Bài giảng Tài chính quốc tế - Chương 9: Cán cân thanh toán quốc tế

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu hóa sâu rộng, việc hiểu rõ các luồng giao dịch quốc tế là vô cùng thiết yếu. Cán cân thanh toán quốc tế (BOP) đóng vai trò là một công cụ thống kê quan trọng, phản ánh toàn diện các hoạt động kinh tế của một quốc gia với phần còn lại của thế giới. Bản thảo này nhằm cung cấp một cái nhìn tổng quan về khái niệm và ý nghĩa của BOP, qua đó làm nổi bật tầm quan trọng của nó trong phân tích kinh tế vĩ mô và hoạch định chính sách. Việc nắm vững các nguyên tắc cơ bản của BOP là nền tảng để đánh giá sức khỏe kinh tế đối ngoại và sự ổn định tài chính của một quốc gia.

Sinh viên, giảng viên các ngành kinh tế, tài chính, ngân hàng; nhà nghiên cứu, chuyên gia phân tích và hoạch định chính sách kinh tế.

Tài liệu này tập trung vào việc làm rõ cán cân thanh toán quốc tế (BOP), một báo cáo thống kê thiết yếu ghi nhận có hệ thống tất cả các giao dịch kinh tế giữa một quốc gia và phần còn lại của thế giới trong một khoảng thời gian nhất định, thường là một năm. Nó bao gồm một định nghĩa chi tiết về BOP theo chuẩn mực quốc tế của IMF và áp dụng vào bối cảnh Việt Nam, nhấn mạnh vai trò của nó như một bảng cân đối tổng hợp các luồng hàng hóa, dịch vụ và đầu tư. Một khía cạnh cốt lõi được phân tích là sự phân biệt giữa người cư trú và người không cư trú, với các tiêu chí cụ thể để xác định tư cách cư trú cho các tổ chức và cá nhân, điều này là nền tảng cho việc ghi nhận các giao dịch chính xác. Về phương pháp, BOP được lập trên cơ sở các chỉ tiêu phản ánh giao dịch kinh tế, sử dụng đơn vị tiền tệ USD và hạch toán theo giá thực tế, thu thập dữ liệu qua mẫu biểu và điều tra chọn mẫu. Tài liệu cũng giới thiệu các bộ phận của BOP và phân loại theo nhiều tiêu chí như BOP dự báo/thực tế, thời điểm/thời kỳ, bộ phận/tổng thể. Quan trọng hơn, nó đi sâu vào phân tích các tình huống thặng dư và thâm hụt cán cân thanh toán, cùng với tác động của chúng đối với nền kinh tế quốc gia, từ đó đề xuất các cơ chế điều chỉnh BOP cần thiết. Giá trị ứng dụng của việc hiểu biết về BOP nằm ở khả năng phân tích sâu sắc mối quan hệ kinh tế đối ngoại, hỗ trợ các nhà hoạch định chính sách đưa ra quyết định vĩ mô hiệu quả nhằm duy trì sự ổn định kinh tế và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.