LOẠN THẦN CẤP
BsCKII.NGUYỄN HOÀNG ĐIỆP
Khái niệm
RLLT cấp và nhất thời một mó bệnh được chẩn đoán những rối loạn
hình thành và khởi phỏt cấp, không đáp ứng tiêu chuẩn của TTPL.
có đặc điểm:
Khởi đầu cấp từ trạng thái bÌnh thường sang trạng thái loạn thần rõ
rệt trong vũng 2 tuần …
Các h/c điển hình là trạng thái biến đổi nhanh chóng và khác nhau
ở đây là nổi bật với các triệu chứng như hoang tưởng, ảo giác, rối
loạn cảm xúc, rối loạn hành vi tác phong…thứ đến là các triệu
chứng TTPL điển hình.
Có sang chấn tâm lý kết hợp….
Thông thường bệnh khỏi hoàn toàn trong vũng một vài tháng…
- Có thể dựa vào những khác biệt về đặc điểm khởi phát bệnh biểu
hiện các t/c trong giai đoạn toàn phát để xác định các thẻ lâm sàng.
- Hai trong số các thể này được đặc trưng bằng sự biến đổi nhanh của
các t/c hoang tưởng, ảo giác, trạng thái lo âu, cảm xúc không ổn
định và các triệu chứng vận động . Những thể này gọi là loạn thần
cấp đa dạng.
Một số yếu tố liên quan đến bệnh nguyên,
bệnh sinh
Yếu tố gia đình
Có 20 đến 33% BN Có tiền sử gia đình có rối loạn tâm thần
nhưTTPL, RLCX (trầm cảm, rối loạn cảm xúc lưỡng cực), rối loạn
loạn thần cấp…
Vai trò của sang chấn tâm lý
Có khoảng 20-30% bệnh nhân có kết hợp với SCTLnhư: tang tóc,
mất mát tài sản, đổ vỡ hôn nhân, tình yêu, bị tai nạn …
Vai trò của nhân cách
Có một số nét nhân cách bất thường ở bệnh nhân RLLT cấp và nhất
thời:
Nét nhân cách nhạy cảm, dễ bị tổn thương.
một nhân cách dạng phân liệt (khép kín, không cởi mở, ít quan
hệ…)
Nét nhân cách phân ly: dễ xúc động, hay tưởng tượng, thích được
quan tâm...
Nột nhân cách lo âu: hay lo lắng, chi li, cầu toàn.
Đặc điểm lâm sàng chung
Đặc điểm giai đoạn khởi phát
Rối loạn loạn thần cấp và nhất thời thường xuất hiện nhanh, đột
ngột: từ trạng thái tâm thần bình thường sang trạng thái loạn thần
trong vài ngày đến vài tuần, thậm chí trong vài giờ.
Theo ICD-10, thời gian khởi phát của rối loạn trong vòng hai tuần,
nhiều trường hợp trong vòng 48 giờ.
Các triệu chứng giai đoạn tiền khởi phát nghèo nàn, thô sơ và
không đặc hiệu: rối loạn giấc ngủ (mất ngủ, khó ngủ hay ngủ chập
chờn dễ tỉnh giấc), lo lắng nhiều, rối loạn khí sắc, thay đổi hành vi
tác phong, mệt mỏi, đau đầu...
Đặc điểm lâm sàng chung
Đặc điểm giai đoạn toàn phát
Các rối loạn về ngôn ngữ rất phong phú có thể tư duy nhiều chủ đề;
BN nói đầu gà đuôi vịt, dòng Tư duy phi tán: hoặc Tư duy chậm
chạp, hoặc tư duy không liên quan hay gặp ở TTPL. ...
Đặc điểm hoang tưởng: là triệu chứng hàng đầu, gặp ở gần 100%
BN nhiều chủ đề khác nhau. Hay gặp nhất là các hoang tưởng bị
theo dõi, bị truy hại, Tiếp đến. HT bị đầu độc, HT liên hệ cũng không
phải hiếm gặp. HT này thường đi kèm với hoang tưởng bị hại. Có
thể có HT kỳ quái như có khả năng làm thay đổi thời tiết, hô mưa,
gọi gió. HT bị chi phối, bị xâm nhập hay gặp ở thể giống TTPL. ...
- Chủ đề các HT thường thay đổi nhanh theo thời gian, có thể hôm nay
hoang tưởng này, ngày mai lại hoang tưởng khác.
- Hoang tưởng xuất hiện nhất thời, chủ đề thay đổi liên tục ở thể F23.0
và F23.1, còn xuất hiện liên tục và có hệ thống hơn ở thể F23.2 và
F23.3 .