ho t  đ ng ch  y u là đ  cung c p d ch v  c n thi cho xã viên. S  khác bi sau:

24

ề ề ẳ ỗ

ầ ố

ỗ ổ ủ ứ ệ

ổ ứ ố  ch c đ i nhân, m i xã viên đ u bình đ ng và có ề ệ ủ ệ ố ố  c a xã viên trong HTX t s  v n góp, v n đi u l ổ ạ ề ố ố   ch c  đ i  v n  và  quy n  h n  c a  m i  c   đông ầ ố ố ổ ụ ệ ộ V  xã viên: HTX là t ế 1 phi u b u không phân bi trong  khi  doanh  nghi p  là  t ph  thu c vào s  v n c  ph n trong doanh nghi p.

ề ộ ặ ả ở ữ ả V  tài s n s  h u: M t đ c thù riêng là tài s n HTX đ

ả ề ệ ủ

ầ ờ

ủ ổ

ượ   c chia làm 2  c a xã viên. HTX càng phát   ỷ  ả ề ệ  trong t ng s  v n ho t đ ng c a HTX ngày càng ít đi và vai   ề ệ ớ ạ ộ ố ớ ố ố ả ủ ầ ố ph n: Tài s n chung không chia và v n đi u l ố ể tri n kh i tài s n chung không chia càng l n và tích lũy d n theo th i gian. T ệ ố  v n đi u l l ủ ố trò c a v n đi u l ngày càng gi m đ i v i kinh doanh c a HTX.

ộ ả ể V   qu n  lý:  Mô  hình  b   máy  qu n  lý

ớ ả ề ề ệ t nhi u so v i các doanh nghi p. Ho t đ ng qu n lý HTX do m t b

ệ ự ệ

ở ạ ộ ệ ớ ả ự ạ ệ ữ ả

ướ

ế ị ủ i,  chính  sách  giá  c a  doanh  nghi p  th

các  HTX  phát  tri n  không  có ộ ộ  ệ khác bi ể   ệ máy  chuyên  nghi p  th c  hi n  trong  đi u  ki n  áp  l c  c nh  tranh  cao.  Đi m ệ ơ ả   t c  b n trong qu n lý gi a HTX v i doanh nghi p và chính sách giá khác bi ụ ơ   ấ ị ị ng th p h n d ch v . Gía d ch v  c a HTX do xã viên quy t đ nh và có xu h ư ngờ   theo  ệ ị ườ giá  th   tr ố ướ h ụ ủ ượ ạ c  l ng.  Ng ậ ợ i nhu n. i đa hóa l ng t

ố ề ư ư

ườ ử ụ V   phân  ph i:  Khi  có  lãi  các  HTX  th ề ệ

ổ ườ

ườ ng  u  tiên  giành  đ a  vào  qu ị ượ ầ ố ị ạ ị ậ

ầ ư ổ ỹ  ụ ủ   i s  d ng nhi u d ch v  c a HTX. Vi c chia lãi ề   ế c  khuy n  khích  chia  nhi u. ố ớ   i đa không quá 10%. Đ i v i ầ   ổ ng yêu c u  u tiên chia lãi cho c  ph n

tích lũy và chia lãi cho ng ế ầ ng  b   h n  ch   và  không  đ theo  c   ph n  th ổ ỷ ệ  lãi c  ph n t Lu t HTX Thái Lan quy đ nh t  l ườ ệ các doanh nghi p, các c  đông th ố ề càng nhi u càng t t.

ạ ộ ủ ề V  ho t đ ng c a các HTX

ệ ướ ấ

ề ệ Kinh  nghi m  Thái  Lan  và  các  n ỗ ự ổ ứ ố ị ụ ụ ch c t

ố

ạ ễ ư ề

ộ ộ ể ự c  trong  khu  v c  cho  th y  các  HTX   ộ ộ ổ  nông nghi p đ u n  l c t t d ch v  tín d ng n i b . Đây là cách b ể ứ   ầ xung  v n  kinh  doanh  cho  các  thành  viên  HTX  mà  không  c n  các  th   th c ỗ   ộ ặ ủ ườ r m rà nh  khi vay c a ngân hàng , m t khác l i d  huy đ ng ti n nhàn r i ủ c a xã viên đ  cho vay trong n i b  HTX.

ệ ụ ụ ố ị HTX nông nghi p  đã làm t

ớ ệ ệ ả ấ ớ

ể ả ữ ộ ữ ả ư

ướ ể ố ớ ng t

ấ ỏ

ệ ể ổ ứ ả ấ ượ ẩ ả ự ng, an toàn th c ph m, hàng t

ề ề ấ ứ ồ ố

ầ ố   t d ch v  tiêu th  nông s n, là c u n i có ị ườ ng. Đây hi u qu  gi a nông dân v i doanh nghi p, gi a s n xu t v i th  tr   ế   có th  là m t quá trình lâu dài, khó khăn nh ng mô hình liên k t nông dân ­ ấ ầ ậ t nh t c n h   i và t p trung HTX ­ doanh nghi p có th  là mô hình t ả ể   phát tri n đ  t  ch c s n xu t các ngành hàng nông s n hàng hóa đòi h i yêu ươ ố ầ   i s ng, nông s n có yêu c u cao v  ch t l ớ ầ   c u cao v  su t s  ngu n g c. Thái Lan cũng có quá trình dài m i thành công ự ở  lĩnh v c này.

ộ ứ ề ổ ả ầ ả

ườ ch c  b   máy  qu n  lý  HTX:  C n  có  các  gi ả V   t ề i có kh  năng qu n lý tham gia đi u hành HTX cũng nh  t o c  ch  đ

ả

ố ướ ự ự ế ể ư ả ể ả ủ t kh  năng c a mình. Đ  gi ọ c trong khu v c l a ch n phát tri n mô hình "thuê Ch ể   i  pháp  đ   lôi  kéo ế ể  ơ ư ạ i quy t khó khăn này, Thái   ủ ng ể ọ h  có th  phát huy t Lan cũng nh  các n

25

ướ ể

ả ữ

ả ả

ế ệ ả ỉ

ề ả ị

ạ ộ ả ủ ả ế ớ ề ự   ệ nhi m HTX". Các n i  đ u l a c có phong trào HTX phát tri n trên th  gi ụ ọ ế   ch n áp d ng mô hình qu n lý này. Tuy nhiên, nh ng HTX còn y u thì khó áp ộ   ủ ụ ả ề ươ d ng mô hình qu n lý này do không đ  kh  năng chi tr  ti n l ng cho m t ộ ậ ụ   b   máy  qu n  lý  chuyên  nghi p.  Vì  v y,  các  HTX  y u  ch   áp  d ng  mô  hình ạ ộ ế ự ầ ộ ồ H i đ ng qu n tr  do xã viên b u ra tr c ti p đi u hành ho t đ ng qu n lý,   ấ ơ ở kinh doanh c a HTX và ho t đ ng trên c  s  thù lao qu n lý th p.

ự ề ấ ướ ư Ki m toán HTX: Thái Lan cũng nh  các n

ọ ộ ộ ệ ể

ể ạ ộ ư ể ủ ệ ả ấ

ề ừ ườ ệ ợ ỹ

c trong khu v c đ u r t chú ậ   tr ng  ho t  đ ng  ki m  toán  n i  b   và  ki m  toán  bên  ngoài.  Hi n  nay  Lu t ề  ư HTX  cũng  nh   các  văn  b n  liên  quan  c a  Vi t  Nam  đ u  ch a  nêu  v n  đ ể   ng h p Qu  tín ki m toán trong HTX trong đó có HTX nông nghi p (tr  tr ụ d ng nhân dân).

ả ổ ứ T  ch c ho t đ ng qu n lý nhà n

ạ ộ ự

ụ

ủ ậ ướ ế ố ị

ộ ộ ủ ạ ẫ ề   ướ ố ớ c đ i v i HTX: Thái Lan và nhi u ể ự ộ ộ ướ ạ ộ   ệ ớ n c trong khu v c duy trì m t b  máy khá l n đ  th c hi n các ho t đ ng ủ ẫ ả   ể ụ ỗ ợ ướ ng d n cho các HTX. C c Phát tri n HTX c a Thái Lan có kho ng h  tr , h ượ   ậ ể ụ ứ ộ ưở 6.000 cán b , ch c năng c a C c Tr ng C c Phát tri n HTX th m chí đ c ầ ụ ể   c  trong  kh i  ASEAN  có quy  đ nh  c   th   trong  Lu t  HTX.  H u  h t  các  n ư ể phong trào HTX phát tri n khá nh  Malaysia, Indonesia, Philippin… cũng duy   trì m t b  máy khá m nh c a nhà n ướ ể ỗ ợ ướ c đ  h  tr , h ng d n các HTX.

