Bài giảng Nhập môn Tài chính ngân hàng: Chương 8 - TS. Nguyễn Thị Vũ Khuyên

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu hóa ngày nay, thị trường tài chính đóng vai trò xương sống, là cầu nối thiết yếu giữa các chủ thể có vốn nhàn rỗi và các tổ chức, cá nhân có nhu cầu về vốn. Sự vận hành hiệu quả của thị trường tài chính không chỉ đảm bảo quá trình phân bổ vốn hiệu quả, mà còn góp phần quan trọng vào sự ổn định và phát triển bền vững của nền kinh tế. Chương này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về thị trường tài chính, đi sâu vào khái niệm, các chức năng cơ bản, vai trò thiết yếu cũng như cấu trúc đa dạng của nó, đặt nền tảng cho việc hiểu rõ hơn về hoạt động tài chính trong thực tiễn.

Sinh viên ngành tài chính, kinh tế, quản trị kinh doanh và các nhà nghiên cứu, chuyên gia tài chính cần nền tảng kiến thức về thị trường tài chính.

Chương này mang đến một bức tranh toàn diện về thị trường tài chính, khởi đầu bằng việc định nghĩa đây là nơi diễn ra các hoạt động chuyển nhượng và mua bán các khoản vốn ngắn hạn và dài hạn thông qua các công cụ tài chính, giúp luân chuyển vốn từ nơi dư thừa đến nơi có nhu cầu. Nội dung đi sâu phân tích các chức năng cốt lõi của thị trường, bao gồm chức năng dẫn vốn – thông qua cả kênh trực tiếp và gián tiếp, khả năng quản lý rủi ro và phân bổ nguồn lực, tập trung vốn và phân tán quyền sở hữu, cung cấp thông tin về giá cả, đảm bảo thanh khoản, cùng với vai trò giám sát và quản lý. Tầm quan trọng của thị trường tài chính được nhấn mạnh qua vai trò phân bổ hiệu quả các nguồn vốn, góp phần nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế, đồng thời là môi trường dung hòa các lợi ích kinh tế khác nhau. Về cấu trúc thị trường, tài liệu chi tiết hóa sự phân loại thành thị trường tiền tệ và thị trường vốn, thị trường nợ và thị trường vốn cổ phần, thị trường sơ cấp và thứ cấp, cũng như thị trường tập trung và phi tập trung. Việc tìm hiểu rõ sự khác biệt giữa thị trường tiền tệ (nơi giao dịch các chứng khoán ngắn hạn có tính thanh khoản cao, rủi ro thấp, chủ yếu do công ty lớn tham gia) và thị trường vốn (nơi giao dịch các chứng khoán dài hạn với sự tham gia đa dạng của các nhà đầu tư) là trọng tâm, mang lại cái nhìn sâu sắc về cách thức các dòng vốn được huy động và sử dụng hiệu quả trong nền kinh tế.