3/29/2010
ChCh¬¬ngng 1. 1. CCơơ -- ThThầầnn kinhkinh
I. HngphÊn 1.K/niÖm: k/n ®¸p øngcñatæchøcsèngvíic¸c kÝchthÝch (c¬thÓsèng, T§C), giópc¬thÓthÝchøngvíi§KS BiÓuhiÖncñaHF: c¬co, tuyÕntiÕt, TK ph¸txung®éng … • TÝnhHF: c¬v©n > c¬tim> c¬tr¬n • Qua 2 g®: -TiÕpnhËnKT (thôquan)
-§¸p øng: biÕnKT (cid:224) d¹ng E ®Æc trng
l Ngoµi: C¬giíi, T 0, ®éÈm, a/s, ®iÖn, ho¸chÊt ....
l Trong: pH m¸u, ASTT h.t¬ng, [] c¸c chÊtm¸u, ® êng huyÕt
l VÒ mÆt sinh häc: 2 lo¹i
- ThÝch hîp: g©y HF cho tæchøc tùnhiªn, quen thuéc (thô quan
t/ø) VD: a/s (cid:224)m¾t, ©m thanh (cid:224)tai , TA (cid:224)lìi
- Kh«ng thÝch hîp : KT kh«ng g©y HF trong §K tùnhiªn, tæ
2.KÝch thÝch ? t¸c nh©n t¸c ®éng lªn c¬thÓ ( ngoµi, trong)
chøc kh«ng cã thô quan t¬ng øng, nhng ë cêng ®énhÊt ®Þnh cã thÓg©y HF . VD: T¸t m¹nh (cid:224) ....... NhiÖt ®équ¸cao, qu¸ thÊp
3.§K g©y HF : cêng ®évµthêi gian nhÊt ®Þnh v Cêng ®é: (4 møc)
- Díi ngìng: yÕu, kh«ng HF -Ng ìng: ®ñg©y HF (min) -Trªn ng ìng: > ngìng (KT›(cid:224)HF›) ®Õn khi HF kh«ng t¨ng n÷a (cha tæn th¬ng)(cid:224)KTmax - Qu¸giíi h¹n : >KTmax, HF gi¶m, tæn th¬ng (¸c tÝnh)
v Thêi gian (T):
-T qu¸ng¾n (cid:224)kh«ng HF -TÝnh HF phÊn tûlÖnghÞch víi T (HF cµng cao(cid:224)T KÐodµi KT (cid:224) thÝchnghi (cid:224) mÊtk/n ®¸p øngVD: ngöiformon cµng ng¾n)
Nguyễn BáMùi
1
3/29/2010
l T vµ cêng ®é t¬ng quan chÆt chÏ (cid:224) ®o tÝnh HF
tæchøc - “thêi trÞ” (Lapied)
é ®
g n ê C
ngìng
0 0.5 1.0 1.5 2.0 t(ms)
ThêitrÞ
êng®é=2 lÇnng ìngg©y
ThêitrÞ = T tèithiÓu®ÓKT cã c ®îcHF . VD: C¬v©n ng êi= 0.1 – 0.7 ms -TæchøcHF cµngcao (cid:224) thêitrÞcµngbÐ
II. HiÖn tîng ®iÖn sinh vËt
l §iÖn SV? = HF. T/chøc HF (cid:224)sinh ®iÖn
l Cuèi TK 17 Galvani : thÊy c¬®ïi Õch treo mãc ®ång
co giËt
l Mét n¨m sau Volta cho r»ng: c¬chØco khi cã giã, do
2 mãc s¾t ch¹m vµo ®ång (cid:224) sinh ®iÖn
fiTranh luËn (cid:224) KÕt qu¶c¶2 th¾ng (pin & ®iÖn SV)
l 3 lo¹i ®iÖn sinh vËt
NguyªnvÑn
1. §iÖn tæn th¬ng
(cid:216) TN Galvani:
Tænth ¬ng
C¬ 1
(cid:224) KÕtqu¶: C¬2 co
C¬ 2
(cid:216) KiÓmchøng : vi ®iÖnkÕ®o
+
-
(cid:216)§iÖntænth ¬ng?