ỗ ợ ứ Chính sách h  tr  HTX nông nghi p:

ự ề

ỡ

ạ ậ ế ệ ễ ậ

ệ ấ ấ

ả ể ộ ấ ệ ự

ụ ệ ỗ ợ ủ ươ ủ ệ Ở ứ ộ  m c đ  và cách th c khác nhau   ố   ự ướ ư ệ c trong khu v c đ u coi khu v c các HTX nông nghi p là đ i nh ng các n ấ ụ  ỗ ợ ỗ ợ ườ ể ượ ượ c h  tr , giúp đ  phát tri n. Các chính sách h  tr  th ng đ t ng r t c ộ ấ ư ể th   nh :  Mi n  thu   thu  nh p  doanh  nghi p,  đào  t o  t p  hu n  cán  b ,  tín   ỹ ỗ ợ ộ   ụ d ng lãi su t th p. Kinh nghi m Thái Lan cho th y qu  h  tr  HTX là m t ệ   ủ công c  khá hi u qu  đ  B  Nông nghi p và HTX  c a Thái Lan th c hi n vi c h  tr  HTX theo ch  tr ệ ộ ng, chính sách c a B .

ỉ

ỉ ị

ạ ươ ươ ệ ả ng đ ng kho ng 3 tri u USD).

ố ủ ố ố ổ ỹ

ượ ụ ủ ể ờ HTX Tha Rua­ T nh Ayutthaya, Thái Lan ệ ạ ộ  Đ a bàn ho t đ ng: huy n Tha Rua, t nh Ayuthaya Xã viên: 1067 hộ V n c a HTX ạ ộ ­ V n ho t đ ng: 86.251.409 b t (t ạ ầ ­ V n c  ph n: 7.052.000 b t  ạ ­ Qu  tích lũy: 2.362.000 b t ự HTX đ c tham gia các d  án c a C c Phát tri n HTX trong th i gian

ấ

ầ g n đây: ự ự ả ng s n xu t nông s n an toàn năm 1998. ớ ườ ồ ườ ố ế ị ả ­ D  án tăng c ử ụ ­ D  án cây tr ng s  d ng gi ng m i, tăng c ng thi t b , kho bãi năm

1998.

ử ụ ự ự ấ ­ D  án xây d ng trung tâm thu gom rau không s  d ng hóa ch t, kho

ế ị t b  năm 1999.

ạ l nh và các máy móc, thi ạ ộ Các ho t đ ng chính

26

ộ ộ ổ ủ ố ­ Tín d ng n i b : t ng doanh s  cho vay c a HTX cho xã viên năm

ụ ệ

2010: 35 tri u b t. ị ứ ụ ậ ư phân bón, hàng tiêu dùng: năm 2008 lãi 330.000 ạ ­ D ch v  cung  ng v t t

b t.ạ

ụ ạ

ạ ạ ự  xây d ng nhà ượ c nên đang

ầ ư ế ế ­ D ch v  thu gom và ch  bi n lúa g o: HTX đã đ u t máy ch  bi n lúa g o song do chi phí cao, không c nh tranh đ cho t ị ế ế  nhân thuê và thu phí 50.000 b t/tháng.

ị ụ ạ ả ụ ỗ ợ

ệ ạ

ổ ộ

ộ ồ ả ị

ườ i ệ

ả ể ư ­ D ch v  h  tr  tiêu th  nông s n. T ng lãi kinh doanh năm 2000: 4,9 tri u b t. ả B  máy qu n lý HTX ­ H i đ ng qu n tr : 15 ng ủ ­ Ban qu n lý HTX: 1 ch  nhi m và 18 nhân viên ườ i ­ Ban Ki m soát: 3 ng

ệ

ố ộ ộ ổ ị ộ    nhóm thu c đ a bàn 12 xã thu c

ộ ch c qu n lý

ả ị

ườ i ệ ươ ủ ủ ệ ng ch  nhi m 40.000

ỉ HTX Nông nghi p Ban paew t nh Samut Sakhom, Thái Lan S  xã viên: 3.517 h  chia thành 42 t ệ huy n Ban paew. ổ ứ B  máy t ả ộ ồ ­ H i đ ng qu n tr : 15 ng ả ­ Qu n lý HTX: 1 ch  nhi m và 10 nhân viên (l ả ươ ươ ng kho ng 1.300 USD/tháng).

ệ ươ ạ ươ ng đ ệ ng 8.7 tri u USD)

ạ ạ ộ ệ : 55 tri u b t

ạ ệ

ụ

ầ ứ , phân bón, th c ăn chăn nuôi, xăng d u, hàng tiêu dùng

ị ộ ộ ậ ư ụ

ị ị

ạ c u ng

ả ả ệ ế ấ

ạ ộ ộ ệ ụ ị

ấ ủ ụ

ụ

ậ ủ ớ ố ệ

ị ả ợ ể ỹ ự ụ ủ ấ ả

ể ầ ỳ

ườ ự ướ ạ ủ   ng k  1 tháng 1 l n đ  nghe báo cáo c a   c và

ạ b t/ tháng, t ng đ ố ủ V n c a HTX ố ổ ­ T ng v n ho t đ ng: 262 tri u b t (t ề ệ ố ­ V n đi u l ề ử ủ ­ Ti n g i c a xã viên: 177 tri u b t  ạ ộ Các ho t đ ng d ch v ụ ­ Tín d ng n i b ứ ­ Cung  ng v t t ụ ­ D ch v  tiêu th ụ ­ D ch v  kinh doanh kho l nh ấ ướ ố ả ­ Kinh doanh s n xu t n ươ   K t qu  s n xu t kinh doanh năm 2010: HTX lãi 2,7 tri u b t (t ng ủ ụ ươ ng 900.000 USD). Theo báo cáo c a HTX d ch v  tín d ng n i b  hi n là   đ ố ừ  ố ượ ử ề ị ng xã viên g i ti n và vay v n t d ch v  thành công nh t c a HTX. S  l ị ấ ạ i thu nh p cao nh t so v i các d ch HTX ngày càng tăng. Đây là d ch v  đem l   ố ị ủ   ụ t, ít b  r i v  khác. Nhìn chung vi c tr  n  vay v n tín d ng c a xã viên khá t ạ   ụ ắ ro, HTX có qu  d  phòng đ  kh c ph c các r i ro b t kh  kháng trong ho t ộ ộ ụ ộ đ ng tín d ng n i b . ả ạ ộ Ho t đ ng qu n lý HTX ị ọ ả ộ ồ ­ H i đ ng qu n tr  h p th ệ ậ ệ ế ế ế ủ ả ế ạ Ch  nhi m HTX và tình hình th c hi n k  ho ch kinh doanh tháng tr th o lu n k  ho ch kinh doanh tháng k  ti p.

27

ị ả ể ầ

ệ ươ ả

ọ ầ ự ộ ồ ộ ồ ệ ả ạ ộ ủ ỗ ị ­ Các thành viên h i đ ng qu n tr , ban ki m soát do xã viên b u và làm     ng qu n lý. Khi tham gia ườ   i

ợ ấ ệ ậ ạ nguy n cho HTX, không có l vi c theo tinh th n t các phiên h p h i đ ng qu n tr  và các ho t đ ng khác c a HTX, m i ng ượ đ

ư ủ ề ệ ả c nh n tr  c p 300 b t/ngày làm vi c. ỉ ệ HTX nông nghi p Mue Klung t nh Chntaburi, Thái Lan ổ ộ  nhóm Xã viên: 2.180 h  chia thành 18 t ầ   ồ Ngh  nghi p chính c a xã viên: Tr ng  cây ăn qu  nh  chôm chôm, s u

riêng, măng c t, dâu da.

ộ ả

ị ả

ườ i ệ ộ ồ ộ

ề ử ậ ư ố

nhân)

ộ ố ụ ủ ụ

ụ ồ

ị

ệ ố ấ ượ ng, ch t l ủ ủ ị ừ ợ ắ ả ừ

ụ B  máy qu n lý:  ­ H i đ ng qu n tr : 15 ng ủ ả ­ B  máy qu n lý: 1 ch  nhi m và 17 nhân viên ạ ộ Các ho t đ ng ộ ­ Huy đ ng ti n g i và cho vay xã viên HTX ừ ứ , phân bón, thu c tr  sâu, hàng tiêu dùng ­ Cung  ng v t t ớ ư ầ ­ Kinh doanh xăng d u (liên doanh v i t ụ ­ Tiêu th  trái cây. ề ị M t s  nét v  d ch v  tiêu th  c a HTX ủ Vai trò c a HTX: ợ   ­ Đàm phán ký h p đ ng, tiêu th  trái cây c a xã viên v i 2 h  th ng siêu ồ ừ ầ ng,  đ u năm. H p đ ng quy đ nh rõ s  l   ệ ỗ ộ  ợ ớ ố ượ ạ ụ th  Tasco và Makro t giá c  t ng lo i trái cây (HTX đã n m di n tích t ng lo i trái cây c a m i h ầ xã viên và

ướ ứ ổ

ả ượ ậ ư ả ồ ng c n h p đ ng tiêu th ). ướ ẫ ậ ỹ ố ng d n k  thu t cho xã viên , cây gi ng, h   ế  ố ượ ấ ượ ạ ng và s  l ng theo k

ạ ổ c tính t ng s n l ứ ­ T  ch c cung  ng v t t ụ ồ

ể ả đ  đ m b o m c tiêu có s n ph m s ch, ch t l ạ ho ch đã h p đ ng v i doanh nghi p. ị

ủ ẩ

ạ ộ

ả ợ ứ ự ổ ứ ị ườ ị đ nh th  tr ầ ư ả ậ ườ ị ẩ ệ ớ ậ ả ạ ụ ­ Cung  ng d ch v  kho l nh, v n t i ả ­ Xây d ng và duy trì uy tín nhãn s n ph m c a HTX ự ể ổ   ế ớ ­ T  ch c các ho t đ ng liên k t v i các HTX khác trong khu v c đ   n ế ướ  nhà n ấ ng và đ a s n xu t vào k  ho ch. ể ỗ ợ ừ ố ­ Đ u m i nh n h  tr  t ạ c đ  tăng c ng các d ch v  h  tr ụ ỗ ợ

ấ

ự ủ ấ

ạ ệ

ệ ề ả ợ ồ

ư ụ ể ấ ầ ấ ả s n xu t cho nông dân. ủ Vai trò c a xã viên ệ ả ế Th c hi n đúng k  ho ch s n xu t và giao hàng c a HTX ủ Vai trò c a doanh nghi p ụ ế ả Đ m b o tiêu th  trái cây theo đúng các đi u ki n h p đ ng đã cam k t ướ ủ Vai trò c a nhà n c ấ   ộ ­ C c Phát tri n HTX cung c p m t ph n tín d ng  u đãi lãi xu t th p

ụ cho HTX.

