TRƯỜNG ĐẠI HỌC PHẠM VĂN ĐỒNG
KHOA KỸ THUẬT CÔNG NGHỆ
----------***----------
BÀI GIẢNG
MÁY NÂNG CHUYỂN
(Bậc Đại học ngành Công nghệ kỹ thuật cơ khí)
(Đào tạo tín chỉ: 02 tín chỉ)
Biên soạn: Nguyễn Vĩnh Phối
Nguyễn Văn Trúc
Quảng Ngãi, 2016
MỤC LỤC
MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU
CHƢƠNG 1. ĐẠI CƢƠNG VỀ MÁY NÂNG CHUYỂN ................................ 1
1.1. Các định nghĩa .............................................................................................. 1
1.2. Các thông số của máy trục........................................................................... 2
1.3. Chế độ làm việc của máy trục. .................................................................... 2
Câu hỏi ôn tập chƣơng 1. .................................................................................... 6
CHƢƠNG 2. CÁC CHI TIẾT VÀ BỘ PHẬN TRONG MÁY NÂNG ........... 7
2.1. Các thép và các thiết bị cố định đầu cáp .................................................... 7
2.2. Ròng rọc ...................................................................................................... 12
2.3. Pa lăng cáp .................................................................................................. 15
2.4. Tang quấn cáp ............................................................................................ 17
2.5. Thiết bị mang tải......................................................................................... 21
Câu hỏi ôn tập chƣơng 2 ................................................................................... 29
CHƢƠNG 3. THIẾT BỊ DỪNG VÀ PHANH HÃM...................................... 30
3.1. Giới thiệu chung ......................................................................................... 30
3.2. Thiết bị dừng bánh cóc .............................................................................. 31
3.3. Thiết bị phanh ............................................................................................. 33
3.4. Phanh có áp trục dọc trục .......................................................................... 40
Câu hỏi ôn tập chƣơng 3 .................................................................................. 43
CHƢƠNG 4. CÁC CƠ CẤU CỦA MÁY NÂNG CHUYỂN ......................... 44
4.1. Cơ cấu nâng ................................................................................................ 44
4.2. Cơ cấu di chuyển ........................................................................................ 50
4.3. Cơ cấu thay đổi tầm với ............................................................................. 60
4.4. Cơ cấu quay ................................................................................................ 62
Câu hỏi ôn tập chƣơng 4. ................................................................................ 67
CHƢƠNG 5. MỘT SỐ THIẾT BỊ NÂNG THÔNG DỤNG ......................... 68
5.1. Các thiết bị nâng đơn giản ......................................................................... 68
5.2. Cầu trục lăn ................................................................................................ 71
5.3. Cổng trục ..................................................................................................... 73
Câu hỏi ôn tập chƣơng 5. ................................................................................. 74
CHƢƠNG 6. MÁY VẬN CHUYỂN LIÊN TỤC ........................................... 75
6.1. Đại cƣơng .................................................................................................... 75
6.2. Băng tải ........................................................................................................ 76
6.3. Xích tải......................................................................................................... 86
6.4. Vít tải ........................................................................................................... 91
TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................................................
LỜI NÓI ĐẦU
Khoa học phát triển và phát triển liên tục không ngừng, làm cho công cụ lao
động dưới sự sáng tạo của con người ngày càng tinh gọn, hiện đại và hiệu quả, mang
lại năng suất cao.
Chính vì lẽ đó mà học phần Máy nâng chuyển (MNC) tính toán, nghiên cứu
nâng, hạ, di chuyển các vật nặng, hay dây chuyền sản xuất để giải phóng sức lao động
của con người.
Học phần trang bị kiến thức cơ bản về quá trình nâng, hạ vật, kết cấu cơ bản của
máy nâng, vận chuyển. Những kiến thức cơ bản của các máy cần trục dùng trong xây
dựng công trình, cầu cảng và trong sản xuất công – nông nghiệp.
Rèn luyện kỹ năng tính toán, thiết kế cho sinh viên đối với các chi tiết cơ cấu
điển hình dùng trong máy nâng chuyển.
