Bài giảng Nguyên lý và thực hành bảo hiểm - Chương 3: Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế

Hệ thống an sinh xã hội đóng vai trò thiết yếu trong việc đảm bảo ổn định đời sống và phát triển bền vững của quốc gia, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang hội nhập sâu rộng. Việc hiểu rõ về các trụ cột của hệ thống này là vô cùng quan trọng đối với cả người lao động, người sử dụng lao động và các nhà hoạch định chính sách. Chương này cung cấp cái nhìn tổng quan sâu sắc về các khía cạnh cơ bản của **bảo hiểm xã hội** và **bảo hiểm y tế**, hai thành phần chủ chốt của chính sách an sinh xã hội. Mục tiêu là trang bị cho người đọc kiến thức nền tảng vững chắc về khái niệm, nguyên tắc, các chế độ và cơ sở pháp lý liên quan, nhằm nâng cao nhận thức về **quyền lợi người lao động** và trách nhiệm xã hội.

Sinh viên các ngành kinh tế, luật, quản lý công; cán bộ làm việc trong lĩnh vực bảo hiểm, an sinh xã hội; và những người quan tâm đến chính sách xã hội và pháp luật về bảo hiểm tại Việt Nam.

Tài liệu này cung cấp một bản phân tích chi tiết về **bảo hiểm xã hội** và **bảo hiểm y tế** trong khuôn khổ pháp luật Việt Nam, là cơ sở cho hệ thống an sinh xã hội. Phần trình bày về bảo hiểm xã hội bắt đầu với định nghĩa khái niệm, nhấn mạnh vai trò bù đắp thu nhập cho người lao động khi đối mặt với các rủi ro như ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hoặc nghỉ hưu. Nó làm rõ ba hình thức chính: bảo hiểm bắt buộc, tự nguyện và hưu trí bổ sung, cùng với các nguyên tắc cốt lõi như tính toán quyền lợi dựa trên mức đóng, thời gian đóng, và sự chia sẻ rủi ro giữa các bên. Đặc biệt, việc **quản lý quỹ bảo hiểm** xã hội theo nguyên tắc tập trung, công khai, minh bạch và hạch toán độc lập được nêu bật, đảm bảo tính bền vững và sự tin cậy của hệ thống. Các chế độ cụ thể như ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, hưu trí và tử tuất cũng được giải thích rõ ràng.

Tiếp theo, tài liệu chuyển sang phân tích **bảo hiểm y tế** là một hình thức bảo hiểm bắt buộc do Nhà nước tổ chức, không vì mục đích lợi nhuận, nhằm chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Các nguyên tắc cơ bản của bảo hiểm y tế được trình bày, bao gồm chia sẻ rủi ro, mức đóng dựa trên lương/thu nhập và mức hưởng quyền lợi theo mức độ bệnh tật và thời gian tham gia. Tài liệu cũng liệt kê các nhóm đối tượng tham gia đa dạng và chi tiết về mức đóng bảo hiểm y tế, từ người lao động, người sử dụng lao động đến các hộ gia đình, làm rõ vai trò của ngân sách nhà nước trong việc hỗ trợ. Cuối cùng, cơ chế định mức chi trả **bảo hiểm y tế** dựa trên giá dịch vụ y tế được đề cập, cung cấp cái nhìn toàn diện về cách thức vận hành và giá trị ứng dụng của các chính sách **an sinh xã hội** này trong việc bảo vệ **quyền lợi người lao động** và sức khỏe cộng đồng tại **Việt Nam**.