ạ ườ ơ ở ậ ế ị ấ ng c  s  v t ch t, máy móc, thi t b  cho

ệ ạ ả

ủ ế ủ ạ ộ

ộ ươ ng m i giúp tăng c ­ B  th ụ ụ ị d ch v  tiêu th . ế K t qu , hi n tr ng ụ ả ­ Đ m b o tiêu th  toàn b  4 lo i trái cây ch  y u c a xã viên (chôm ụ ả ầ chôm, s u riêng, măng c t, dâu da).

28

ị ả ấ

ả ổ ệ ượ ừ ầ  đ u năm không b  ép c p, ép giá. ạ ợ ồ ị ả ề ng vi ph m h p đ ng c  v  phía nông dân và doanh

ệ ớ

ươ ệ ạ ệ ố

ạ ng lái nào c nh tranh đ i h  th ng liên k t t ố

ệ ả ­ Đ m b o giá c   n đ nh t ­ Không có hi n t ệ ề nghi p qua nhi u năm qua. ượ ạ Hi n tr ng không có th c v i HTX trong tiêu   ụ   ấ ế ế ừ ả ụ  s n xu t đ n tiêu th , th  trái cây cho nông dân. Hi n t ớ ậ   ị ổ ầ ệ ắ g n nông dân v i doanh nghi p qua c u n i HTX đã đi vào  n đ nh và v n ả hành có hi u qu .

ở ể Phát tri n HTX Thái Lan.

ể ố ở ấ ự  Các m c đánh d u s  phát tri n HTX Thái Lan.

ắ ầ Năm 1915 t ư ưở  t ậ ng HTX b t đ u thâm nh p vào Thái Lan;  năm 1916

ượ ậ ậ ầ ượ ầ HTX đ u tiên đ c thành l p; năm 1928 Lu t HTX đ u tiên đ c ban hành;

ứ ầ ậ ượ ậ năm 1968 Lu t HTX l n th  hai đ ầ   c ban hành và năm 1999 Lu t HTX l n

ứ ượ ỗ ầ ậ ớ th  ba đ ẳ   c ban hành. Qua m i l n ban hành Lu t HTX m i, Thái Lan kh ng

ề ổ ữ ắ ả ủ ứ ị đ nh rõ thêm nh ng nguyên t c căn b n v  t ạ ộ  ch c và ho t đ ng c a HTX,

ữ ờ ị ươ ứ ể ủ ồ đ ng th i quy đ nh rõ thêm nh ng ph ng th c đ  HTX c ng c  v  t ố ề ổ ứ    ch c

ệ ộ ộ ể ở ự ố ế ữ ẽ ặ ố và các m i quan h  n i b  đ  tr  thành nh ng HTX có s  c  k t ch t ch  và

ữ ể ề ữ b n v ng gi a các xã viên trong quá trình phát tri n HTX.

ở ữ ầ Tình hình HTX Thái Lan nh ng năm g n đây.

ề ố ượ ố ượ ế ­ V  s  l ạ ng HTX. Trong giai đo n 2003 đ n 2008 s  l ng HTX ở

ị ừ ơ ị ớ ố Thái Lan đã 697 đ n v , t ơ  6.838 HTX lên 7.517 đ n v  v i s  xã viên tăng

ườ thêm 1.570.000 ng ườ ừ i, t 8.240.000 lên 9.810.307 ng i. Trong đó chia ra

ủ ả ị ớ ự ơ + Khu v c nông, lâm, th y s n có 4.526 đ n v  v i 6.001.867 xã viên.

ệ ớ ủ   Trong đó, 4.333 HTX trong nông nhi p v i 5.803.304 xã viên; 101 HTX th y

ấ ớ ớ ả s n v i 14.413 xã viên và 95 HTX đ t đai v i 184.150 xã viên.

ự ệ ớ +  Khu v c phi nông nghi p có 2.991HTX v i 3.808.440 xã viên. Trong

ụ ự ệ ộ ớ đó, lĩnh v c   tín d ng có: 1.299 HTX v i 2.350.776 xã viên và Hi p h i tín

ộ ớ ự ệ ộ ụ d ng có 448 hi p h i v i 370.510 h i viên; lĩnh v c tiêu dùng có 317 HTX

ự ị ớ ụ ớ v i 774.536 xã viên; lĩnh v c d ch v  có 927 HTX v i 312.618 xã viên.

ạ ộ ề ế ả ­ V  k t qu  ho t đ ng và tình hình tài chính các HTX

29

ề ố ượ ớ Cùng v i gia tăng v  s  l ừ   ng, tình hình tài chính ca HTX không ng ng

ượ ủ ỹ ự ố ớ ả đ ố c c ng c  v i doanh thu, lãi ròng, v n, tài s n và qu  d  phòng không

ừ ng ng tăng.

ở ạ ộ ữ ể ệ ả HTX Thái lan đã ho t đ ng có hi u qu  và phát tri n trong nh ng năm

ể ệ ấ ả ủ ề ỉ ừ ầ g n đây, th  hi n t t c  các ch  tiêu tài chính c a HTX đ u tăng t ầ    1,35 l n

ầ ế đ n 2,05 l n trong 5 năm 2003­2007.

ứ ộ ể ệ ạ ộ ỉ ỉ ủ   Trong các ch  tiêu trên thì các ch  tiêu th  hi n m c đ  ho t đ ng c a

ự ứ ấ ạ ổ ổ ỏ HTX là t ng thu và t ng chi có s  gia tăng m nh nh t, ch ng t các HTX  đã

ầ ủ ạ ộ ứ ủ ể ơ gia tăng các ho t đ ng c a mình đ  đáp  ng cao h n các nhu c u c a xã viên.

ổ ộ ừ ệ Tính bình quân m t HTX t ng thu đã tăng t ệ   : 12,5 tri u Bath lên 78,3 tri u

ầ ươ ươ ỷ ể ệ ỉ Bath (6,3 l n và t ng đ ng 39 t VND/1HTX). Các ch  tiêu th  hi n hiêu

ụ ể ạ ộ ủ ả ầ qu  ho t đ ng  c a HTX cũng tăng lên. C  th  là lãi ròng tăng 1,35 l n, nh ờ

ỹ ủ ứ ầ ầ ố đó v n tăng 1,53 l n và trích qu  c a HTX tăng 1,41 l n. Ngoài ra m c gia

ứ ứ ủ ả ố ơ tăng v n và tài s n c a các HTX cao h n m c lãi ròng và m c gia tăng qu ỹ

ứ ỏ ộ ượ ố ủ HTX đã ch ng t các HTX đã huy đ ng thêm đ c v n c a xã viên và v n t ố ừ

ộ ể ữ ự ệ ề ế ấ ọ xã h i đ  xây d ng HTX. Đây là nh ng đi u ki n kinh t r t quan tr ng đ ể

ề ữ ế ụ ữ ể ớ HTX ti p t c phát tri n b n v ng trong nh ng năm t i

ể ấ ạ ộ ế ể ế ả ủ   ạ Tuy nhiên có th  th y đi m còn h n ch  trong k t qu  ho t đ ng c a

ứ ơ HTX ở ấ ướ  đ t n ấ c này là, m c tăng doanh thu th p h n tăng chi phí trong 5 năm

ứ ỏ ấ ị ề ạ ả ổ qua, ch ng t ơ  các HTX đã ph i chi nhi u h n thu, và làm t n h i nh t đ nh

ế ế ả ượ ứ ế đ n kinh t xã viên và kinh t ế  HTX, n u gi m đ c m c gia tăng chi phí và

ạ ộ ủ ứ ả gi ữ ượ  đ c m c tăng doanh thu, lãi ròng thì hiêu qu  ho t đ ng c a các HTX s ẽ

cao h n.ơ

ủ ố ớ ủ Vai trò c a Chính ph  đ i v i HTX

ố ớ ủ ọ ể   ế ứ Chính ph  Thái Lan có vai trò h t s c quan tr ng đ i v i phát tri n

ở ể ệ ặ HTX Thái Lan, vai trò này th  hi n trên các m t sau:

30

ỗ ợ ể ậ ể   a. Ban hành và tri n khai các chính sách h  tr  thành l p và phát tri n

ị ườ ạ ộ ụ ủ ớ ị th  tr ệ   ng cho các ho t đ ng kinh doanh và d ch v  c a HTX v i các bi n

ụ ể ư pháp c  th  nh :

ế ậ ọ ớ ủ ể ể ẩ ả ị ­  Thi ể t l p đ a đi m đ  xã viên có th  bán s n ph m c a h  v i giá

cao h n;ơ

ể ươ ượ ự ế ớ ươ ­  Giúp xã viên có th  th ng l ng giá tr c ti p v i các th ng lái;.

