Bài tập nhóm lý thuyết hệ thống sinh thái môn Lý thuyết công tác xã hội

Ạ Ọ Ố Ồ Ố Đ I H C QU C GIA THÀNH PH H CHÍ MINH

ƯỜ Ạ Ọ Ọ Ộ TR NG Đ I H C KHOA H C XÃ H I VÀ NHÂN VĂN

KHOA CÔNG TÁC XÃ H IỘ

Ệ Ố Ủ Ề Ế CH Đ : LÝ THUY T H TH NG SINH THÁI

ậ Bài t p nhóm

ộ ế Môn: Lý thuy t công tác xã h i.

ị ỵ ả ầ Gi ng viên: Ths. Tr n Th M

Sinh viên: nhóm 6

ố ồ Thành ph H Chí Minh, ngày 09/11/2016

DANH SÁCH NHÓM 6

ồ ị H Th Loan 1556150041

ị ậ ễ Nguy n Th H u 1556150020

ễ Nguy n Thanh Hoa 1556150022

ầ ị Tr n Th Kim Liên 1556150039

ươ ỗ Đ Nguyên Thùy D ng 1556150012

Hoàng Thái Anh 1556150002

̣ ̣

MUC LUC

M Đ UỞ Ầ

ườ ế ố ố ớ ọ ỗ ọ ơ Môi tr ng là y u t quan tr ng đ i v i m i cá nhân và càng quan tr ng h n trong công

ừ ạ ườ ị ự ủ ộ ườ ộ tác xã h i. xét t khía c nh con ng i luôn ch u s tác đ ng c a môi tr ng, ch u ị ở ướ d i tác

ệ ố ư ể ể ộ ữ nhân khác nhau, các h th ng khác nhau. Đ có th đánh giá m t cách khái quát và đ a ra nh ng

ươ ụ ể ộ ầ ữ ữ ữ ệ ph ố ng pháp can thi p c th và h u ích, nhân viên xã h i c n có nh ng cái nhìn nh ng m i

ế ể ề ủ ủ ữ ệ ấ ộ ế quan h xung quanh, dùng các thuy t đ làm rõ v n đ c a thân ch , và m t trong nh ng thuy t

ế ệ ố ệ ố ể ế ế ằ không th thi u đó chính là thuy t H th ng sinh thái. Thuy t h th ng sinh thái cho r ng con

ườ ộ ị ở ấ ấ ạ ộ ọ ồ ng i ch u tác đ ng ệ ba c p đ : Sinh h c và tâm lý (c p vi mô), gia đình, b n bè, đ ng nghi p

ấ ổ ứ ế ế ộ ấ ồ (c p trung mô), và các t ch c thi t ch , c ng đ ng (c p vĩ mô). Chúng ta cùng nhau đi vào sâu

ể ế ơ h n đê tìm hi u Lý thuy t này.

Ộ N I DUNG

ộ ố

ề ệ ố ề ệ ừ ể ệ ệ ố ậ ề Nhi u các khái ni m v h th ng. theo t ế đi n ti ng Vi t: “H th ng là t p ế ệ M t s khái ni m v thuy t ế ệ ố Thuy t h th ng:

ế ố ố ớ ệ ớ ứ ệ ặ ạ ặ ặ ề ợ h p nhi u y u t đ i v i cùng lo i ho c cùng ch c năng có quan h ho c liên h v i nhau ch t

ể ố ẽ ấ ộ ch làm thành m t th th ng nh t.”

ủ ệ ạ ộ ị ế Theo đ nh nghĩa c a “Lý thuy t công tác xã h i hi n đ i”:

ệ ố ợ ố ượ ắ ậ ự ế ệ ớ ể ạ ộ ậ “H th ng là m t t p h p các thành t c s p x p có tr t t đ và liên h v i nhau đ ho t đông

ộ ệ ố ệ ố ộ ộ ể ồ ề ấ ố ồ ờ ậ ủ ệ ể th ng nh t.” M t h th ng có th g m nhi u ti u h th ng,đ ng th i là m t b ph n c a h

ố ơ ớ th ng l n h n.

ệ ề ệ ố Khái ni m v h th ng sinh thái:

ị Theo đ nh nghĩa

ệ ố ồ ưở ườ ủ H th ng sinh thái g m hai ý t ng: Môi tr ố ng sinh thái c a cá nhân khi cá nhân đó đang c

ể ớ ườ ệ ố ố ươ ủ ắ g ng đ thích nghi v i môi tr ng xung quanh; h th ng khi nhìn vào m i t ng quan c a

ố ợ ệ ố ữ ậ ộ ữ nh ng b ph n khác nhau. Ta ph i h p hai ch này thành h th ng sinh thái (Ecology systems).

