Bài giảng Nhập môn Tài chính ngân hàng: Chương 3 - TS. Nguyễn Thị Vũ Khuyên

Tài chính công đóng vai trò huyết mạch trong cấu trúc kinh tế của mọi quốc gia, là công cụ then chốt để Nhà nước thực hiện các chức năng quản lý và đảm bảo sự ổn định, phát triển xã hội. Việc nắm vững khái niệm, bản chất và vai trò của tài chính công là nền tảng thiết yếu cho việc hoạch định chính sách kinh tế hiệu quả và quản lý nguồn lực quốc gia một cách bền vững. Tài liệu này cung cấp một cái nhìn tổng quan về tài chính công, đi sâu vào định nghĩa, các hình thức phân loại và những đóng góp quan trọng của nó đối với bộ máy nhà nước và nền kinh tế vĩ mô, nhấn mạnh tầm quan trọng của hệ thống tài chính này.

Sinh viên các ngành kinh tế, tài chính, quản trị công; cán bộ nghiên cứu, hoạch định chính sách và công chúng quan tâm đến kinh tế vĩ mô và quản lý tài chính nhà nước.

Tài liệu này trình bày một cách toàn diện về tài chính công, khởi đầu bằng việc làm rõ bản chất của thuật ngữ này, phân tách thành yếu tố "tài chính" (bao gồm các hiện tượng thu chi tiền tệ, các nguồn và quỹ tiền tệ, cùng các quan hệ kinh tế phân phối) và yếu tố "công" (bao hàm toàn xã hội, quốc gia). Định nghĩa tài chính công được xác lập là tổng thể các hoạt động thu chi bằng tiền do Nhà nước tiến hành nhằm tạo lập và sử dụng các quỹ công, phục vụ chức năng Nhà nước và đáp ứng lợi ích chung của toàn xã hội. Phần tiếp theo của tài liệu tập trung vào hệ thống tài chính công, bao gồm hai cách phân loại chính: theo chủ thể quản lý nhà nước và theo nội dung quản lý. Phân loại theo chủ thể quản lý nhà nước đề cập đến tài chính công tổng hợp (gồm ngân sách nhà nước và các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách), tài chính của các cơ quan hành chính và các đơn vị sự nghiệp. Trong khi đó, phân loại theo nội dung quản lý bao gồm ngân sách nhà nước, tín dụng nhà nước và các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách. Điểm nhấn quan trọng là vai trò đa chiều của tài chính công. Nó không chỉ đảm bảo duy trì sự tồn tại và hoạt động hiệu quả của bộ máy nhà nước thông qua việc khai thác, huy động, phân phối và kiểm tra, giám sát các nguồn lực tài chính, mà còn là một bộ phận không thể tách rời trong hệ thống tài chính quốc dân. Đặc biệt, tài chính công có vai trò chi phối, hướng dẫn và điều chỉnh các hoạt động của tài chính tư nhằm thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội, góp phần đắc lực vào việc quản lý và phát triển kinh tế vĩ mô của quốc gia.