ườ ủ ả ặ ợ ­ Trong tr ấ   ng h p HTX g p khó khăn, chính ph  gi m 3% lãi su t

ề ti n vay trong 3 năm cho các xã viên HTX;

ỗ ợ ả ế ế ạ ướ ủ ­ H  tr HTX trong gi i quy t tình tr ng thi u n ả c và gi m r i ro

ệ ấ ả ạ ả ớ trong s n xu t nông nghi p và tình tr ng r t giá nông s n;

ả ủ ả ỗ ợ ể ộ ấ   ­ H  tr  các HTX kinh phí đ  đào ao nuôi th  th y s n trên ru ng đ t

ờ ể ữ ướ ệ ồ ồ ủ c a xã viên đ ng th i đ  tr n ọ c cho vi c tr ng tr t vào mùa khô. H  tr ỗ ợ

ệ ướ ẫ ả ấ ồ ợ các HTX trong vi c h ng d n xã viên c y lúa h p lý, tr ng cây ăn qu , nuôi

ả ấ ầ gia c m, th  cá có năng su t cao;

ề ể ặ ộ ­ Giúp nông dân xã viên không có ru ng vay ti n đ  mua ho c thuê

ấ ả ể ấ ộ ấ ru ng thông qua HTX đ t đai đ  có đ t s n xu t;

ầ ư ụ ụ ả ế ấ ạ ầ ự ệ ấ ­ Đ u t xây d ng k t c u h  t ng ph c v  s n xu t nông nghi p;

ướ ẫ ậ ả ấ ệ   ­ H ng d n nông dân thành l p các HTX cùng s n xu t nông nghi p

ạ ộ ề ệ ể ặ ho c phát tri n các ho t đ ng ngành ngh  phi nông nghi p;

ụ ể ấ ị b. Cung c p d ch v  ki m toán HTX.

ự ụ ể ệ ộ ị ộ C c ki m toán HTX tr c thu c b  nông nghi p và HTX, ch u trách

ệ ệ ấ ị ấ ả ụ ể nhi m: cung c p d ch v  ki m toán toàn di n cho t t c  các HTX trong lĩnh

ề ắ ữ ả ồ ộ ị ấ ự v c tài chính và qu n lý g m nh ng v n đ  b t bu c là: Xác đ nh chính xác

ệ ố ơ ả ự ữ ề ẩ nh ng thông tin c  b n v  HTX; đánh giá tính chu n m c trong h  th ng k ế

ệ ố ữ ế ể ạ ả toán HTX; phân tích nh ng đi m m nh và y u trong h  th ng qu n lý n i b ộ ộ

ố ế ủ ả ị ủ   HTX; đánh giá các r i ro trong b ng cân đ i k  toán và các giao d ch c a

31

ứ ộ ể ả HTX; đánh giá m c đ  kinh t ế ệ ạ  hi n t ủ   ế ụ i và kh  năng ti p t c phát tri n c a

HTX…

ỗ ợ c. Các h  tr  khác.

ư ụ ủ ể ơ ộ Các c  quan thu c chính ph  nh  C c phát tri n HTX  đóng vai trò

ả ướ ố ớ ệ ế ươ ạ ạ qu n lý nhà n ự c đ i v i HTX, th c hi n xúc ti n th ộ   ng m i, đào t o đ i

ệ ợ ệ ả ợ ồ ớ ệ ngũ nhân viên chuyên nghi p làm vi c theo h p đ ng v i HTX, b o v  l i ích

ấ ộ ủ c a các xã viên và toàn b  phong trào HTX Thái Lan; cung c p các ch ươ   ng

ể ừ ụ ể ạ trình đào t o xã viên đ  t ng HTX có th  áp d ng…

ỗ ợ ữ ằ ớ ạ ườ ệ ề Nh ng h  tr ề  trên đây đ u nh m t i t o môi tr ng, đi u ki n, các

ồ ự ố ấ ể ử ụ ứ ế ễ ể ngu n l c t ậ t nh t đ  HTX d  dàng ti p c n, s  d ng đ  đáp  ng nhanh

ấ ố ủ ụ ẻ ấ ấ ồ ờ ị nh t, t ụ ụ t nh t và r  nh t các d ch v  ph c v  xã viên c a nó, đ ng th i giúp

ơ ấ ạ ệ ớ ữ ữ ừ ủ HTX phòng ng a nh ng r i ro, phát hi n s m nh ng nguy c  th t b i trong

ỗ ợ ủ ạ ộ ủ ế ậ ở ho t đ ng. Chính vì v y thi u vai trò h  tr  c a chính ph  thì HTX Thái lan

ư ữ ữ ừ ể ể ắ ẽ s  không th  phát tri n nhanh và v ng ch c nh  nh ng năm v a qua. Trong

ủ ủ ổ ố ế ứ ự ỗ ợ ủ s  h  tr ả ự  c a Chính ph  có c  s  tham gia c a các t ch c qu c t nh ư

ậ ả JICA­ Nh t B n …

ệ HTX nông nghi p Phi Mai

ệ ậ HTX nông nghi p Phi Mai có quy mô trên 9000 xã viên, thành l p và

ạ ộ ườ ị ườ ỉ ho t đ ng trên đ a bàn Xóm 6 Đ ng Phi Mai, Ph ươ ng Nay M ng, T nh

Nakhonnstima, Trang web là: http://members.thai.net/pimaicoop.

ụ ư ụ ụ ự ề ệ ề ị HTX th c hi n nhi u d ch v  ph c v  khác nhau, nh ng đ u h ướ   ng

ụ ụ ả ệ ủ ư ấ vào ph c v  s n xu t nông nghi p c a xã viên nh :

ạ ậ ư ầ ứ ế ủ ả ấ ­ Cung  ng cho xã viên các lo i v t t c n thi t c a s n xu t nông

ế ế ụ ả ệ ẩ nghi p, ch  bi n và tiêu th  s n ph m;

ạ ộ ụ ư ề ề ­ Kinh doanh nhi u ho t đ ng ngành ngh  khác nh : tín d ng, phân bón

ứ ầ ữ ơ h u c  và th c ăn chăn nuôi, xăng d u ...

32

ụ ư ấ ộ ị ạ   ­ Cung cung c p cho xã viên các d ch v  mang tính xã h i nh : các ho t

ợ ụ ủ ắ ỡ ộ ố ộ đ ng phúc l i xã h i, giúp đ  xã viên kh c ph c r i ro thiên tai,  m đau và

ề ợ ấ ầ ở ạ t o ra nhi u l ừ i ích khác nhau mà t ng xã viên r t c n HTX.

ủ ể ệ ị Kinh nghi m thành công c a HTX Phi Mai trong phát tri n các d ch v ụ

ố ớ ụ ụ ề ề ợ ph c v  xã viên đã g i ra nhi u đi u đáng suy nghĩ đ i v i các HTX nông

ệ ệ ủ nghi p c a Vi t Nam.

ề ổ ứ V  t ch c HTX.

ượ ổ ứ ớ ự ủ ậ ị ch c theo quy đ nh c a Lu t HTX v i s  phân tách rõ ràng c t HTX đ

ệ ố ạ ộ ủ ả ề hai h  th ng: qu n lý HTX và đi u hành các ho t đ ng c a HTX.

ề ổ ứ ả a. V  t ộ  ch c xã viên và b  máy qu n lý HTX

ố ượ ấ ổ ượ ổ ứ Do s  l ng r t đông nên các xã viên ph  thông đ ch c theo các c t

ự ố ạ ộ ự ề ộ ế ụ nhóm (đ i) d a trên s  gi ng nhau v  ho t đ ng kinh t . Ví d  các xã viên

ồ ứ ả ấ ộ tr ng lúa đ ượ ổ c t ữ    ch c thành m t nhóm, các xã viên s n xu t phân bón h u

ế ế ả ượ ổ ứ ữ ơ c , các xã viên tham gia ch  bi n nông s n đ ch c thành nh ng nhóm c t

ố ượ ỗ ừ ế ườ ố khác…M i nhóm xã viên có s  l ng t 30 đ n 200 ng i tùy theo s  xã viên

ở ự ườ ữ ườ ạ ộ ho t đ ng các lĩnh v c. Th ng thì nhóm xã viên này là nh ng ng i cùng

ộ ị ố s ng trên m t đ a bàn.

ả ả ộ ồ ị Xã viên tham gia b  máy qu n lý HTX bao g m: Ban qu n tr  14 ng ườ   i,

ể ườ ớ ạ ộ ệ ỳ Ban ki m soát HTX 5 ng ự ế   i v i nhi m k  4 năm do Đ i h i xã viên tr c ti p

ầ b u ra.