Tænth ¬ng
Nguyễn BáMùi
2
3/29/2010
2. 2. §§iiÖÖnn hoho¹¹t t ®®ééngng
KT
C¬ 1
Mateucci:: * * TN TN Mateucci
C¶2 c¬®Òuco
C¬ 2
* TN trªntimÕch :
T©m nhÜ
T©m thÊt
C¬ 2
(cid:224)C¬co
• TN co tríc (cid:224)HF (-), TT yªn tÜnh(+) (cid:224) ®iÖn ho¹t ®éng (cid:224) c¬2 co
.3. Dßng®iÖntÜnh (®iÖnthÕmµng)
(cid:216)T/chøcHF (h/®) t¹i ®ã (-), yªn tÜnh(+) (cid:224) 2 vïng chÖnhlÖch®iÖnthÕ (cid:224) ®iÖnho¹t ®éng
- §iÖn thÕ mµng TB TK khi kh«ng
(cid:224) T/chøcyªn tÜnh, trongvµngoµimµngtæchøcsèngcã chªnhlÖch®iÖnthÕ(ngoµi+; trong-) t¹o dßng®iÖngäi lµ dßng®iÖntÜnh
-
HF, kh«ng tæn th¬ng = ®iÖn N¬ron
Vi ®iÖncùc
(cid:224)C¸ch®o : -Chänn¬ronsîitrôcto -Vi ®iÖncùcbÐ ( ˘£ 0.5mm)
4. C¬chÕ ph¸t sinh: T×m ra cÊu tróc mµng, 2 thuyÕt
* ThuyÕt biÕn chÊt
- )
Vïng tæn th¬ng hay h/® (cid:224) T§C sinh nhiÒu chÊt ®iÖn gi¶i (H2CO3 (cid:224) H+ + HCO3
• H+ bÐ (cid:224)kh/t¸nnhanh®ÕnvïngnguyªnvÑn(y/tÜnh) (cid:224)(+)
•HCO3 - lín (cid:224)kh/t¸nchËm, t¹i vïngtænth ¬ng(h/®) (cid:224)(-)
* ThuyÕtmµng(ion mµng): Bernostein, Hogkin, Huxley, Katz dùatrªntÝnhthÊmchänläcmµng
protein
photpholipit
70-80 A0
- Lçmµng F= 4A0 - Qua mµng= bÞ& chñ®éng
protein
Nguyễn BáMùi
3
3/29/2010
-, Cl-) ˛:
v Gi¶ithÝch 1 : ph©n cùct¹i mµng do ngoµi nhiÒu ion+ (Na+), trong nhiÒu ion- (protein, HCO 3
(trongso víingoµimµng)
- KÝchth íc: FNa+=1.9A0, FK+=2.6A0 F Na+.8H2O > K+.4H2O(cid:224)K+ dÔqua mµngh¬n - ChªnhlÖchnång®é
400mol/kgH 2O
50mol/kgH 2O
[Na+] = = 1/8 [K+] = = 20/1
440mol/kgH2O
20mol/kgH 2O
Nh vËy: [Na+] ngoµi> 8 lÇntrongmµng
[K+] trong> 20 lÇnngoµimµng
(cid:224)K+ trong ra nhanh, m¹nh h¬n Na+ ngoµi vµo (b¬m Na, K qua vËt t¶i) (cid:224) K+ t¹o lùc hót víi ion – (Cl-, OH -) trong mµng do ®ã dßng ®iÖn tÜnh (cid:224)ngoµi +, trong -
v Gi¶ithÝch2: tænth ¬ng (cid:224)thay®æitÝnhthÊmmµng, mµng +(vïngtæn bÞr¸ch (cid:224) métsèion -rangoµitrunghoµbít K th¬ng©m h¬n) (cid:224) ®iÖntænth ¬ng cãE<®iÖnthÕmµng
v Gi¶i thÝch 3: h/®(xung TK ®iÓm A) (cid:224) thay ®æi tÝnh thÊm (cid:224)Na+ vµo rÊt nhanh (500-700 lÇn b×nh th êng), lóc ®Ç u trung hoµbít ion- (cid:224) khöcùc (cid:224) ®¶o cùc (ngoµi + trong -)
A B C
- --+++ ......
