Bài giảng Luật quốc tế: Chương 6 - PGS. TS Ngô Hữu Phước

Trong bối cảnh hội nhập toàn cầu sâu rộng và sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các quốc gia ngày càng tăng, các tranh chấp quốc tế là một thực tế không thể tránh khỏi trong quan hệ quốc tế. Việc giải quyết các tranh chấp này một cách hòa bình không chỉ là nền tảng cho sự ổn định, an ninh quốc tế mà còn là yếu tố then chốt để duy trì trật tự pháp lý quốc tế. Tài liệu này cung cấp một cái nhìn tổng quan về lý luận chung, các đặc điểm, nguồn luật và thẩm quyền liên quan đến giải quyết tranh chấp quốc tế, đặt nền móng cho việc hiểu rõ các cơ chế và công cụ pháp lý hiện hành.

Sinh viên, học giả, nhà nghiên cứu trong lĩnh vực luật quốc tế, quan hệ quốc tế, cũng như các nhà ngoại giao và chuyên gia pháp lý quan tâm đến các cơ chế giải quyết tranh chấp quốc tế.

Tài liệu này trình bày một cách có hệ thống về tranh chấp quốc tế và các phương pháp giải quyết chúng. Phần mở đầu định nghĩa tranh chấp quốc tế là tình huống mâu thuẫn về quan điểm pháp lý và lợi ích giữa các chủ thể luật quốc tế, đồng thời phân loại chúng dựa trên đối tượng, số lượng chủ thể và tính chất (chính trị hoặc pháp lý). Tài liệu cũng chi tiết các nguồn luật quan trọng để giải quyết tranh chấp, bao gồm cả luật nội dung (như Hiến chương LHQ, UNCLOS 1982) và luật tố tụng (như Quy chế Tòa án Công lý Quốc tế), nêu bật vai trò của từng loại nguồn luật trong việc xác định quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý. Về thẩm quyền, tài liệu nhấn mạnh rằng việc giải quyết tranh chấp do các bên thỏa thuận, có thể thông qua chính các bên hoặc các cơ quan tài phán quốc tế. Phần tiếp theo tập trung vào các biện pháp giải quyết tranh chấp quốc tế, chia thành hai nhóm chính: biện pháp chính trị-ngoại giao (như đàm phán, điều tra, trung gian, hòa giải) và biện pháp tài phán (Tòa án quốc tế, trọng tài quốc tế). Mỗi nhóm biện pháp được mô tả với những đặc điểm riêng, từ sự linh hoạt và tính kinh tế của các biện pháp ngoại giao đến tính pháp lý và quy trình chặt chẽ của các biện pháp tài phán. Đặc biệt, biện pháp đàm phán được giới thiệu là một diễn đàn ngoại giao cốt lõi để các bên tranh chấp trực tiếp giải quyết vấn đề. Tài liệu cung cấp một cái nhìn toàn diện về khuôn khổ pháp lý và các công cụ thực tiễn cho việc quản lý và giải quyết các mâu thuẫn giữa các chủ thể trong quan hệ quốc tế, góp phần duy trì hòa bình và an ninh.