ệ ả ị ề Ban qu n tr  có quy n và trách nhi m:

ụ ụ ợ ụ ả ả ả ấ ủ ­ Đ m b o m c tiêu cao nh t là HTX ph i ph c v  l i ích c a xã viên,

ủ ở ữ ụ ể ả ố ữ ả ợ ủ là nh ng ch  s  h u HTX, c  th  là đ m b o t i đa l i ích c a xã viên trong

ả ả ằ ả ớ ị ấ   ị các giao d ch v i  HTX. Ban quan tr  ph i  đ m b o r ng, HTX cung c p

ệ ố ữ ụ ữ ệ ấ ị ề nh ng đi u ki n t t nh t trong vi c mua và bán hàng hóa, d ch v  gi a HTX

ầ ủ ứ ế ệ ấ ấ ứ   và xã viên; đáp  ng cao nh t, ti n ích nh t các yêu c u c a xã viên đ n m c

có th .ể

33

ụ ể ế ượ ụ ượ ạ ộ ­ C  th  hóa các m c tiêu chi n l c đã đ c Đ i h i xã viên thông

ụ ể ạ ộ ừ ụ ờ qua thành các m c tiêu c  th  theo t ng th i gian ho t đ ng và s  tr ự ưở   ng

ủ thành c a HTX.

ủ ứ ệ ệ ợ ồ ổ ệ   ễ ­ Ký h p đ ng thuê, b  nhi m/mi n nhi m các ch c danh ch  nhi m/

ệ ề ố ộ giám đ c đi u hành HTX và b  máy giúp vi c.

ộ ố Ủ ủ ề ề ộ ồ   ­   y thác m t s  quy n c a mình cho b  máy đi u hành HTX, đ ng

ự ữ ủ ệ ệ ệ ề ầ ờ th i yêu c u ch  nhi m đi u hành HTX có trách nhi m th c hi n nh ng ch ỉ

ụ ệ ệ ả ị ị ị ướ th , nhi m v  do Ban qu n tr  HTX đã giao và ch u trách nhi m tr c Ban

ị ề ế ả ự ạ ộ ủ ệ ị quan tr  v  k t qu  th c hi n các ho t đ ng kinh doanh c a HTX theo đ nh

ạ ộ ỳ k  và t i Đai h i xã viên hàng năm.

ừ ả ị ượ ớ ư ­ T ng thành viên Ban qu n tr  không đ ệ c can thi p v i t cách cá

ề ề ệ ộ ừ ượ ả nhân vào các công vi c thu c v  đi u hành HTX, tr khi đ c ban qu n tr ị

cho phép

ệ ề ể ể ọ ạ    Ban ki m soát có quy n và trách nhi m giám sát và ki m tra m i ho t

ề ệ ủ ậ ộ đ ng c a HTX theo đúng pháp lu t và Đi u l HTX.

ề ổ ạ ộ ứ ề ả ấ ộ ị ụ ủ    ch c b  máy đi u hành các ho t đ ng s n xu t và d ch v  c a V  t

HTX.

ể ề ạ ộ ụ ấ ị ổ ả Đ  đi u hành các ho t đ ng s n xu t và d ch v  mà HTX t ứ  ch c ra

ả ươ ệ ầ ọ ủ theo nhu c u và nguy n v ng c a xã viên, HTX đã thuê và tr  l ộ   ng cho m t

ớ ổ ệ ố ườ ồ ộ đ i ngũ nhân viên chuyên nghi p v i t ng s  34 ng ố   i, bao g m: 1 Giám đ c,

ạ ộ ủ ụ ề ố 2 phó giám đ c ph  trách đi u hành các chung các ho t đ ng c a HTX; 31

ự ụ ự ệ ế ề ề   ệ nhân viên tr c ti p đi u hành các nghi p v , chuyên môn và th c hi n đi u

ụ ụ ể ạ ộ ừ ả ị ấ hành t ng ho t đ ng s n xu t, d ch v  c  th  trong HTX.

ữ ề   ả Nh ng nhân viên nói trên không ph i là xã viên HTX, không có quy n

ị ự ế ị ế ể ấ ả ề ộ ộ ủ bi u quy t, quy t đ nh các v n đ  n i b  c a HTX, ch u s  qu n lý, giám sát

ể ệ ả ồ ọ ợ ị ủ c a Ban qu n tr  HTX,  Ban ki m soát HTX. H  làm vi c theo h p đ ng kinh

34

ớ ừ ự ạ ệ ứ ệ ả ế t ký v i HTX, t đó t o ra s  phân bi ứ   t rõ r t các ch c năng qu n lý và ch c

ề năng đi u hành trong HTX.

ữ ữ ề ượ ướ Nh ng nhân viên đi u hành là nh ng chuyên gia đ c Nhà n c Thái

ụ ệ ể ấ ạ ươ Lan ( C c phát tri n HTX Thái Lan) đào t o, hu n luy n theo ch ng trình

ữ ệ ạ ố riêng giành cho nh ng ai mu n làm vi c cho HTX, sau đào t o h  đ ọ ượ ấ   c c p

ứ ệ ặ ỉ ể ằ b ng ho c ch ng ch  đ  làm vi c cho HTX.

ơ ấ ổ ứ ư ậ ệ ố Nh  v y, trong c  c u t ự    ch c HTX Phi Mai có hai h  th ng nhân l c,

ả ổ ị ể   đó là: (i). Các xã viên ph  thông và xã viên tham gia Ban qu n tr , Ban ki m

ớ ư ữ ườ ủ ở ữ ữ soát HTX v i t cách là nh ng ng i ch  s  h u HTX và (ii). Nh ng nhân

ậ ọ ả viên chuyên môn làm thuê cho HTX, h  đ m nh n và chuyên tâm vào các công

ạ ộ ủ ệ ề ượ ưở ề ươ ề vi c đi u hành ho t đ ng c a HTX, đ c h ng ti n l ng, ti n công theo

ế ế ớ ồ ợ h p đ ng đã ký v i HTX. Hàng năm xã viên HTX ti n hành đánh giá k t qu ả

ấ ượ ệ ủ ữ ế ượ và ch t l ng làm vi c c a nh ng nhân viên này, n u đ c đánh giá làm t ố   t,

ượ ế ố ệ ế ụ thì ti p t c đ c HTX thuê, còn n u không t t, không hoàn thành nhi m v ụ

ượ ẽ ị ề ươ ả đ ệ c giao, xã viên không tín nhi m thì s  b  xa th i. Ti n l ủ ọ ng c a h  hoàn

ạ ộ ừ ụ ệ ế ả ộ ợ ồ   toàn ph  thu c vào k t qu  ho t đ ng trong t ng công vi c và theo h p đ ng

ả ớ ị đã ký v i Ban qu n tr  HTX.

ơ ấ ổ ứ ủ Nói cách khác, trong c  c u t ch c c a mình, HTX Phi Mai đã hình

ậ ộ ệ ả ậ ộ ộ thành hai b  ph n riêng bi t, đó là b  ph n xã viên và b  máy qu n lý HTX,

ữ ườ ế ị ủ ề ể ậ ớ ư v i t cách là nh ng ng ữ   i ch  HTX, toàn quy n quy t đ nh t p th  nh ng

ề ủ ữ ậ ấ ộ v n đ  c a HTX và b  ph n nh ng nhân viên làm thuê cho HTX trong t ấ ả  t c

ạ ộ ế ớ ủ ề ậ ộ ệ   các ho t đ ng c a HTX. Hai b  ph n này giao k t v i nhau v  trách nhi m,

ề ạ ợ ủ ể ỗ quy n h n và l ạ ộ   i ích rõ ràng c a m i bên và cùng tri n khai các ho t đ ng

ủ ứ ẫ ộ ạ ộ   ể thu c ch c năng c a mình và cùng ki m soát l n nhau trong các ho t đ ng

ủ c a HTX.

ươ ứ ổ ứ ự ư ạ Ph ng th c t ữ    ch c HTX nh  trên đã giúp HTX t o ra s  rõ ràng gi a

ự ự ứ ệ ệ ả ủ ở ữ   ộ b  máy th c hi n ch c năng qu n lý HTX (th c hi n vai trò là ch  s  h u

ự ứ ự ệ ề ệ ộ ủ c a HTX) và b  máy th c hi n ch c năng đi u hành HTX (th c hi n vai trò

35

ủ ở ữ ạ ộ ề ả chuyên môn trong đi u hành ho t đ ng HTX, không ph i ch  s  h u HTX).

