Bài giảng môn Phân tích thiết kế hệ thống: Chương 3 - Từ Thị Xuân Hiền

Trong bối cảnh phát triển phần mềm ngày càng phức tạp, việc áp dụng các phương pháp luận hiệu quả trong giai đoạn phân tích là vô cùng quan trọng. Chương này giới thiệu về Phân tích hướng đối tượng (Object-Oriented Analysis - OOA), một cách tiếp cận mạnh mẽ giúp hiểu rõ và mô hình hóa hệ thống từ góc độ các thực thể trong thế giới thực. OOA tập trung vào việc nhận diện các đối tượng, lớp và mối quan hệ giữa chúng, từ đó xác định các yêu cầu chức năng và phi chức năng một cách rõ ràng. Mục tiêu chính là xây dựng một mô hình khái niệm vững chắc, làm nền tảng cho các giai đoạn thiết kế và triển khai tiếp theo, đảm bảo sự nhất quán và khả năng bảo trì của phần mềm.

Sinh viên chuyên ngành Công nghệ thông tin, Kỹ sư phần mềm, và các nhà phân tích hệ thống quan tâm đến phương pháp luận phân tích hướng đối tượng.

Tài liệu này đi sâu vào Phân tích hướng đối tượng (OOA), một phương pháp luận cốt lõi trong phát triển phần mềm, nhấn mạnh vào việc xem xét hệ thống như một tập hợp các đối tượng tương tác. OOA dựa trên các khái niệm nền tảng như lớp, kế thừa và đa hình để xây dựng mô hình hệ thống toàn diện. Giai đoạn phân tích này có hai mục tiêu chính: xác định các yêu cầu chức năng của hệ thống, thường được mô hình hóa qua sơ đồ use case và sơ đồ domain, cũng như nhận diện các khái niệm trừu tượng trong miền nghiệp vụ. Tài liệu phân chia quá trình phân tích thành hai khía cạnh riêng biệt nhưng bổ trợ: phân tích chức năng, xem xét hệ thống như một 'hộp đen' để hiểu hành vi bên ngoài và tương tác người dùng; và phân tích cấu trúc, coi hệ thống như một 'hộp trong suốt' để khám phá cấu trúc bên trong gồm các lớp khái niệm, thuộc tính và cách chúng tương tác. Các bước cụ thể của OOA bao gồm đặc tả yêu cầu người dùng thông qua phỏng vấn và tạo prototype, phân tích và mô hình hóa cấu trúc hệ thống, xây dựng từ điển dữ liệu chi tiết, và đặc tả use case. Một phần quan trọng là tìm kiếm và định nghĩa các lớp khái niệm dựa trên từ điển dữ liệu, phân biệt chúng với các thuộc tính thông thường. Hơn nữa, tài liệu tập trung vào việc thiết lập mối quan hệ giữa các lớp khái niệm, bao gồm bốn loại chính: association, aggregation, composition và reflexive. Việc hiểu rõ các loại mối quan hệ này là thiết yếu để xây dựng một mô hình hệ thống chặt chẽ và phản ánh đúng thực tế nghiệp vụ. OOA cung cấp một khung làm việc vững chắc để chuyển đổi yêu cầu của khách hàng thành một bản thiết kế logic, tạo tiền đề cho quá trình phát triển hệ thống hiệu quả và dễ bảo trì.