+++ - - -
K/qu¶: A HF (-) (cid:224) chªnhlÖch, phÝatrongtõA (cid:224) B, phÝa ngoµiB (cid:224) A (cid:224)t¹i B x¶y rakhö, ®¶o cùc (cid:224) ®iÖnh/®éng
4. 4. øøngng dông dông ®®iiÖÖnn sinhsinh vvËËtt -- §§iiÖÖnn tt©©m m ®å®å -- §§iiÖÖnn nn··o o ®å®å -- §§iÒuiÒu tratra xÐtxÐt hhááii -- §§o o ®®iiÖÖnn thÕthÕ ®®ÜÜaa phph««i i giagia ccÇÇmm
E=10E=10--30mV 30mV ttèètt, , E< 10mV lo¹¹ii E< 10mV lo
=25x12.5mm chÊt ddÎÎoo, , hh××nhnh trôtrô =25x12.5mm -- PhPh¸¸t t hihiÖÖnn ®®ééngng dôcdôc bbßß = = chÊt
Nguyễn BáMùi
4
3/29/2010
CƠ QUAN PHÁÁT ĐIT ĐIỆỆN N ỞỞ CCÁÁ
IIIIII. . CƠ QUAN PH
ll 1, 1, CCấấuu ttạạoo cơcơ quanquan phpháátt điđiệệnn Cơ quan pháát đi ll Cơ quan ph ddạạng, l vvẫẫn gin giữữ chchứức năng ph i cơ quan pháát đi nh, do cáác mô liên k
ll Thân kinh ch
t điệện n ởở ccáá do tdo tổổ chchứức cơ đã bi c cơ đã biếến n hưng lạại i ng, lààm chm chúúng mng mấất kht khảả năng co giãn c năng pháát xung đ năng co giãn, n, nhưng l ng điệện. n. t xung độộng đi n do nhiềều tu tấấm đim điệện tn tạạo o nh thàành cnh cáác ngăn nh c ngâm trong mộột cht chấất keo c ngăn nhỏỏ. . t keo ởở u phân bổổ n kinh vàà mmạạch mch mááu phân b
l Các loài cákhác nhau, cơ quan phát điện làkhác
phân bổổ đ đếến mn mộột mt mặặt ct củủa ta tấấm đim điệện, n, t keo n trong lớớp chp chấất keo phân bốố đ đếến trong l t điệện do nhi ll MMỗỗi cơ quan ph ththàành, do c c mô liên kếết ht hìình th MMỗỗi ti tấấm đim điệện đưn đượợc ngâm trong m ngongoàài ti tếế bbàào, co, cóó ththầần kinh v đđếến cn cáác ngăn nh c ngăn nhỏỏ nnàày. y. Thân kinh chỉỉ phân b còn mcòn mạạch mch mááu thu thìì phân b hhìình th nh thàành mnh mạạng lưng lướới mi mạạch mch mááuu
l Ví dụ cá đuối điện có cơ quan phát điện hình tròn ở hai bên, nằm ở rìa trong vây ngực, phần vai và phần sau của đầu
l Gồm nhiều tổ chức sợi ngăn thành nhiều ống hình
nhau.
l Mỗi tấm điện cóth ể phát sinh một điện thế hoạt
trụ Electroplax. Mỗi bên cókho ảng 600 ống. Trong ống chứa chất keo không màu. Mỗi ống lại được chia thành nhiều ngăn nhỏ, mỗi ngăn nhỏ có tấm điện hình dẹt.
l Ở trạng thái nghỉ bên trong tấm điện tích điện âm, bên ngoài tích điện dương, giống như điện thế màng của tổ chức sống nói chung.
l Khi phát điện chỉ phát sinh đảo cực ở mặt tấm
động là0,14 mv. Do các t ấm điện được xếp chồng lên nhau (mắc nối tiếp), làm cho điện áp tích tụ lại và tạo thành điện áp cao
điện cóth ần kinh chi phối 2, Nguyên nhân phát điện l Làdo hai bên dìa t ấm điện cótính phân c ực bán
l T/dụng thẩm thấu chọn lọc của mặt tấm điện có
vĩnh cửu, bên trong tích điện âm và sự chênh lệch về nồng độ ion các chất điện giải giữa trong và ngoài màng tế bào,
thần kinh phân bố bị “giải thể” do đósinh ra phát điện. Ở cánh ững cơ quan phát điện thường rất lớn. Chúng chiếm 1/4-1/3 khối lượng cơ thể cá
Nguyễn BáMùi
5
3/29/2010
l Xung động thần kinh kèm theo luồng điện sẽ làm các cơ co vàkh ởi động cho cơ quan phát điện. l Khi xung động chạy đến cuối sợi thần kinh đi vào cơ, tại đây sẽ tiết ra một chất môi giới làm cho các tế bào cơ co kèm theo sự xuất hiện các luồng điện.
l Song nhờ các tấm của cáchình điện được xếp
3, Cơ chế phát sinh điện l Xung điện trong các tấm của cơ quan phát điện về bản chất không khác sự phát điện trong dây thần kinh của tấm tận cùng hoặc trong sợi cơ.
l Cơ quan phát điện của cách ịu sự chi phối
khống chế của hệ thống thân kinh.
