TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI
------------- -------------
BÀI GIẢNG
QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP HIỆN ĐẠI
CHỦ BIÊN: TS. PHẠM THỊ THÚY VÂN
Hà Nội, tháng 6 - 2019
MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU .........................................................................................................................................1
CHƯƠNG 1:TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP HIỆN ĐẠI....................................2
1.1. Doanh nghiệp ...................................................................................................................................2
1.1.1. Khái niệm .......................................................................................................................................2
1.1.2. Các loại hình doanh nghiệp ...........................................................................................................2
1.1.3. Cấu trúc của một doanh nghiệp .....................................................................................................6
1.2. Quản trị doanh nghiệp ....................................................................................................................9
1.2.1. Khái niệm quản trị doanh nghiệp ...................................................................................................9
1.2.2. Các cách tiếp cận về quản trị doanh nghiệp ................................................................................10
1.2.3. Chức năng và lĩnh vực quản trị doanh nghiệp .............................................................................12
1.2.4. Nguyên tắc quản trị ......................................................................................................................16
1.3. Nhà quản trị doanh nghiệp ...........................................................................................................20
1.3.1. Khái niệm và vai trò của nhà quản trị doanh nghiệp ...................................................................20
1.3.2. Yêu cầu đối với nhà quản trị nhà quản trị....................................................................................23
1.3.3. Kỹ năng quản trị ...........................................................................................................................25
1.3.4. Phong cách quản trị .....................................................................................................................28
1.4. Cơ cấu tổ chức quản trị doanh nghiệp ........................................................................................32
1.4.1. Khái niệm và các bộ phận cấu thành cơ cấu tổ chức quản trị doanh nghiệp ..............................32
1.4.2. Nguyên tắc xây dựng cơ cấu tổ chức quản trị doanh nghiệp .......................................................33
1.4.3. Các kiểu cơ cấu tổ chức quản trị doanh nghiệp ...........................................................................34
1.5. Sự phát triển của quản trị doanh nghiệp ....................................................................................36
CHƯƠNG 2:PHƯƠNG PHÁP QUẢN TRỊ VÀ ĐIỀU HÀNH DOANH NGHIỆP ........................41
2.1. Phương pháp quản trị cơ bản ......................................................................................................41
2.1.1. Phương pháp kinh tế ....................................................................................................................41
2.1.2. Phương pháp hành chính .............................................................................................................42
2.1.3. Phương pháp giáo dục - tuyên truyền ..........................................................................................43
2.2. Quản trị doanh nghiệp theo mục tiêu (MBO) .............................................................................44
2.2.1. Bản chất của quản trị theo mục tiêu.............................................................................................44
2.2.2. Nội dung cơ bản của quản trị theo mục tiêu trong doanh nghiệp ................................................46
2.2.3. Sự cần thiết áp dụng phương pháp quản trị theo mục tiêu ..........................................................47
2.2.3. Bảng điểm cân bằng trong quản trị theo mục tiêu .......................................................................49
2.3. Quản trị doanh nghiệp theo quá trình (MBP) ............................................................................52
2.3.1. Bản chất của quản trị doanh nghiệp theo quá trình .....................................................................52
2.3.2. Nội dung cơ bản của quản trị theo quá trình ...............................................................................55
2.3.3. Hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP) .................................................................56
CHƯƠNG 3:QUẢN TRỊ TÁC NGHIỆP ...........................................................................................63
3.1. Bản chất của quản trị tác nghiệp .................................................................................................63
3.1.1. Khái niệm quản trị tác nghiệp ......................................................................................................63
3.1.2. Mục tiêu của quản trị tác nghiệp .................................................................................................64
3.1.3. Vai trò của quản trị tác nghiệp ....................................................................................................64
3.2. Nội dung chủ yếu của quản trị tác nghiệp...................................................................................64