ặ ớ ớ ộ ữ ể ắ ấ ạ ồ Cá nhân g n ch t v i gia đình, gia đình v i c ng đ ng, có nh ng cá nhân r t m nh có th lay

ể ả ộ ệ ố ớ ườ ấ ộ ế ố ứ ạ chuy n c m t h th ng l n. Hành vi con ng i r t ph c t p, không có m t y u t nào duy

ả ề ườ ả ố ắ ế ề ấ nh t gi i thích v hành vi con ng ế ợ i. Chúng ta ph i c g ng k t h p các lý thuy t v cá nhân,

ế ề ế ớ ể ể ề ộ ườ ệ ố gia đình, nhóm, xã h i và lý thuy t v th gi i đ hi u v con ng i theo h th ng sinh thái.

ử

1. L ch s ị

ế ệ ố ượ ư c Carel Bailey Germain – Giáo s ngành Quá trình hì thành: Lý thuy t h th ng sinh thái đ

ộ ườ ạ ọ ề ướ ỹ ể ầ Công tác xã h i tr ng Đ i h c Columbia, M đ x ng vào năm 1973. Cô đ u tiên phát tri n

ề ộ ạ ạ ệ ể ả ữ ữ các khái ni m v m t "quan đi m sinh thái" trong khi gi ng d y t i Columbia vào gi a nh ng

ớ ự ỗ ợ ủ ề ả ươ ự ể ế ả năm b y m i, và sau đó, cô d a trên n n t ng đó mà phát tri n lý thuy t này v i s h tr c a

ệ ồ đ ng nghi p là Alex Gitterman.

ộ ớ ụ ủ ư ụ ế ở M c đích c a Gitmain lúc đó là đ a lý thuy t này áp d ng vào công tác xã h i v i cá nhân. B i

ộ ơ ả ừ ế ằ ậ ộ ẽ ặ l m c dù nhân viên xã h i c b n t lâu đã bi t r ng con ng ườ ồ ạ i t n t i trong m t ma tr n xã

ứ ạ ự ể ế ề ộ ạ ế ộ ộ h i và s chuy n bi n tâm lý sâu r ng và ph c t p, song ngh CTXH lúc đó l i thi u m t khái

ệ ế ằ ả ưở ườ ố ớ ộ ỗ ườ ni m nh m liên k t các nh h ng môi tr ớ ng và văn hóa r ng l n đ i v i m i con ng i, giúp

ứ ể ố ủ ế ặ ớ ữ ủ ủ cho nhân viên CTXH có đ ki n th c đ đ i m t v i nh ng khó khăn c a thân ch .

ế ụ ở ộ ự ứ ể ầ ả Quá trình phát tri n: ể 1983 Meyer ti p t c xây d ng và m r ng ra đ đáp ng nhu c u gi ng

ạ ạ d y t ỹ i M .

ấ ằ ụ ể ể ậ ờ ỉ Theo th i gian, Germain và Alex nh n th y r ng quan đi m sinh thái không ch có th áp d ng

ụ ể ọ ợ ộ ồ trong CTXH cá nhân mà còn thích h p đ áp d ng cho CTXH nhóm, CTXH c ng đ ng và h đã

ứ ượ ể ờ ố ể ả ự d a trên thành qu nghiên c u có đ c đ phát tri n mô hình đ i s ng ( Life model) dùng trong

ự th c hành.

ệ ượ ụ ư ự ả ạ ế ệ ố Hi n nay, Lý thuy t h th ng sinh thái đã đ c áp d ng gi ng d y và đ a vào th c hành trên

ế ớ toàn th gi i.

ơ ượ ề

2. S l

ế ệ ố c v thuy t h th ng sinh thái

ế ệ ố ế ệ ố ế ế ề ậ Lý thuy t h th ng sinh thái và ti p cách ti p c n theo lý thuy t h th ng sinh thái theo truy n

ố ượ ự ọ ủ ị ậ ề ẩ ộ th ng đ c d a trên m t mô hình tâm lý h c c a Freud, trong đó ch n đoán và đi u tr t p trung

ủ ế ủ ủ ự ự ủ ệ ch y u vào tâm lý c a thân ch và s can thi p tích c c, nhanh chóng c a gia đình.