l Bằng thực nghiệm cho thấy khi làm cho đầu của cá đuối điện bị lạnh hoặc toàn thân cá bị lạnh, hiệu quả phát điện của nó cũng bị giảm.
l Thần kinh lưỡi hầu vàth ần kinh phế vị đều xuất phát từ thuỳ phát điện của não cùng và phân bố đến mỗi tấm điện.
l Dòng điện do cá đuối điện phát ra đạt tới
77-80 vol. Cáchình điện hoạt động về đêm. Chúng chỉ săn mồi khi trời đã tối
l Sức mạnh cuả những cú đánh điện của cá
chình lớn đến nỗi làm choáng váng những con thú lớn.
l Những động vật nhỏ thìch ết ngay tức khắc. l Những người da đỏ ở Nam Mỹ biết rất rõ về loại cánguy hi ểm này và họ không bao giờ dám mạo hiểm đi qua khúc sông màcá chình thường sống ở đó. Một hôm đội quân của Tây Ban Nha đi đến bờ đầm rộng lớn, lúc đó đang làmùa khô và nước trong đầm lầy gần như cạn hết
thành cột, mỗi cột có6-10 ngàn t ấm cho nên điện thế tổng hợp của chúng cóth ể đạt tới 600 von.
Nguyễn BáMùi
6
3/29/2010
l Cá trê điện sống ở các sông châu Phi cóth ể
phát ra dòng điện mạnh tới 360 vol.
l Cáphát điện chủ yếu làdo tác d ụng của bộ phận phát điện, hoàn toàn chịu sự điều khiển chủ động của bộ phận thần kinh. l Mục đích của việc phát điện dùng vào
phòng chống địch hại và bắt mồi. Sau nhiều lần phát điện dòng điện phát ra sẽ yếu dần, cần cóthòi gian ngh ỉ ngơi để khôi phục điện lực.
IV. ddÉÉnn truyÒn IV. phÊn truyÒn hhngng phÊn
Sîinh¸nh
1. 1. TrTrªªnn ssîîii TKTK o TB TK ((§§VÞ VÞ ccññaa hhÖÖ TK)TK)\\ a. a. CÊuCÊu tt¹¹o TB TK
Th©nTB
-S.trôctruyÒnHF tõth©nra(v/®)
-S.nh¸nhtruyÒnvÒth©n(c¶m gi¸c)
Sîitrôc
-C¸c sîitrôckÕtl¹i = d©y TK
TB Schwann
-2 lo¹i sîiTK (trÇn& vábäc)
HF
Vá miªlin
-TB Schwann chøamiªlin(photphatit) c¸ch ®iÖn, mµu tr¾ng quÊnnhiÒulípquanhsîitrôc t¹o thµnhlípvámiªlin
EoRanviª
-EoRanviªcãvaitrßtrongT§C sîitrôcvµ dÉntruyÒnHF (v×bÞgi¸n®o¹n bëimiªlin)
Synap
CÊuCÊu tt¹¹o o ssîîii cãcã vváá mielinmielin
Nguyễn BáMùi
7
3/29/2010
b. §Æc®iÓmslýcñasîiTK (Ðp, buéc, kÑp, phongbÕ + Hoµn chØnh, liªntôcvÒmÆtslý (cid:224)mÊtk/n¨ngdÉntruyÒn)
+ TruyÒnHF t¸chbiÖt(kh«nglansang bªnc¹nh (cid:224) chÝnh x¸c)
+ DÉntruyÒnHF 2 chiÒu, nh ngtrongc¬thÓchØ1 chiÒudo synapquyÕt®Þnh + TÝnhHF cao, sîicãvábäc> sîitrÇn + TÝnhlinhho¹t chøcn¨ngsîicãvábäc> sîitrÇn
c. C¬chÕdÉntruyÒnHF qua sîitrÇn
LantruyÒn®iÖnh/®tõ®Çu (cid:224)cuèisîido chªnhlÖch®iÖnthÕ2 vïng(HF vµyªn tÜnhtrªnsîi) HF (cid:224)thay®æitÝnhthÊm (cid:224)khöcùc (cid:224)®¶o cùc (cid:224)HF ®iÓmbªn
