BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN
GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN
QUẢN TRỊ HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP
MÃ SỐ: MĐ02
NGHỀ: GIÁM ĐỐC HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP
Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-BNN-KTHT ngày / /2021
của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
Hà Nội, năm 2021
MỤC LỤC
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN ........................................................................................................ 1
LỜI GIỚI THIỆU ....................................................................................................................... 2
CÁC THUẬT NGỮ CHUYÊN MÔN VÀ CHỮ VIẾT TẮT ..................................................... 3
MÔ ĐUN 2 ................................................................................................................................. 4
QUẢN TRỊ HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP ............................................................................. 4
I. Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun .................................................................. 4
II. Mục tiêu của mô đun ........................................................................................................... 4
1. Kiến thức ................................................................................................................................ 4
2. Kỹ năng .................................................................................................................................. 4
3. Năng lực tự chủ và trách nhiệm ........................................................................................... 8
BÀI 01: QUẢN TRỊ MARKETING TRONG HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP ................. 9
Mục tiêu ..................................................................................................................................... 9
A. Nội dung ................................................................................................................................ 9
1. Khái niệm marketing liên quan khách hàng, HTX và cộng đồng .......................................... 9
1.1. Khái niệm marketing ........................................................................................................... 9
1.2. Marketing truyền thống và marketing hiện đại ................................................................. 11
1.3. Marketing trong hợp tác xã ............................................................................................... 12
2.1. Khái niệm quản lý marketing............................................................................................. 13
2.2. Quy trình quản lý marketing trong HTX ........................................................................... 14
2.3. Tổ chức, thực hiện chiến lược và chương trình marketing................................................ 19
3. Xây dựng nhãn hiệu cho sản phẩm ....................................................................................... 21
4. Định giá sản phẩm .............................................................................................................. 22
5. Truyền thông và ứng dụng công nghệ vào quảng bá sản phẩm ...................................... 25
B. Câu hỏi và bài tập thực hành ............................................................................................ 26
BÀI 02: QUẢN TRỊ DỊCH VỤ TRONG HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP ....................... 27
Mục tiêu ................................................................................................................................... 27
A. Nội dung .............................................................................................................................. 27
1. Mô tả khái quát dịch vụ cung ứng tập trung qua HTX ................................................... 27
1.1. Định nghĩa dịch vụ cung ứng tập trung qua HTX ............................................................. 27
1.2. Sự khác nhau giữa dịch vụ cung ứng tập trung qua HTX và dịch vụ cung ứng thông
thường ....................................................................................................................................... 28
1.3. Lợi ích của dịch vụ cung ứng tập trung ............................................................................. 30
2. Quy trình thực hiện dịch vụ cung ứng tập trung ............................................................. 31
3. Quản lý dịch vụ tiêu thụ nông sản tập trung qua HTX nông nghiệp ............................. 36
3.1. Các hình thức tiêu thụ nông sản tập trung qua HTX ......................................................... 36
3.2. Điều kiện cần thiết để tổ chức dịch vụ tiêu thụ nông sản tập trung qua HTX nông nghiệp
.................................................................................................................................................. 36
4. Các kỹ năng cần thiết của nhà quản trị trong quản lý cung ứng và tiêu thụ tập trung
qua HTX nông nghiệp ............................................................................................................ 36
4.1. Kỹ năng tạo sự đồng thuận ................................................................................................ 37
4.2. Kỹ năng tổ chức họp, hội nghị ........................................................................................... 38
B. Câu hỏi và bài tập thực hành ............................................................................................ 39
Phụ lục .................................................................................................................................... 40
BÀI 3: QUẢN TRỊ SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP TRONG HỢP TÁC XÃ ...................... 55
Mục tiêu ................................................................................................................................... 55
A. Nội dung .............................................................................................................................. 55
1. Những yêu cầu đặt ra và xu hướng sản xuất nông nghiệp trong giai đoạn tới .................... 55
3. Cơ cấu và nhiệm vụ của bộ phận quản lý sản xuất .............................................................. 56
3.1. Khái niệm quản trị sản xuất trong HTX nông nghiệp ....................................................... 56
3.2. Các công việc của HTX nông nghiệp ................................................................................ 57
4. Tổ chức sản xuất nông nghiệp theo tiêu chuẩn chứng nhận trong HTX ............................. 57
