Bài giảng Luật quốc tế: Chương 4 - PGS. TS Ngô Hữu Phước

Trong bối cảnh quan hệ quốc tế ngày càng phức tạp, việc xác định rõ ràng quyền và nghĩa vụ của các quốc gia đối với không gian địa lý của mình là vô cùng quan trọng. Các khái niệm về lãnh thổ quốc gia và biên giới quốc gia không chỉ là nền tảng của chủ quyền mà còn là yếu tố then chốt định hình pháp luật quốc tế. Chúng ảnh hưởng trực tiếp đến sự tồn tại, phát triển và vị thế của một quốc gia trên trường quốc tế. Tài liệu này nhằm cung cấp cái nhìn tổng quan về những vấn đề lý luận và pháp lý cơ bản liên quan đến lãnh thổ quốc gia, phân tích các khái niệm chủ chốt và bộ phận cấu thành của nó, đồng thời làm rõ ý nghĩa pháp lý của từng yếu tố.

Đối tượng độc giả mục tiêu là sinh viên, nghiên cứu sinh, giảng viên các ngành luật, quan hệ quốc tế, địa chính trị, cũng như các chuyên gia và nhà hoạch định chính sách quan tâm đến pháp luật quốc tế về lãnh thổ quốc gia và biên giới quốc gia.

Tài liệu này đi sâu vào pháp luật quốc tế liên quan đến lãnh thổ quốc gia và biên giới quốc gia, bắt đầu bằng việc trình bày các khái niệm, ý nghĩa pháp lý và bộ phận cấu thành cơ bản của lãnh thổ. Cụ thể, bài viết định nghĩa lãnh thổ quốc gia bao gồm vùng đất, vùng nước, vùng trời và lòng đất, thuộc chủ quyền của một quốc gia. Sau đó, nó phân tích ý nghĩa pháp lý của lãnh thổ như một trong bốn yếu tố cấu thành quốc gia, cơ sở vật chất cho sự tồn tại và phát triển, cũng như không gian thực thi quyền lực và chủ quyền trong quan hệ quốc tế. Bài viết tiếp tục phân loại chi tiết các bộ phận cấu thành lãnh thổ, bao gồm lãnh thổ vùng đất (đất liền, đảo, quần đảo, và đặc biệt đề cập đến các quốc gia quần đảo và các quốc gia tiếp giáp Bắc Cực), làm rõ chủ quyền hoàn toàn và tuyệt đối của quốc gia đối với vùng đất này. Phần lãnh thổ vùng nước được trình bày với các loại hình như vùng nước nội địa, vùng nước biên giới, và đặc biệt là vùng nước nội thủy, với các dẫn chiếu từ UNCLOS 1982 và Luật Biển Việt Nam 2012. Qua đó, tài liệu làm rõ bản chất và phạm vi chủ quyền của quốc gia đối với từng loại hình vùng nước, nhấn mạnh sự tương đồng trong chủ quyền đối với vùng nước nội địa và lãnh thổ vùng đất. Cách tiếp cận này cung cấp một khuôn khổ toàn diện để hiểu về không gian chủ quyền của quốc gia, có giá trị ứng dụng cao trong nghiên cứu luật quốc tế, hoạch định chính sách đối ngoại và giải quyết các vấn đề biên giới quốc gia trên thực tế.