Nội dung học phần được viết dựa vào đề cương chi tiết của khoa đã được phê
duyệt. Học phần gồm 6 chương nêu lên các nội dung cơ bản giới thiệu tổng quan về
máy nâng chuyển và các thông số cơ bản của chúng cũng như các chế độ làm việc của
máy trục. Cung cấp cho sinh viên những kiến thức cơ bản về các bộ phận trong máy
nâng: cáp thép, ròng rọc, palăng cáp, tang, các bộ phận trong máy nâng….và các thiết
bị dừng và phanh: thiết bị dùng bánh cóc, các loại phanh đai, phanh điện từ…
Nội dung học phần MNC được trình bày một số thiết bị nâng thông dụng: các
loại kích, cầu trục, cổng trục…và một số máy vận chuyển liên tục.
Quá trình biên soạn không tránh những thiếu sót, mong nhận được sự góp ý của
bạn đọc và đồng nghiệp xin trân trọng cám ơn!
Mọi góp ý xin gởi về:
Nguyễn Vĩnh Phối - Khoa kỹ thuật công nghệ - Trường ĐH Phạm Văn Đồng -
TP Quảng Ngãi.
E-mail: nvphoi@pdu.edu.vn
Nguyễn Văn Trúc – Khoa kỹ thuật công nghệ - Trường ĐH Phạm Văn Đồng TP
Quảng Ngãi.
E-mail: nvtruc@pdu.edu.vn
Chương 1
Máy nâng chuyển Trang 1
Chƣơng 1. ĐẠI CƢƠNG VỀ MÁY NÂNG CHUYỂN
Mục tiêu : Trang bị những kiến thức cơ bản về máy nâng chuyển, thông số làm việc của
máy trục.
1.1 CÁC ĐỊNH NGHĨA
Máy nâng chuyển là thiết bị cơ khí, giúp cho quá trình nâng chuyển các vật nặng
một cách dễ dàng và hiệu quả, nhằm nâng cao năng suất lao động, giảm bớt sức lao động
của con người.
Máy nâng (còn gọi là máy trục): Đây là loại thiết bị mà quá trình làm việc lặp lại
có chu kỳ. Một chu kỳ công tác bao gồm thời gian có tải và thời gian chạy không.
Với máy nâng người ta còn phân biệt:
- Máy nâng đơn giản: Chỉ có một chuyển động công tác là nâng và hạ vật. Ví dụ các
loại kích, tời, palăng xích, vận thăng xây dựng...
- Máy trục dạng cầu: Cầu trục, cổng trục. ở các loại thiết bị này, ngoài chuyển động
nâng hạ vật, còn có các chuyển động tịnh tiến ngang và dọc để di chuyển vật nâng đến vị
trí yêu cầu.
- Cần trục các loại: Quá trình di chuyển vật nâng được thực hiện nhờ cơ cấu quay
cần hoặc thay đổi khẩu độ của cần.
Máy vận chuyển liên tục: ở loại thiết bị này, vật liệu được vận chuyển theo từng
dòng liên tục.
Máy vận chuyển liên tục dùng để vận chuyển vật liệu rời vụn hoặc các vật liệu rời
vụn đã được đóng gói… Máy vận chuyển liên tục thực hiện ở công đoạn trung gian nhằm
chuyển tải các sản phẩm theo một quy trình công nghệ sản xuất nhất định đã được chọn
trước. Máy có thể làm việc riêng lẻ, độc lập ở một công đoạn như chuyển cát sỏi cho máy
trộn, chuyển than khai thác trong hầm lò… Máy vận chuyển liên tục đóng vai trò chủ đạo
cơ giới hoá và tự động hoá trong các dây chuyền sản xuất hàng loạt như sản xuất xe máy,
chế tạo cơ khí, nhà máy thực phẩm, đồ hộp đông lạnh, bao gói…
Từ những đặc điểm của quá trình vận chuyển ta có các loại máy vận chuyển liên tục
như:
+ Băng tải cao su: băng chuyền lắc, băng chuyền rung, băng con lăn …
+ Băng bản, vận chuyển thuỷ lực, cáp treo…
+ Máng cào, vận chuyển khí nén, xích treo không gian…