ữ ề ả ượ ộ Theo đó, nh ng chi phí v  qu n lý HTX đ ả   c tách riêng do b  máy Ba qu n

ả ươ ự ể ệ ắ ị tr  và Ban ki m soát HTX th c hi n theo nguyên t c không tr  l ng, mà là

ủ ộ ạ ộ ữ ề ả ả tr  phí qu n lý HTX, còn nh ng chi phí cho ho t đ ng c a b  máy đi u hành

ượ ụ ủ ả ị ượ ơ ấ HTX đ ấ c tính thành chi phí s n xu t, d ch v  c a HTX và đ c c  c u vào

ữ ụ ừ ả ẩ ạ ị giá thành t ng s n ph m và d ch v  mà HTX t o ra cho xã viên. Nh ng ng ườ   i

ạ ộ ụ ủ ự ệ ề ấ ả ị th c hi n đi u hành các ho t đ ng s n xu t, d ch v  c a HTX ch   đ ỉ ượ   c

ưở ươ ạ ộ ọ ướ ủ ế ậ ả h ng l ng hay thu nh p theo k t qu  ho t đ ng c a h  (d i các hình

ạ ộ ộ ủ ạ ộ ứ th c khoán), không tham gia các ho t đ ng sinh ho t n i b  c a HTX

ổ ứ ề ả ượ Mô hình t ch c qu n lý và đi u hành HTX Phi Mai đ ỏ   c mô ph ng

ơ ồ qua s  đ  sau:

ạ ộ ủ ề V  các ho t đ ng c a HTX

ạ ộ ụ Nhóm ho t đ ng tín d ng HTX

ộ ộ ự ụ ạ ồ ệ ụ HTX kinh doanh 2 lo i tín d ng, g m tín d ng n i b  t ụ    nguy n và tín d ng

ự ướ ể theo d  án do Nhà n c tri n khai.

ộ ộ ự ố ớ ụ ề ế ệ ộ ­ Đ i v i tín d ng n i b  t nguy n, HTX ti n hành huy đ ng ti n nhàn

ỹ ể ữ ạ ầ ộ ỗ r i trong xã viên t o thành m t ngân qu  đ  cho nh ng xã viên có nhu c u vay

ệ ấ ả ươ ứ ộ ố ầ ư đ u t vào s n xu t nông nghi p. Ph ng th c huy đ ng v n nhàn r i đ ỗ ượ   c

ấ ề ứ ụ ụ ạ ạ ử   HTX áp d ng khá linh ho t và sáng t o, đó là:  áp d ng m c lãi su t ti n g i

ấ ớ ơ ạ ụ ể ờ cao h n so v i lãi su t ngân hàng t ế   i các th i đi m; nhân viên tín d ng đ n

ế ệ ẳ ỗ ừ t ng gia đình xã viên và cùng gia đình bàn cách ti t ki m, ch ng m i ngày ti ế   t

ệ ki m 1 bath…

ể ầ ư ụ ề ị          V  cho vay, HTX quy đ nh rõ m c đích vay là đ  đ u t ả ạ    vào: c i t o

ộ ườ ụ ả ứ ậ ố ồ ru ng, v ấ   n; mua gi ng cây tr ng, v t nuôi làm s c kéo, công c  s n xu t

ứ ừ ệ ề ố ườ ớ l n, phân bón, thu c tr  sâu, th c ăn chăn nuôi. Đi u ki n vay là ng i đi vay

ụ ể ấ ớ ế ấ ả ả ả ộ ị ph i có tài s n th  ch p, c  th  là ru ng đât s n xu t v i quy đ nh n i b ộ ộ

ủ ợ ị ư ầ ả ạ ộ nh  sau: ru ng đã có th y l ệ   i tr  giá 20.000 b t/1600m2 (kho ng g n 10 tri u

36

ủ ợ ư ộ ấ ườ ị VND), ru ng ch a có th y l ạ i tr  giá15.000 b t/ 1600m2, đ t v ị n tr  giá

ổ ư ủ ấ ạ ướ 10.000 b t/1600m2, đ t th  c  thì tính theo khung giá c a Nhà n ả   c (kho ng

ạ ờ ừ ế ấ 60.000 b t/1600m2); th i gian vay t 1 đ n 18 tháng và lãi xu t là 8,5% /năm;

ứ ố ế ấ ả m c vay t ị i đa không quá 50% giá tr  tài s n đã mang th  ch p.

ủ ể ố ớ ự ụ ­ Đ i v i tín d ng theo d  án do chính ph  tri n khai thông qua HTX:

ủ ề ỗ ợ ủ ự ể ậ ả   HTX đã nh n tri n khai các d  án c a Chính ph  v : h  tr  phân bón, gi m

ườ ượ ả ấ ả ợ n  cho nông dân nghèo (ng i vay đ ấ c gi m 3% lãi su t), s n xu t lúa

ơ ộ ế ụ ậ ố ố gi ng Mali 105…qua đó tăng thêm c  h i ti p c n v n tín d ng cho xã viên

HX

ụ ậ ư ạ ộ ị ệ Nhóm ho t đ ng d ch v  v t t nông nghi p.

ố ượ ứ ủ ậ ả HTX đ m nh n cung  ng cho xã viên đ  kh i l ữ ơ   ng phân bón h u c ,

ừ ứ ầ ạ ơ ố ố ố vô c , xăng d u, th c ăn chăn nuôi, thu c tr  sâu, h t gi ng, con gi ng, máy

ủ ả ể ự ụ ệ ệ ầ ấ ị móc theo yêu c u c a s n xu t nông nghi p. Đ  th c hi n các d ch v  này,

ầ ư ế ế ư ự HTX đã đ u t ơ ở  xây d ng các nhà máy và c  s  ch  bi n nh : Nhà máy ch ế

ơ ừ ữ ế ừ bi n phân h u c  t phân bò thu gom t ớ ả    chính các xã viên nuôi bò v i s n

ượ ứ ấ ạ ầ ỗ ố l ớ ả   ộ ng m i năm 1000 t n; Tr m ph i tr n th c ăn gia súc, gia c m v i s n

ấ ượ ẩ ố ượ ệ ệ ph m ch t l ủ ng cao, có đ  các nguyên t vi l ạ   ng theo công ngh  hi n đ i

ấ ấ ờ ề ể ắ công su t 5 t n /gi . HTX đã không dùng bao bì đ t ti n đ  đóng gói mà

ườ ự ể ả ả ng i mua t ấ ạ    túc bao bì đ  gi m giá mua cho xã viên; Nhà máy s n xu t h t

ể ố ộ ỉ gi ng đ  bán cho xã viên và các HTX, h  nông dân trong t nh.

ờ ổ ứ ộ ầ ớ ố ỗ Nh  đó, m i năm HTX t ch c thay gi ng lúa m t l n v i kh i l ố ượ   ng

ư ứ ệ ấ ơ ướ ấ 200 t n, cung  ng máy nông nghi p nh : máy b m n c, máy làm đ t, máy

ặ ậ ự ế ợ ớ ợ ậ   ồ ng t đ p liên h p...thông qua ký h p đ ng tr c ti p v i hãng TOYOTA Nh t

ể ả ượ ả ấ ấ ẩ ớ B n đ  giúp xã viên mua đ c s n ph m v i giá th p nh t và ch t l ấ ượ   ng

ấ ả ả đ m b o nh t

ế ế ạ ộ ụ ả Nhóm ho t đ ng ch  bi n và tiêu th  nông s n.

37

ầ ư ạ ự ạ Bên c nh các nhà máy nói trên HTX còn đ u t xây d ng tr m xay xát

ỗ ụ ạ ấ ấ ạ và đánh bóng g o công su t 80 T n /ngày. Sau m i v  thu ho ch HTX thu

ươ ủ ế ơ ổ ứ ạ ậ mua lúa t i c a xã viên, s  ch  và t ch c xay xát g o t p trung (năm 2008

ủ ệ ấ ư đã mua 50 ngàn t n lúa c a xã viên đ a vào xay xát và thu lãi 5 tri u bath t ừ

ạ ạ ạ ấ khâu bán g o). T m và cám thu đ ượ ừ c t xay xát g o HTX bán l i cho xã viên

ẻ ể ư ệ ầ ớ ớ v i giá r  đ  đ a vào chăn nuôi. V i công ngh  đánh bóng 5 l n đã giúp HTX

ấ ượ ạ ứ ượ ễ ấ ầ có g o ch t l ng cao đáp  ng đ ẩ c yêu c u xu t kh u và chi m lĩnh th ị

ườ ướ ế ế ầ ư ạ ạ tr ng trong n c. Bên c nh ch  bi n g o, HTX còn đ u t hình thành lò m ổ

ế ế ả ụ ể ẩ và ch  bi n s n ph m chăn nuôi thành xúc xích đ  tiêu th  trong xã viên và

ban ra ngoài

ạ ộ ụ ề ả ầ ấ ộ   Các ho t đ ng s n xu t và dich v  nói trên đ u xoay quanh nhu c u n i

ạ ủ ả ầ ỏ t ầ   i và kh  năng tham gia c a xã viên trong HTX, lúc đ u làm nh , sau đó d n

ế ế ệ ả ở ộ ệ ạ ấ ớ m  r ng quy mô và hi n đ i hóa công ngh  s n xu t, ch  bi n v i ph ươ   ng

ố ẻ ấ ể ấ ẫ ệ châm ti n ích t i đa và giá bán r ả    nh t đ  h p d n xã viên tiêu dùng s n

ạ ộ ụ ẩ ả ấ ộ ị ị ph m, d ch v  mà HTX làm ra. Toàn b  các ho t đ ng s n xu t và d ch v ụ

ượ ơ ồ ỏ ủ c a HTX Phi Mai đ c mô ph ng qua s  đ  sau

38

ể ề ố ạ ộ ơ ồ ủ ấ Đ  đi u hành t ệ   t nh t các ho t đ ng trong s  đ  trên đây, Ch  nhi m

ượ ự ế ể ạ ờ ộ HTX đ ủ   ế c m i tham d  và phát bi u ý ki n, k  ho ch hành đ ng riêng c a

ạ ư ủ ể ề ọ ộ ị mình t ế   i các cu c h p c a Ban quan tr , nh ng không có quy n bi u quy t.

