BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI
TRƯỜNG CAO ĐẲNG KỸ THUẬT CÔNG NGHỆ BÁCH
KHOA
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC: NGUỘI CƠ BẢN
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
LƯU HÀNH NỘI BỘ
HÀ NỘI – NĂM 2023
1
BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI
TRƯỜNG CAO ĐẲNG KỸ THUẬT CÔNG NGHỆ BÁCH
KHOA
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC: NGUỘI CƠ BẢN
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
LƯU HÀNH NỘI BỘ
HÀ NỘI – NĂM 2023
2
LỜI NÓI ĐẦU
Hiện nay, mọi công việc công việc kỹ thuật đều liên quan đến nguội như chế tạo
máy, cơ khí động lực, kỹ thuật công nghệ thông tin, kỹ thuật điện tử, và ngành ô tô,…
Bởi tính cấp thiết đã được nêu trên bằng kinh nghiệm nhiều năm làm trong ngành
cơ khí chế và tham khảo nhiều nguồn tài liệu khác nhau chúng tôi đã viết nên cuốn giáo
trình “ nguội cơ bản”, giáo trình được viết một một cách ngắn gọn nhiều hình ảnh minh
họa phong phú trực quan tuy vậy không làm mất đi tính tỉ mỉ, cụ thể trực quan, nhằm
trang bị và củng cố thêm kiến thức cho sinh viên trường Cao đẳng Kỹ thuật – Công nghệ
Bách Khoa nói chung và sinh viên trường khác nói riêng một cách dễ hiểu nhất.
Cuốn “ nguội cơ bản” do tập thể giáo viên bộ môn công nghệ ô tô và những tài liệu
tham khảo của các cơ sở đào tạo nước ngoài uy tín. Giáo trình đề cập tới cách sử dụng
đo kiểm, vạch dấu trên chi tiết, kỹ thuật đục kim loại, kỹ thuật cưa, kỹ thuật dũa, kỹ
thuật cạo kim loại, mài và đánh bóng, tạo ren bằng phương pháp cắt gọt,…
Mặc dù đã rất cố gắng nhưng chắc chắn không tránh khỏi sai sót, tác giả rất mong
nhận được ý kiến đóng góp của người đọc để giáo trình được hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn!
Khoa công nghệ ô tô
3
MỤC LỤC
BÀI 1 DỤNG CỤ ĐO, KIỂM TRA TRONG KỸ THUẬT NGUỘI CƠ BẢN..........9
1.1. Các dụng cụ đo cơ bản của nghề nguội..........................................................9
1.1.1 Thước cặp.................................................................................................9
1.1.2 Thước kiểm phẳng....................................................................................9
1.1.3 Thước đo góc..........................................................................................10
1.2. Trình tự thực hiện.........................................................................................11
1.2.1 Trình tự đo bằng thước cặp....................................................................11
1.2.2 Trình tự đo bằng thước kiểm phẳng.......................................................13
1.2.3 Trình tự đo bằng ke vuông( ke 90o)........................................................14
1.2.3 Sai số phép đo - Nguyên nhân và cách phòng ngừa...............................14
1.3. Câu hỏi thảo luận và bài tập.........................................................................15
BÀI 2 VẠCH DẤU CHI TIẾT GIA CÔNG.............................................................16
2.1. Cấu tạo và phương pháp sử dụng dụng cụ vạch dấu....................................16
2.1.1 Khái niệm về vạch dấu...........................................................................16
2.1.2 Các dụng cụ vạch dấu và phương pháp sử dụng....................................16
2.2. Trình tự thực hiện.........................................................................................18
2.2.1 Vạch dấu trên mặt phẳng;.......................................................................18
2.2.2 Vạch dấu trên khối hình.........................................................................20
2.3. Các dạng sai lệch khi vạch dấu - nguyên nhân và biện pháp khắc phục......21
BÀI 3 KỸ THUẬT ĐỤC KIM LOẠI.......................................................................22
3.1. Dụng cụ (đục kim loại).................................................................................22
3.1.1 Cấu tạo....................................................................................................22
3.1.2 Phân loại.................................................................................................22
3.1.3 Ứng dụng................................................................................................23
3.1.4 Cách mài, sửa đục...................................................................................24
3.2. Sử dụng đục và búa tay.................................................................................25
3.2.1 Lựa chọn đục và búa tay......................................................................25
3.2.1 Quy trình gia công..................................................................................25
3.2.3 Kỹ thuật thao tác với búa tay và đục......................................................28
4
3.2.4 Thực hành cơ bản ( với đục và búa tay các loại )...................................30
3.3. Lỗi thường gặp trong gia công đục kim loại................................................30
3.3.1 Các dạng sai hỏng...................................................................................30
3.3.2 Nguyên nhân và biện pháp khắc phục....................................................31
BÀI 4 KỸ THUẬT CƯA KIM LOẠI BẰNG CƯA TAY........................................32
4.1. Cấu tạo và kỹ thuật cưa kim loại..................................................................32
4.1.1 Khái niệm về cưa kim loại......................................................................32
4.1.2 Cấu tạo cưa cầm tay................................................................................32
4.1.3 Kỹ thuật cưa kim loại.............................................................................33
4.1.4 Các dạng sai hỏng khi cưa kim loại........................................................35
4.2. Trình tự cưa kim loại....................................................................................35
4.2.1 Đọc bản vẽ..............................................................................................35
4.2.2 Chuẩn bị phôi và dụng cụ.......................................................................36
4.3. Thực hành cưa kim loại................................................................................36
4.3.1 Cưa thanh dẹt..........................................................................................36
4.3.2 Cưa phôi tròn..........................................................................................36
4.3.3 Cưa ống...................................................................................................37
BÀI 5 DŨA KIM LOẠI............................................................................................38
5.1. Cấu tạo và kỹ thuật dũa kim loại..................................................................38
5.1.1 Khái niệm về dũa kim loại......................................................................38
5.1.2 Cấu tạo, phân loại dũa............................................................................38
5.1.3 Kỹ thuật dũa kim loại.............................................................................39
5.1.4 Các dạng sai hỏng khi dũa......................................................................42
5.2. Trình tự dũa kim loại....................................................................................43
5.2.1 Đọc bản vẽ..............................................................................................43
5.2.2 Chuẩn bị phôi và dụng cụ.......................................................................43
5.3. Thực hành dũa kim loại................................................................................44
5.3.1 Thao tác dũa...........................................................................................44
5.3.2 Dũa mặt phẳng........................................................................................45
5