4.1. Lựa chọn tiêu chuẩn chứng nhận để áp dụng ................................................................... 57
4.2. Xây dựng phương án, sản xuất tiêu thụ sản phẩm theo tiêu chuẩn chứng nhận ............... 59
4.2.1. Xác định vùng sản xuất và quy mô áp dụng ................................................................... 59
4.2.2. Phương án hỗ trợ thành viên áp dụng sản xuất theo tiêu chuẩn chứng nhận ............................ 60
4.2.3. Xác định cơ chế hỗ trợ, giám sát thành viên tuân thủ quy trình sản xuất .............................. 60
4.2.4. Xác định phương án tiêu thụ sản phẩm sản xuất theo tiêu chuẩn ................................... 60
4.2.5. Xác định vai trò của các tác nhân liên quan và hỗ trợ HTX sản xuất theo tiêu chuẩn
chứng nhận ............................................................................................................................... 60
4.3. Xây dựng quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn chứng nhận ............................................ 62
4.3.1. Phương pháp xây dựng quy trình thực hành sản xuất theo tiêu chuẩn ........................... 62
4.3.2. Nội dung của quy trình thực hành sản xuất .................................................................... 63
4.4. Thống nhất trong HTX về tiêu chuẩn chứng nhận áp dụng .............................................. 63
4.5. Tập huấn quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn .................................................................... 64
4.6. Hỗ trợ, giám sát, xử lý vi phạm trong việc thực hiện quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn 65
4.7. Chia sẻ rủi ro ..................................................................................................................... 67
4.8. Phân chia lợi ích giữa HTX và hộ thành viên ................................................................... 67
4.9. Tìm kiếm hỗ trợ từ Nhà nước............................................................................................. 68
5. Truy suất nguồn gốc nông sản và thiết lập mã vùng trồng ............................................. 68
5.1. Truy suất nguồn gốc nông sản ........................................................................................... 68
5.2. Thiết lập mã vùng trồng .................................................................................................... 70
B. Câu hỏi và bài tập thực hành ............................................................................................ 72
Phụ lục ..................................................................................................................................... 73
BÀI 4: QUẢN TRỊ NHÂN LỰC TRONG HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP ..................... 75
Mục tiêu ................................................................................................................................... 75
A.Nội dung ............................................................................................................................... 75
1. Quyền và nhiệm vụ của Hội đồng quản trị hợp tác xã, Chủ tịch HĐQT, Giám đốc hợp tác
xã, Ban kiểm soát và các tổ/nhóm kỹ thuật (nếu có) .............................................................. 75
1.1. Quyền hạn và nhiệm vụ của Hội đồng quản trị ................................................................. 75
1.2. Quyền hạn và nhiệm vụ của Chủ tịch Hội đồng quản trị .................................................. 77
1.3. Giám đốc (Tổng giám đốc) hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã ............................................ 77
1.4. Ban kiểm soát, kiểm soát viên ............................................................................................ 77
2. Điều kiện trở thành thành viên Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát hoặc kiểm soát viên,
Giám đốc (Tổng giám đốc), cán bộ kỹ thuật hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã ................... 79
2.1. Thành viên Hội đồng quản trị HTX phải đáp ứng đủ các điều kiện sau đây: ................... 79
2.2. Thành viên Hội đồng quản trị liên hiệp HTX phải đáp ứng đủ các điều kiện sau đây: .... 79
2.3. Kiểm soát viên, thành viên Ban kiểm soát HTX phải đáp ứng đủ các điều kiện sau đây: 79
2.4. Kiểm soát viên, thành viên Ban kiểm soát liên hiệp HTX phải đáp ứng đủ các điều kiện
sau đây: .................................................................................................................................... 80
2.5. Giám đốc (Tổng giám đốc) phải đáp ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật và
điều lệ của HTX. ....................................................................................................................... 80
2.6. Những đối tượng không được là thành viên Hội đồng quản trị, thành viên Ban kiểm soát,
kiểm soát viên hoặc Giám đốc (Tổng giám đốc) hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã: ................. 80
2.7. Cán bộ kỹ thuật .................................................................................................................. 80
3. Mối quan hệ giữa Hội đồng quản trị, Chủ tịch HĐQT, Giám đốc, Ban kiểm soát và
tổ/nhóm kỹ thuật ..................................................................................................................... 81
4. Xác định nhu cầu, tuyển dụng nguồn nhân lực HTX nông nghiệp ................................ 83
4.1. Hoạch định nguồn nhân lực trong HTX ............................................................................ 83
4.2. Phân tích công việc............................................................................................................ 85
4.3. Quy trình tuyển dụng nhân sự ........................................................................................... 87
5. Một số chính sách chủ yếu trong quy chế quản trị nhân lực ............................................. 89
6. Quy trình xây dựng quy chế nhân sự trong hợp tác xã ...................................................... 90
7. Tổ chức thực hiện và kiểm soát quy chế quản trị nhân lực ............................................... 91
BÀI 05. QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH TRONG HỢP TÁC XÃ ................................................. 94
Mục tiêu ................................................................................................................................... 94
A. Nội dung .............................................................................................................................. 94
1. Tổng quan về tài chính và quản lý tài chính trong hợp tác ............................................. 94