HF - - - +++
Yªn tÜnh +++ - - -
Yªn tÜnh +++ - - -
Th©n n¬ron
- - - +++
- - - +++ B
+++ - - - A
KÕtqu¶: HF truyÒntõ®Çusîi®Õncuèisîi
d. C¬chÕdÉntruyÒnHF qua sîicãvábäc
Miªlin
(nh¶ybËc) -Miªlinc¸ch®iÖnnªn HF nh¶ytõeonµy sang eokÕtiÕp
Yªn TÜnh + -
B Y/TÜnh + -
EoA HF - +
Sîitrôc
- +
+ -
- +
(cid:216) Trongsîi A (cid:224)B, ngoµiB nh¶yvÒA nh ngA cßnHF, t¹m thêitr¬ (cid:224)HF ëB truyÒnsang C vµnh¶yhÕtsîitrôc (cid:224)nhanh, tiÕtkiÖmE (v×dÞchchuyÓnNa +, K+ chØx¶y ra ëc¸c eo)
Nguyễn BáMùi
8
3/29/2010
So s¸nhsùdÉntruyÒngi÷ahaisîiTK
l SîitrÇn l Tèc®échËm l Tiªutènnhi ều n¨ng
l TÝnhchÝnhx¸ckh«ng
SîicãváMielin Tèc®énhanhh¬n TiªutènÝtn¨ng l îng lîng TÝnhchÝnhx¸ccaoh¬n cao
(cid:252) t¬ng®èiæn®Þnh, cãgi¶mnh
(Vcãvá= 60-120m/s > VsîitrÇn= 2m/s)
(cid:252)Tèc®é ˛:-Lo¹i sîi
e. §Æc®iÓmcñadßng®iÖndÉntruyÒntrªnsîiTK ngchËm
- f sîi, To (tûlÖthuËnvíiV) -Loµi (Vsîiv/®Õch< g/s)
• N¬ron-N¬ron: tËncïngsîitrôcn¬rontr nh¸nhn¬ronsau ( khesynap »150A0)
• N¬ron -C¬, tuyÕn : sîitrôcvíic¬quan®/ø
2. DÉntruyÒnHF qua synap a. CÊutrócsynap: 2 lo¹i ícvíith©nhay
(khe »500A0)
s î i
Mµngtr íc (ph×nhto t¹o baonô chøaAxªtylcolinor Adrenalin )
t r ô c
1 synap
Mµngsau (Receptor)
TóichÊt m«i giíi ho¸häc
Mµngtr íc
Khesynap(r·nh)
TythÓ
b. §Æc®iÓmdÉntruyÒnHF qua synap -1 chiÒu (mµngtr íc (cid:224)mµngsau)
Mµngsau
-V bÞchËml¹i -Sùmáix¶y ra ësynap®Çutiªn
Enzym Axetyl-colinesteraza
-SynapdÔbÞc¸c chÊtho¸häct¸c ®éng
Nguyễn BáMùi
9
3/29/2010
c. C¬chÕdÉntruyÒn HF qua synap (3 c¬chÕ)
l Nh. ®iÓm: Kh«nggi¶ithÝch ® îctÝnh1 chiÒu, chËml¹i, sùmái
l MÆtkh¸c: theoKats ®iÖnh/®saukhiqua synapchØcßn0.01 mV, ®iÖncÇnthiÕtg©y HF mµngsauph¶i lµ20-40 mV
êng®é®ñlíncãk/n v nhê®iÖnh/®. HF ®ÕntËncïngsîi îtkhesynap * VËtlý (thuyÕt®iÖnhäc): trôct¹o dßng®iÖn c (cid:224)KT mµngsauHF (cid:224)HF ®îctruyÒn®i
2 Slý
* C¬chÕho¸häc TN:-Buécnèi2 timt¸chrêivíinhau= èngth«ngchøa d
(cid:224)do TK phãg/c tiÕtAxªtylcolin(ø/c), g/c tiÕtAdrenalin (t/c êng)
-KT phãg/c tim 1 (cid:224) c¶2 ®ËpchËmyÕu -KT g/c tim 1 (cid:224) c¶2 ®Ëpnhanh, m¹nh
HngphÊnqua synapnhêchÊtho¸häc
l Sîiphãg/ctiÕt: Axetylcolin l Sîig/ctiÕt: Adrenalin l ThÇnkinhtrung ¬ng, n·otiÕt:
+ Serotonin + Glutamat + Dopamin
tin ho¸
XungTK tin ®iÖn
T/d mµngsau