3.2.1 Dự báo nhu cầu sản phẩm .............................................................................................................64
3.2.2. Thiết kế sản phẩm và lựa chọn quá trình sản xuất .......................................................................68
3.2.3. Hoạch định công suất ...................................................................................................................73
3.2.4. Xác định vị trí đặt doanh nghiệp ..................................................................................................75
3.2.5. Bố trí mặt bằng sản xuất trong doanh nghiệp ..............................................................................80
3.2.6. Kiểm soát hệ thống sản xuất ........................................................................................................84
CHƯƠNG 4:QUẢN TRỊ TIÊU THỤ .................................................................................................94
4.1. Bản chất của quản trị tiêu thụ ......................................................................................................94
4.1.1. Khi nim qun tr tiêu thụ .........................................................................................................94
4.1.2. Mục tiêu ca qun tr tiêu thụ ....................................................................................................95
4.1.3. Vai tr ca qun tr tiêu thụ .......................................................................................................96
4.2. Nghiên cứu thị trưng tiêu thụ sản phẩm ...................................................................................96
4.2.1. Khái niêm nghiên cứu thị trường .................................................................................................97
4.2.2. Nội dung chủ yếu của nghiên cứu thị trường ...............................................................................97
4.2.3. Các phương pháp nghiên cứu ......................................................................................................99
4.3. Xây dựng v quản trị hệ thng kênh phân phi .......................................................................100
4.3.1. Khái niệm kênh phân phối ..........................................................................................................100
4.3.2. Xây dựng hệ thống kênh phân phối ............................................................................................100
4.3.3. Quản trị hệ thống kênh phân phối ..............................................................................................104
4.4. Xây dựng chính sách tiêu thụ .....................................................................................................105
4.4.1. Chính sách sản phẩm .................................................................................................................105
4.4.2. Chính sách giá cả .......................................................................................................................110
4.4.3. Chính sách xc tiến hn hp ......................................................................................................111
4.4.5. Chính sách thanh toán................................................................................................................113
4.4.6. Chính sách phục vụ khách hàng .................................................................................................114
4.5. Xây dựng kế hoạch tiêu thụ ........................................................................................................114
4.5.1. Kế hoach bán hàng .....................................................................................................................114
4.5.2. Kế hoach marketing ...................................................................................................................114
4.5.3. Kế hoach chi phí kinh doanh tiêu thụ .........................................................................................115
4.6. Tổ chức bán hàng và dịch vụ sau bán hàng ..............................................................................116
4.6.1. Lựa chọn hnh thức bán hàng.....................................................................................................116
4.6.2. Thiết kế và trnh bày ca hàng ...................................................................................................116
4.6.3. Triển khai hoạt động bán hàng ..................................................................................................118
CHƯƠNG 5:QUẢN TRỊ NGUỒN NHÂN LỰC TRONG DOANH NGHIỆP .............................126
5.1. Bản chất của quản trị nguồn nhân lực ......................................................................................126
5.1.1. Khái niệm quản trị nhân lực ......................................................................................................126
5.1.2. Mục tiêu của quản trị nhân lực ..................................................................................................127
5.1.3. Vai trò quản trị nhân lực ............................................................................................................127
5.1.4. Nội dung của quản trị nhân lực .................................................................................................128
5.2. Hoạch định nhu cầu nhân lực ....................................................................................................128
5.2.1. Khái niệm và vai trò của hoạch định nhân lực ..........................................................................128
5.2.2. Quy trình hoạch định nhân lực...................................................................................................130
5.3. Tuyển dụng nhân lực ..................................................................................................................134