ủ ộ ướ ề ả ị ủ   Có quy n ch  đ ng: (i). thuê m n và sa th i nhân viên theo các qui đ nh c a

ề ệ ế ộ ộ Đi u l HTX và theo các quy ch  n i b  HTX; (ii). Giám sát các nhân viên

ướ ấ ứ ự ủ ề ệ ề ề ạ d i quy n đi u hành c a mình; (iii). Th c hi n b t c  quy n h n nào khác

ế ề ệ ế ớ ợ ị ủ ặ ầ c n thi t phù h p v i qui ch , Đi u l ỉ  HTX ho c theo ch  th  c a Ban quan

ự ươ ị ượ ị ư ị ề ữ ả ặ ớ ỉ tr , có s  th ng l ư   ng v i Ban qu n tr  v  nh ng ch  th  ch a rõ ho c ch a

h p lý…ợ

ế ố ạ ư ủ ệ Nh ng y u t t o ra thành công c a HTX nông nghi p Phi Mai.

ạ ộ ả ọ ọ ị ồ   ự  Đ i h i xã viên HTX đã chú tr ng l a ch n Ban qu n tr  HTX bao g m

ự ự ư ứ ự ữ ệ ả ố nh ng xã viên th c s   u tú th c hi n ch c năng qu n lý t t HTX, trong đó

ệ ề ế ượ ế ế ạ ậ t p trung vào vi c đ  ra chi n l ạ c, qui ho ch, k  ho ch và tìm ki m các c ơ

ể ề ể ả ả ờ ị ộ ể h i đ  phát tri n HTX. Ban qu n tr  ph i giành nhi u th i tìm hi u tâm t ư

ờ ố ệ ọ ế ủ ệ ể nguy n v ng và đ i s ng kinh t ỡ    c a xã viên, đ  có các bi n pháp giúp đ ,

ệ ế ệ ả ợ ỏ ỗ ợ h  tr thích h p. Vi c xã viên b  phi u tín nhi m thành viên Ban qu n tr ị

ị ự ả ộ ẩ hàng năm đã thúc đ y các thành viên Ban quan tr  t nâng cao trình đ  qu n lý

ứ ủ ẩ ấ ạ ồ ườ ả HTX, trau d i ph m ch t, đ o đ c c a ng i xa viên làm công tác qu n lý

ủ ứ ớ HTX, x ng đáng v i lòng tin c a xã viên.

ự ể ệ ọ ắ  HTX đã th c hi n đúng nguyên t c tuy n ch n và thuê đúng các nhân

ứ ể ố ạ ộ ủ ề ị viên có tài và đ c đ  b  trí vào các v  trí đi u hành các ho t đ ng c a HTX,

ồ ườ ụ ữ ượ ủ ệ ộ bao g m 34 ng i, trong đó có ch  nhi m là m t ph  n  đ ẩ   ạ c đào t o c n

ủ ề ệ ể ệ ậ ệ   th n đ  chuyên làm ch  nhi m đi u hành HTX, 2 phó nhi m có kinh nghi m

ệ ầ ươ và các nhân viên chuyên môn có tinh th n trách nhi m cao, có ph ng pháp

ệ làm vi c trong HTX (quan h  t ệ ố ớ ấ ả t v i t t c  xã viên HTX). Năm 2008 HTX đã

ệ ươ ươ ệ ớ ạ t o ra doanh thu 800 tri u bath (t ng đ ng v i 25 tri u USD). Riêng lãi

39

ụ ệ ươ ươ ớ kinh doanh tín d ng là 29 tri u bath (t ng đ ng v i 906.250 USD); lãi ch ế

ệ ế bi n là 5 tri u bath.

ề ả ộ ị ế ề Ban qu n tr  và b  máy đi u hành HTX đã bi t đ  ra chính sách đúng

ậ ẩ ơ ở ệ ầ ậ ộ ọ   ắ đ n có t m xa, r ng, trên c  s  thăm dò th t c n th n ý chí và nguy n v ng

ứ ế ủ ủ ị ươ ủ c a xã viên; nghiên c u tình hình kinh t c a HTX, c a đ a ph ng và toàn

ỡ ỗ ợ ủ ự ộ ớ ự ủ ự ố ộ qu c; d a vào năng l c n i sinh c a HTX c ng v i s  giúp đ  h  tr  c a nhà

ướ ệ ố ư ự ầ ư ừ ạ n c, đ a ra và th c hi n t ự t các d  án đ u t ạ  táo b o, t đó t o lòng tin cho

ề ự ưở ẫ ủ xã viên v  s  tr ư ứ ấ ng thành cũng nh  s c h p d n c a HTX.

ụ ừ ệ ệ Phân chia công vi c và giao nhi m v  cho t ng cá nhân ng ườ ượ   i đ c

ự ủ ừ ộ ườ ự ướ giao m t cách rõ ràng theo năng l c c a t ng ng i kèm theo s  h ẫ   ng d n,

ự ể ỉ ạ ủ ề ả ộ ủ   ch  đ o, giám sát c a B  máy qu n lý và Đi u hành HTX và s  ki m tra c a

ế ự ơ ở ệ ể ộ ậ t p th  các nhóm xã viên trên c  s  qui ch  th c thi công vi c m t cách phù

h p. ợ

ố ử ớ ấ ả ả ằ ẳ ị Ban qu n tr  luôn đ i x  công b ng, sòng ph ng v i t t c  xã viên và

ụ ủ ừ ự ủ ệ ệ ệ nhân viên làm thuê c a HTX. Đánh giá vi c th c hi n nhi m v  c a t ng cá

ớ ố ả ơ ở ự ự ế ự ễ nhân trên c  s  d a vào th c ti n hoàn thành, sát v i b i c nh th c t , trình

ự ố ắ ủ ừ ả ườ ế ủ ấ ả ọ ộ đ , kh  năng và s  c  g ng c a t ng ng i. Tôn tr ng ý ki n c a t t c  xã

ữ ườ ạ ơ ệ viên và nh ng ng i làm thuê trong HTX t ắ   ạ i n i làm vi c. T o ra nguyên t c

ề ự ề ạ ố mang tính truy n th ng v  s  rõ ràng, công khai và minh b ch trong các giao

ố ả ớ ừ ủ ữ ế ơ ị d ch gi a HTX v i t ng xã viên, duy trì c  ch  dân ch  xuyên xu t c  quá

ạ ộ ủ ườ ự ủ trình ho t đ ng c a HTX, tăng c ng s  tham gia c a xã viên

ủ ố ượ ề ộ ố B  máy đi u hành HTX đã b  trí đ  s  l ng nhân viên đúng chuyên

ạ ộ ủ ự ệ ề ấ ả môn, đ  năng l c trong vi c đi u hành các ho t đ ng s n xu t, kinh doanh và

ạ ộ ủ ứ ứ ụ ọ ị cung  ng các d ch v . và ho t đ ng chuyên môn c a HTX. Chú tr ng m c thù

ừ ỏ ớ ừ ứ ệ ạ lao th a đáng cho t ng ng ườ ươ i t ng  ng v i t ng lo i công vi c đã giao, c ố

ề ươ ứ ề ấ ự ướ ể ắ g ng l y m c ti n công, ti n l ng trong khu v c nhà n c đ  làm tiêu chí

ả ươ ề ươ ủ ệ ệ tr  l ng trong HTX. Ti n l ng ch  nhi m hi n nay là 12.000 Bath/ tháng

40

ươ ươ ủ ệ ề ệ ệ ạ (t ng đ ủ ộ   ng 6 tri u VND), t o đi u ki n cho ch  nhi m HTX có đ  đ ng

ự ệ ế ể ế ự ể ố l c đ  c ng hi n h t mình cho s  nghi p phát tri n HTX.

ắ ả Luôn luôn nêu cao nguyên t c “kinh doanh ph i có lãi” trong HTX, có

ươ ế ươ ự ệ ể lãi đ  có l ng và n u không có lãi thì không có l ắ   ng. Th c hi n qui t c

ệ ủ ề ả ườ ộ qu n lý, đi u hành công vi c c a ng ộ i lao đ ng m t cách rõ ràng.

ườ ạ ầ Th ố ớ   ng xuyên quan tâm đào t o tinh th n HTX cho xã viên đi đ i v i

ẻ ợ ạ ề ợ th  hienj l i ích do HTX mang l i thông qua chăm sóc v  phúc l i cho xã viên.

ệ ữ ể ả ị ặ Đ c bi ả t nh ng xã viên tham gia Ban qu n tr , ban ki m soát luôn ph i nêu

ứ ạ ẩ ấ ạ ư ụ ụ ư cao vai trò đ o đ c, ph m ch t trong s ch, t cách ph c v  vô t trong HTX

ử ự ư ắ ớ ợ nh : hành x  trung th c và trung thành v i nguyên t c vì l ủ   i ích chung c a

ề ợ ắ ẫ ả ạ ọ ậ HTX; tôn tr ng nguyên t c b o m t; không t o ra các mâu thu n v  l i ích;

ề ợ ế ủ ầ thông báo đ y đ  các quy n l i đ n xã viên ­   khách hàng; không l ợ ụ   i d ng

ề ự ụ ụ ể ợ ủ ả quy n l c đ  ph c v  cho l i ích riêng c a b n thân; không chi cũng không

ấ ỳ ậ ồ ố ớ ị nh n hoa h ng trong b t k  giao d ch nào v i các đ i tác kinh doanh...