* C¬chÕ§iÖn-Ho¸-§iÖn Mµngtr íc g/phãngchÊt m«i giíi
Thay®æitÝnhthÊm
tin ®iÖn
®¶o cùc
XungTK tiÕptôc ®îctruyÒn®i
p/sinh ®iÖn h/®éng
• T¹i mµngsau Axªtylcolin Axªtylcolinesteraza Axªtat + Colin
KhihÕt (cid:224)tÝnhthÊmkh«iphôc (cid:224) kÕtthócHF
TN: b¬m 10-15mol Axªtylcolinvµo khesynap (cid:224)®iÖnh/®xuÊt hiÖnngayn¬ronsau
Nguyễn BáMùi
10
3/29/2010
Gi¶ithÝchc¸c®Æc®iÓmdÉntruyÒn
l MétchiÒu: chÊtm/giíichØcãëmµngtr íc l V chËml¹i: do chuyÓntin ®iÖn (cid:224) ho¸,ho¸
(cid:224)®iÖn
l Nhanhmái: hÕtchÊtm«igiíidÉntruyÒn l DÔ bÞt¸c®éngbëic¸cchÊth/h: chÊtm/giíi lµchÊtho¸häcnªnchÞut¸cdôngcñac¸c chÊtkh¸c
3. øngdông :
MÆtkh¸c: c¬tr¬nruétlînt¨ng c
êngco bãp
-AtropinphongbÕmµngsau (cid:224)mÊtk/n nhËnc¶m víi Axªtylcolin (cid:224) h¹n chÕHF (cid:224) gi¶mco th¾t (cid:224)gi¶m®au
-Thuècan thÇnaminazint/d t ¬ngtùaminoxydazaph©n gi¶i Adrenalin gi¶mbít l îngth«ngtin vÒn·o
-Ng îcl¹i c¸c chÊtKT nh caffe, nicotin, strychnin.. øcchÕ aminoxydaza (cid:224)Adrenalin ph¸t huyt¸c dông, t¨ng c êng lîng th«ngtin vÒn·o (cid:224)HF TWTK.
-TÈygiuns¸n lîn: Dipterexph¸huûmen Axªtylcolinesteraza (cid:224) Axªtylcolin tô ëmµngsau (cid:224) HF liªntôc (cid:224) co tetanos
V. TÝnhlinhho¹t chøcn¨ng& cËnsinh
VD: Õch500 lÇn/s, §V cãvó1000 lÇn/s
1. TLHCN? = sèlÇnHF tèi®a/1 ®v thêigian
-®¬n vÞ®¸nhgi¸k/n HF: ˛ cêng®é, tÇnsè, tr¹ng th¸ic¬thÓ
2. Tr¹ng th¸icËnsinh? = tr¹ng th¸iTLHCN h¹thÊpqu¸møc
KT
B«ngtÈmNovocain
(cid:224) ghi®åthÞ (cid:224) 3 giai®o¹n
TN Vedenski
Nguyễn BáMùi
11
3/29/2010
KT yÕu
KT m¹nh
KT m¹nh
-Th¨ngb»ng
KT yÕu
KT m¹nh
KT m¹nh
-M©u thuÉn
KT yÕu
KT m¹nh
KT m¹nh
- Håiphôc : báb«ng, röad©y TK, tiÕptôcKT (cid:224) ngîcl¹i
- øcchÕ
VD: Ng¸i ngñ (giai®o¹n?)
(cid:224) chØ1 KT nhÑ (cid:224)p/ m¹nh
l Gi¶ithÝch
(cid:252) C©n b»ng : Novocain lµm TK biÕnchÊt (cid:224)gi¶mk/n HF (cid:224)1 KT yÕucãthÓqua. KT m¹nh chØ®/ø1 phÇn (cid:224) p/ønh nhau
VÝ nh èng níckh«ngcãk/n ®µn håi
(cid:252) M©u thuÉn: Novocain ngÊms©u (cid:224) k/n HF rÊtthÊp (cid:224) KT yÕu phïhîp (cid:224)®/øngm¹nh.KT m¹nh trëthµnh¸c tÝnh (cid:224) ®/øyÕu
(cid:252) øcchÕ : TK hoµn toµn biÕnchÊt (cid:224) mÊttÝnhHF, TK vµc¬ kh«ng®/øng(cËnsinh)
(cid:252) Phôchåi : Khibáb«ng, röa (cid:224)tÝnhHF phôchåi.
(cid:252) Nh vËyHF (cid:219)øcchÕ
3. ý nghÜahäcthuyÕtcËnsinh
- X¸c nhËnquanhÖHF & ø/c: ®èilËp, thèngnhÊtvÒ
nguångècvµb¶n chÊt.