1.1. Khái niệm tài chính hợp tác xã .......................................................................................... 94
1.2. Định nghĩa quản trị tài chính hợp tác xã .......................................................................... 95
1.3. Chức năng của tài chính hợp tác xã .................................................................................. 96
1.3.1. Chức năng tổ chức vốn ................................................................................................... 96
13.2. Chức năng phân phối ....................................................................................................... 96
1.3.3. Chức năng giám sát ........................................................................................................ 96
1.4. Bản chất và vai trò tài chính hợp tác xã ............................................................................ 96
1.4.1. Bản chất tài chính hợp tác xã .......................................................................................... 96
1.4.2. Vai trò tài chính hợp tác xã ............................................................................................ 96
1.4.3. Vai trò của nhà quản lý tài chính hợp tác xã .................................................................. 97
1.5. Nguyên tắc quản lý tài chính hợp tác xã ........................................................................... 97
2. Nội dung quản lý tài chính trong HTX ............................................................................. 98
2.1. Quản lý vốn trong hợp tác xã ............................................................................................ 98
2.1.1. Khái niệm và phân loại vốn ............................................................................................ 98
2.1.2. Huy động vốn trong hợp tác xã ...................................................................................... 98
2.2. Quản lý và sử dụng tài sản trong hợp tác xã ................................................................... 100
2.2.1. Khái niệm tài sản và quản lý tài sản ............................................................................. 100
2.2.2. Phân loại tài sản ............................................................................................................ 100
2.2.3. Khấu hao tài sản cố định .............................................................................................. 102
2.2.4. Nguyên tắc quản lý tài sản ............................................................................................ 107
2.2.5. Các biện pháp quản lý và nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản ....................................... 107
2.3. Quản lý chi phí trong hợp tác xã ..................................................................................... 108
2.3.1. Khái niệm chi phí và quản lý chi phí ............................................................................ 108
2.3.2. Xác định và phân loại chi phí ....................................................................................... 108
2.3.3. Các biện pháp quản lý chi phí ...................................................................................... 110
2.4. Quản lý doanh thu và thu nhập khác trong hợp tác xã ................................................... 110
2.4.1. Khái niệm doanh thu và thu nhập khác ........................................................................ 110
2.4.2. Xác định và phân loại thu nhập .................................................................................... 111
2.4.3. Các biện pháp quản lý thu nhập.................................................................................... 112
3. Báo cáo tài chính và phân tích báo cáo tài chính hợp tác xã ......................................... 113
3.1. Hệ thống báo cáo tài chính.............................................................................................. 113
3.1.1. Khái niệm báo cáo tài chính ......................................................................................... 113
3.1.2. Hệ thống báo cáo tài chính ........................................................................................... 114
3.1.3. Báo cáo tài chính bắt buộc ............................................................................................ 114
3.2. Phân tích báo cáo tài chính Hợp tác xã .......................................................................... 115
3.2.1. Trình tự phân tích báo cáo tài chính ............................................................................. 115
3.2.2. Phương pháp phân tích báo cáo tài chính ..................................................................... 115
B. Câu hỏi và bài thực hành ................................................................................................. 116
Phụ lục ................................................................................................................................... 124
Bài 6: XÂY DỰNG VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN PHƯƠNG ÁN SẢN XUẤT KINH
DOANH CỦA HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP ................................................................ 137
Mục tiêu ................................................................................................................................. 137
A. Nội dung ............................................................................................................................ 137
1. Khái niệm và sự cần thiết của phương án sản xuất kinh doanh trong HTX nông nghiệp
................................................................................................................................................ 137
1.1. Khái niệm ......................................................................................................................... 137
1.2. Sự cần thiết của phương án sản xuất kinh doanh trong HTX NN ................................... 137
1.3. Phân biệt PASXKD, kế hoạch sản xuất kinh doanh trung hạn và kế hoạch sản xuất kinh
doanh thường niên trong HTX ................................................................................................ 138
1.4. Nguyên tắc lập phương án sản xuất, kinh doanh của HTXNN ........................................ 138
1.5. Các căn cứ cơ bản để lập PASXKD của HTXNN ............................................................ 139
1.6. Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình xây dựng PASXKD ................................................ 140
2. Nội dung, quy trình, phương pháp xây dựng PASXKD ................................................ 140
2.1. Nội dung chính của PASXKD .......................................................................................... 140