ự ể ệ ạ ỗ ấ ỗ Th c hi n kinh doanh đa d ng đ  tránh thua l (l y lãi bù l ). Luôn

ế ặ ầ ố ổ ệ ầ khuy n khích xã viên tăng v n góp (c  ph n đ c bi ắ   ổ t ngoài c  ph n b t

ạ ộ ủ ố ư ứ ể ằ ộ ố bu c) đ  có đ  v n ho t đ ng b ng các hình th c nh : tăng lãi v n góp,

ươ ử ề ế ệ ặ ệ ố ề ớ ộ ch ng trình g i ti n ti t ki m đ c bi t... V i m t xã viên thì s  ti n không

ộ ố ố ớ ố ư ể ệ ạ ạ   ớ l n, nh ng v i s  đông xã viên đã t o ra m t s  v n đáng k  (17 tri u B t

ươ ươ ộ t ng đ ng 531.250 USD đã huy đ ng theo cách này).

ề ợ ạ ạ ế Kinh doanh đa d ng đã t o cho HTX nhi u l ể   ơ ộ i th  và c  h i phát tri n,

ừ ụ ế ế ế ớ t kinh doanh tín d ng đ n liên k t mua hàng, liên k t bán hàng v i các HTX

ớ ề ặ ị ườ ứ ạ khác giúp HTX có thêm s c m nh m i v  m t hàng, th  tr ả ng. B n thân

ụ ế ợ ế ế ụ ậ ủ ộ ớ ị ể HTX ch  đ ng khâu ch  bi n và tiêu th  k t h p v i d ch v  v n chuy n đã

ệ ề ậ ạ t o nhi u vi c làm và thu nh p cho xã viên.

ụ ụ ắ ấ ọ Trong kinh doanh HTX r t tôn tr ng nguyên t c ph c v  xã viên và

ự ấ ộ ạ ứ ữ khách hàng m t cách trung th c nh t, không rút l ấ   i nh ng gì đã h a; cung c p

41

ủ ữ ấ ầ ỏ cho xã viên, khách hàng nh ng thông tin đ y đ  nh t và th a mãn nh t v ấ ề

ụ ấ ố ọ ị hàng hóa, d ch v  do HTX cung c p mà h  mu n bi ế ự t; t ớ  tin v i ch t l ấ ượ   ng

ụ ủ ữ ạ ị ố ớ   hàng hóa, d ch v  c a HTX; không làm nh ng hành vi kém lành m nh đ i v i

ụ ớ ủ ạ ả ố ị ấ các đ i th  c nh tranh; không cung c p hàng hóa d ch v  v i giá c  không

ấ ượ ợ ớ ể ấ phù h p v i ch t l ng đ  làm m t lòng tin xã viên, khách hàng.

ủ ị HTX xác đ nh, lòng tin lâu dài c a xã viên và khách hàng vào HTX là

ế ị ể ạ ữ ủ ự ể ượ ế ố y u t ề  quy t đ nh s  phát tri n b n v ng c a HTX. Đ  t o đ c lòng tin

ề ả ả ộ ị trong xã viên và khách hàng, Ban qu n tr  và b  máy đi u hành luôn ph i tuân

ả ự ự ể ể ả ủ ắ ạ ạ th  nguyên t c minh b ch và có s  ki m tra chéo đ  đ m b o s  minh b ch.

ề ộ ẩ   ự ậ ụ ớ B  máy đi u hành luôn trung th c, t n t y v i HTX và xã viên; các tiêu chu n

ấ ượ ụ ủ ả ẩ ấ ị ề v  ch t l ng s n ph m, d ch v  c a HTX cũng c p cho xã viên luôn đ ượ   c

ể ả ệ ế ả ả đ m b o k  c  vi c cân, đo, đong, đ m.

ả ạ ứ ấ ố ớ ẫ ị Ngoài ra HTX xác đ nh ph i t o s c h p d n đ i v i xã viên và khách

ả ổ ố ứ ề ậ hàng. Mu n v y, HTX ph i t ch c kinh doanh có lãi. Nhân viên đi u hành

ụ ụ ố ộ ề ệ ở ớ HTX luôn ph c v  t t xã viên v i thái đ  ni m n , thân thi n, nhanh chóng,

ớ ươ ượ ế ả ạ chính xác v i ph ng châm “Xã viên là th ẩ   ng đ ”. Bên c nh bán s n ph m

ạ ử ụ ư ậ ả ị t ẩ   i c a hàng, HTX còn có d ch v  đ a hàng t n nhà; xã viên, mua s n ph m

ị ườ ơ ổ ứ ủ c a xã viên cao h n giá th  tr ng. Ngoài ra HTX còn t ch c các ch ươ   ng

ặ ệ ư ử ạ ị ườ ạ ờ ử ấ trình đ c bi t nh : g i g o ch  giá (khi giá g o th  tr ng th p) g i lúa ch ờ

ế ượ ề ấ ạ ẩ xát (xã viên mang lúa đ n đ c cân luôn g o đúng ph m c p mang v  mà

ử ế ầ ệ ằ ươ ế ờ không c n ch  xát); g i ti t ki m b ng lúa và ch ố ng trình  ng tre ti ệ   t ki m(

ỏ ố ạ ỗ m i ngày xã viên b   ng tre 1 b t).

ủ ệ ề ậ ạ ỏ ợ ự Mô ph ng v  kinh nghi m t o s  tin c y, h p tác c a xã viên trong

ượ ơ ồ ổ HTX đ ế c HTX t ng k t qua s  đ  sau

ủ ệ ạ Kinh nghi m t o lòng tin c a xã viên, khách hàng vào HTX

42

ố ớ ữ ề ổ Đ i v i nh ng xã viên có khó khăn v  tài chính, HTX đã t ứ  ch c cho

ậ ư ư ạ ệ ả ấ ạ vay v t t ố   ế  nông nghi p không tính lãi theo k  ho ch s n xu t, nh  h t gi ng

ể ấ ả ố ồ ể ả đ  gi m giá thành s n xu t; tìm các ngu n v n không lãi đ  cho xã viên vay,

ạ ẳ ươ ệ ượ ả ợ ch ng h n, ch ng trình gi m n  cho xã viên nông nghi p đ c 3.616 tr ườ   ng

ố ề ớ ổ ươ ươ ợ h p   v i   t ng   s   ti n   là   2.915.506   bath   (t ng   đ ng   91.110   USD).   Tìm

ồ ợ ề ượ ụ ườ ngu n ngân sách tài tr khôi ph c ngành ngh  đ c 2871 tr ớ   ợ ng h p v i

ươ ươ 8.613.000 bath, t ng đ ng 269.156 USD.

ể ế ả ỏ HTX đã ti n hành thăm h i và tìm hi u hoàn c nh gia đình xã viên đ ể

ỡ ấ ề ệ ổ ọ ọ ạ t o đi u ki n giúp đ , c p h c b ng cho con xã viên nghèo đi h c, thăm xã

ợ ồ ọ ố ợ viên và v /ch ng xã viên khi h   m đau. Trích quĩ phúc l i giúp xã viên khi

ộ ộ ị ợ ấ ệ ạ ổ ứ ặ g p thiên tai theo quy đ nh n i b  (tr c p 30% thi t h i), t ch c phúng

ặ ợ ế ồ ờ vi ng khi xã viên ho c v / ch ng xã viên qua đ i...

ủ ố ớ ỗ ợ ủ ế ứ ọ Vai trò h  tr  c a chính ph  đ i v i HTX là h t s c quan tr ng. Ngoài

ấ ố ỗ ợ ự ể ệ ấ ậ vi c cung c p các d  án, h  tr  lãi su t v n vay, l p quĩ phát tri n HTX và

ỗ ợ ủ ả ủ ẩ giúp HTX tiêu th  s n ph m cùng các chính sách h  tr  khác, Chính ph  Thái

ự ể ặ ệ Lan đã đóng vai trò tích c c trong phát tri n HTX , đ c bi t là vai trò v  h ề ỗ

ấ ượ ự ạ ợ ồ tr  đào t o ngu n nhân l c có ch t l ng cao, có chuyên môn sâu và có trí

43

ứ ề ớ ư ệ ể ữ th c v  HTX đ  tham gia làm vi c trong các HTX v i t cách là nh ng ng ườ   i

ề ờ ướ ệ ạ ộ chuyên gia đi u hành HTX. Nh  có vai trò nhà n c trong vi c t o ra đ i ngũ

ị ườ ể ể ọ ố ệ ừ này mà HTX th  tr ng đ  tuy n ch n nhân viên t t làm vi c cho mình, t đó

ự ữ ể ả ấ ạ ị ế tri n khai thành công nh ng d  án, k  ho ch s n xu t, kinh doanh và d ch v ụ

xã viên.

……………………………………………………

44