- HF (cid:219) ¦/chÕ
- HF (cid:224)/c tr¶iqua c¸c giai®o¹n tr¹ng th¸icËnsinh
- Nguyªnnh©ncËnsinhlµdo TLHCN gi¶mqu¸
thÊp
- Trongtùnhiªnc¸c g/®nµy rÊtng¾n. NÕucãyÕu
tèg©y biÕnchÊtth×kÐodµi
Nguyễn BáMùi
12
3/29/2010
dông 4. 4. øøngng dông
l G©ytª:lµ ® a TK ngo¹i biªnvÒcËnsinh
(cid:224) chÝchnhät, chÊpm¾t
l PhongbÕtuûsèng: lµ ® a TKTU cÊp thÊpvÒcËnsinh (cid:224) ®iÒutrÞbÖnhs¶n khoa
l G©ymª: lµ ® a ván·ovÒcËnsinh (cid:224) mæ
d¹dµy, tim, thËn …
l
INH LÝ CƠ VI. SVI. SINH LÝ CƠ
• C¬v©n(c¬ x ¬ng): b¸mvµo x ¬ng, V/®chñ®éng • C¬tr¬n(c¬t¹ng): néit¹ng, c/nnéit¹ng • C¬tim: cÊut¹o gièngc¶c¬v©nvµc¬tr¬n
1. §ÆctÝnhcñac¬
: cãthÓkÐodµi, hÕtt/dtrël¹i gÇnban ®Çu
1.1TÝnh®µn håi
c¬tr¬n> c¬v©n> c¬tim
1.2.TÝnhHF : tÝnhHF tõxungTK ®Õn
(cãtÝnhtù®éngnh ng yÕu). V = 3-4 m/s(Õch); 12-13 m/s(§v cãvó). HF: c¬v©n> c¬ tim> c¬tr¬n
1.3. TÝnhco rót: k/ngi¶mrótchiÒudµi
ngnhanhmái
(cid:252) C¬v©n : cãthÓrót40%, nhanhm¹nh nh
(cid:252) C¬tr¬n ( 70% chiÒudµi ), k/ngi·nm¹nh ( 3-4 lÇn) nhng
(cãthÓco suèt24h)
chËm, yÕu, thêigianco cãthÓkÐodµi
(cid:252) 2 lo¹i co c¬:
- Co ®¼ng tr¬ng: tr¬nglùckh«ng®æikhic¬ng¾n l¹i
VD: c¬ lìi, c¬hµm
- Co ®¼ng trêng: ®édµikh«ng®æi, tr ¬nglùcthay®æi
VD: cöt¹, x¸chnÆng
Nguyễn BáMùi
13
3/29/2010
2. 2. PhPh©©nn tÝchtÝch co cco c¬¬
Co cCo c¬¬ do do cc¸¸cc ®¬®¬n n vÞvÞ v/v/®® (1d(1d©©y TK +
y TK + ssîîii cc¬¬))
1 1 ssîîii TK chi
TK chi phphèèii 1010--3000
3000 ssîîii cc¬¬
s î i
t r ô c
§V vËn ®éng
v / ® é n g
Tóichøa axetylcolin
n ¬ r o n
Mµngtr í
Synap n¬ron -c¬
Nh©n TB c¬
Mµngsau
CÊutróctÊmvËn ®éngc¬-n¬ron
sîic¬
: KT ®¬®¬n n (cid:224)(cid:224)co co ®¬®¬n n (3 (3 kkúú)) 2.1. Co Co ®¬®¬nn: KT 2.1.