5.3.1. Khái niệm và vai trò của tuyển dụng nhân lực ...........................................................................134
5.3.2. Nguồn tuyển dụng nhân lực .......................................................................................................135
5.3.3. Quy trình tuyển dụng nhân lực ...................................................................................................136
5.4. Đo tạo và phát triển nhân lực ...................................................................................................137
5.4.1. Khái niệm và vai trò của đào tạo, phát triển nhân lực...............................................................137
5.4.2. Các phương pháp đào tạo, phát triển nguồn nhân lực ..............................................................138
5.4.3. Quy trnh đào tạo, phát triển nguồn nhân lực ............................................................................142
5.5. Tạo động lực ................................................................................................................................145
5.5.1. Khái niệm và vai trò của tạo động lực lao động ........................................................................145
5.5.2. Một số lý thuyết tạo động lực lao động ......................................................................................146
5.5.3. Các biện pháp tạo động lực lao động ........................................................................................148
CHƯƠNG 6:QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP ............................................................153
6.1. Khái quát về quản trị tài chính doanh nghiệp ..........................................................................153
6.1.1. Khái niệm tài chính và quản trị tài chính trong doanh nghiệp ..................................................153
6.1.2. Vai trò quản trị tài chính doanh nghiệp .....................................................................................158
6.1.3. Chức năng của quản trị tài chính ...............................................................................................158
6.1.4. Nội dung của quản trị tài chính doanh nghiệp ...........................................................................160
6.2. Hoạch định tài chính doanh nghiệp ...........................................................................................162
6.2.1. Khái quát chung về hoạch định tài chính doanh nghiệp ............................................................162
6.2.2. Các kế hoạch tài chính doanh nghiệp ........................................................................................163
6.3. Quản trị nguồn vn v huy động vn trong doanh nghiệp ......................................................166
6.3.1. Các nguồn vốn cơ bản của doanh nghiệp ..................................................................................166
6.3.2. Phương pháp huy động vốn cho doanh nghiệp ..........................................................................171
6.4. Phân tích tài chính doanh nghiệp ..............................................................................................172
6.4.1. Khái quát về phân tích tài chính doanh nghiệp ..........................................................................172
6.4.2. Cơ sở để phân tích tài chính doanh nghiệp ................................................................................173
6.4.3. Quy trình phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp .................................................................174
6.4.4. Các chỉ tiêu tài chính doanh nghiệp cần lưu ý ...........................................................................175
1
LỜI MỞ ĐẦU
Học phần Quản trị doanh nghiệp là một học phần tự chọn của một số chương
trình đào tạo đại học của trường Đại học Lao động – Xã hội. Học phần này được thiết
kế nhằm trang bị cho sinh viên những kiến thức và kỹ năng cơ bản về quản trị doanh
nghiệp hiện đại.
Bài giảng Quản trị doanh nghiệp hiện đại tiếp cận nội dung quản trị doanh nghiệp
theo lĩnh vực quản trị. Các nội dung được lựa chọn biên soạn là những nội dung cơ bản
của hoạt động quản trị doanh nghiệp hiện đại hiện nay. Do đó, bài giảng này vừa đảm
bảo đáp ứng nhu cầu đào tạo chương trình đại học vừa trang bị những kiến thức cập nhật
về quản trị doanh nghiệp hiện đại. Đối với các nhà quản trị doanh nghiệp, đọc tài liệu
này là một cơ hội cập nhật kiến thức, tìm cảm hứng để có thể nâng cao kỹ năng quản trị
của mình.
Trong phạm vi bài giảng này, chúng tôi tập trung vào các nội dung chính sau:
- Chương 1. Tổng quan về quản trị doanh nghiệp hiện đại
- Chương 2. Phương pháp quản trị doanh nghiệp
- Chương 3. Quản trị tác nghiệp trong doanh nghiệp
- Chương 4. Quản trị tiêu thụ trong doanh nghiệp
- Chương 5. Quản trị nhân lực trong doanh nghiệp
- Chương 6. Quản trị tài chính trong doanh nghiệp
Bài giảng được biên soạn dựa trên các tài liệu có giá trị khoa học cao trong và
ngoài nước. Trong quá trình biên soạn, các tác giả đã cố gắng làm rõ những vấn đề quản
trị doanh nghiệp tại các doanh nghiệp, đảm bảo mang tính cơ bản và hiện đại.
Bài giảng do TS. Phạm Thị Thúy Vân là chủ biên. Tham gia biên soạn bài giảng
gồm có:
TS. Phạm Thị Thúy Vân, biên soạn chương 1,2
TS. Nguyễn Thị Anh Trâm, biên soạn chương 3
TS. Mai Thị Anh Đào, biên soạn chương 5
ThS. Hà Thị Phương Thảo, biên soạn chương 6
ThS. Nguyễn Thị Hường, biên soạn chương 4
Trong lần biên soạn này, tập thể tác giả đã có cố gắng nhưng cũng không tránh
khỏi những thiếu sót, hạn chế. Chúng tôi rất mong nhận được ý kiến đóng góp của đồng
nghiệp, các nhà nghiên cứu và người học. Mọi ý kiến xin vui lòng gửi về địa chỉ: Khoa
Quản trị kinh doanh, trường Đại học Lao động - Xã hội, 43 Trần Duy Hưng, Hà Nội.
Xin trân trọng cảm ơn.