g n ¨ c
c ø s
TrongTN. Trongc¬thÓkh«ng xuÊthiÖnv×xungTK ®Õnliªntôc
KT
tiÒmphôc kúco
kúgi·n
Muèng©y co l¾p:
KT
2.2. Co l¾p
k/c 2 KT > kútiÒm phôc & < thêigianco ®¬n
Kh«nghoµn toµn
Hoµn toµn
2.3. Co Tetanos
KT nhanhvõa
KT cùcnhanh
§Üas¸ng I
§Üatèi A
§Üas¸ng I
3. C¬chÕco c¬ 3.1. CÊut¹o c¬v©n (cid:252) KÝnhhiÓnvi th êng
• 1 sîic¬nh 1 chång®ÜaxÕpxen kÏ(®ÜatèiA -®Üas¸ngI) …
TÊm Z
TÊm Z
1
• B×nhth êngc¸c sîi c¬xÕps¸t nhaunh bã®òac¸c vïngtèi s¸ngngangnhau
Nguyễn BáMùi
14
3/29/2010
(cid:252) HiÓnvi ®iÖntö: C¬cãnhiÒusîit¬b/c lµprotein
Miozin
Actin
f=10nm l=1.5mm
f=5nm l=2mm
C¸c xo¾n peptit, xÕpcµi r¨ng l îckhico kÐoactintr
îttrªnmiozin
---
l CÇuxo¾n c¨ngdo: lùc®ÈyOH -(sîiactin) vµPO 4
l YÕutègi·nc¬: ATP-Mg øcchÕATPaza, ATP
++
(sîimiozin), t/d®Èyactinxamiozin
(cid:252) Khico c¬sîic¬kh«ngng¾n l¹i mµchØsîi
kh«ng ®îcph©ngi¶i l Trongc¸ct¬c¬cßncãCa 3.2. C¬chÕco c¬
actintr îttrªnmiozin. Actinlångvµomiozin (cid:224) Sarcomereng¾n l¹i
(polypeptit
(cid:252) ActinliªnkÕtvíimiozin= cÇuxo¾n
cñamiozin)
(cid:252) XungTK ®Õnmµng (cid:224) gi¶iphãngCa 2+ tõc¬ t ¬ngvµo t¬c¬, 3 t/d: + ø/c yÕutègi·nc¬
3- (cid:224)mÊtlùc®Èy ë®Çu& ch©ncÇu (cid:224)cÇu
+ Ho¹t ho¸miozin (cid:224) ph©n gi¶iATP cho Q + TrunghoµP0 4
protein co l¹i vµkÐomiozintr îttrªnactinlµm c¬ng¾n l¹i
Nguyễn BáMùi
15
3/29/2010
VÞ trÝsîimiozinvµsîiactinëtr¹ng th¸i
gi·nvµco
)
oxy ho¸ (yÕm& hiÕukhÝ
(kh«ngcãoxy)
YÕmkhÝ Hexophotphat (photphorylho¸)
(cid:252) Hexose + H3PO4 (glucose, lactose)
3.3. BiÕn®æiho¸sinhtrongc¬: a. Oxy ho¸yÕmkhÝ
Lactic + H3PO4 + Q
(cid:252) Creatinphotphat YÕmkhÝ C + P + Q (hoµn nguyªnATP)
(D¹ng LK caon¨ngdùtr÷)
YÕmkhÝ
(cid:252) Glycogen Lactic + Q
(cid:224) S¶n phÈmtrunggianlµLactic
(cãoxy)
b. Oxy ho¸hiÕukhÝ
(cid:216) 1/5 A.lactic + O2
C02 + H20 + Q
(dïngtænghîpglycogen,
hoµnnguyªnATP, Creatinphotphat)
Q
Glycogen
(cid:216) 4/5 AxÝt lactic
(cid:216) Qu¸tr×nhphôchåi
:
-C ~P + ADP Creatinkinaza(Q) Creatin+ ATP -2ADP Miokinaza(Q) ATP + AMP
(cid:224) LýthuyÕt ATP, C~P kh«ng®æi, thùcchÊtglycogen fl
Nguyễn BáMùi
16
3/29/2010
4. Sùmái
(cid:252) C¬quan, tæchøclµmviÖc1 thêigian (cid:224) c¸c chÊtcungcÊpE tiªuhao, tÝchnhiÒuA.lactic (cid:224) gi¶msótk/n (cid:224) sùmÖtmái
(cid:252) ThùcnghiÖm
- DïngTB C¬-TK, KT d©yTK ®Õnngõngco
-KT trùctiÕpvµoc¬ (cid:224) vÉnco (cid:224) c¬ch a mái
(cid:252)ThùctËp: sùmái®Çutiªn ëxinap
-Dïngm¸ykiÓmtrak/ndÉntruyÒnd©yTK vÉncßn (cid:224) d©ycòngch a mái
c
¬
KT
KT
1
K
®Õnkhingõngco
0
c
c¬co
o
c¬ 1
c¬ 1
(cid:216) Trongc¬thÓsùmáitr
íchÕt ë TKTW
(cid:216) MÖtmáikÌmtheotÝnhmÉnc¶m c¸c thôquangi¶m
(cid:216) SùHF ván·o cãt/d lo¹i trõmÖtmái
(cid:216) VD: h«hµo, cævò (cid:224) KT ván·o HF (cid:224) TK g/c (cid:224) t¨ng
T§C (cid:224) gi¶mmÖtmái
Nguyªnnh©nsùmái
l Do hÕtn¨ng l îng, khi lîngglycogen cßn50%
so víiban ®Çu
l Do tÝchtônhiÒuA.lacticlµmqu¸nhprotein l Sùmáix¶yra ëxynap, hÕtchÊtm«igiíithÇn
kinh