ể ặ ệ ế ậ ấ ủ ấ ộ Đi m đ c bi ế ệ ố t nh t c a cách ti p c n theo lý thuy t h th ng sinh thái là nó cung c p m t lăng

ệ ữ ằ ườ ớ ườ ề ả ự ố kính nh m tìm ra m i quan h gi a con ng i v i môi tr ng xung quanh d a trên n n t ng sinh

ứ ề ự ủ ố ố ữ sinh thái h c ọ (Sinh thái h cọ là môn khoa h cọ nghiên c u v s phân b và sinh s ng c a nh ng

ộ ạ ủ ố ậ ố và các tác đ ng qua l v t s ng ữ i gi a các sinh v tậ và môi tr ủ ề ngườ s ng c a chúng. Các ch đ

ố ượ ư ọ ọ ố ố ị ạ mà các nhà sinh thái h c quan tâm nh đa d ng sinh h c, phân b , giá tr (sinh kh i), s l ng

ư ự ạ ủ ữ ữ ậ ệ (qu n thầ ể) c a các sinh v t, cũng nh s c nh tranh gi a chúng bên trong và gi a các h sinh

thái.).

ệ ữ ế ố ệ ế ế ọ ố ườ ườ Lý thuy t này chú tr ng đ n vi c k t n i các m i quan h gi a con ng i và môi tr ng đ ể

ả ế ấ ề ườ ệ ừ ế ệ ố ộ gi i quy t v n đ con ng ố i đang đ i di n, t thuy t h th ng sinh thái này, nhân viên xã h có

ể ườ ủ ủ ư ệ ạ ố ồ th đánh giá môi tr ng s ng c a thân ch nh gia đình, b n bè, hang xóm, đ ng nghi p, c ơ

ệ ạ ủ ể ạ ằ ị ườ ọ ố quan… nh m hi u tình tr ng, v trí hi n t ủ i c a thân ch trong môi tr ng mà h đang s ng.

Ố Ố Ủ Ẫ Ệ Ệ Ộ H TH NG SINH THÁI THEO M U C A H TH NG XÃ H I

Ồ Ể BI U Đ SINH THÁI

ườ ệ ươ ố ạ CHÚ THÍCH: 1. Đ ng M i quan h t ng tác m nh

ườ ệ ươ ố ườ 2. Đ ng M i quan h t ng tác bình th ng.

ườ ệ ươ ố ế 3. Đ ng M i quan h t ạ ng tác lúc m nh lúc y u.

ườ ệ ươ ố ế 4. Đ ng M i quan h t ng tác y u.

ế ề ườ ễ ươ ể ề ộ ỉ ừ ộ Note: N u 2 mũi tên 2 chi u là đ ng bi u di n t ế ng tác 2 chi u. N u ch tác đ ng t m t

ể ề ộ phía đ mũi tên m t chi u.

ộ ố ề ặ ủ ệ ườ ườ

3. M t s khái ni m v đ c tính c a con ng

i và môi tr ng

ự ữ ườ ọ 3.1 S Hài Hoà Gi a Cá Nhân và Môi Tr ệ ng và Khái ni m tr ng tâm

ự ườ ữ 3.1.1 S Hài Hoà Gi a Cá Nhân và Môi Tr ng

ễ ườ ươ ằ ố ộ Di n ra khi môi tr ng có tài nguyên và ph ng pháp phân ph i tài nguyên m t cách công b ng

ầ ơ ả ủ ể ỏ ữ ợ ườ ườ ợ và h p lý đ th a mãn nh ng nhu c u c b n c a con ng i. Có ba tr ế ng h p thi u hài hoà

ữ ườ gi a cá nhân và môi tr ng:

ườ ươ ố ợ ử ụ Môi tr ng có tài nguyên và ph ư ng pháp phân ph i h p lý nh ng cá nhân không s d ng, có

ứ ề ử ụ ế ể ế th vì thi u ki n th c v tài nguyên hay không có ý chí s d ng tài nguyên.

ườ ư ươ ằ ố ợ Môi tr ng có tài nguyên nh ng không có ph ng pháp phân ph i công b ng và h p lý

ườ ầ ủ ể ỏ Môi tr ng không có tài nguyên đ th a mãn nhu c u c a cá nhân.

ả ườ ự ợ ộ ể Trong c ba tr ề ng h p trên đây, nhân viên CTXH đ u có th đóng m t vai trò tích c c

ệ ạ ữ ườ ạ ượ ọ trong vi c t o ra hài hoà gi a cá nhân và môi tr ng, đ t đ c an sinh cho m i công dân.

ệ ọ 3.1.2 Các khái ni m tr ng tâm

ươ T ng Tác /Interaction:

ự ộ ạ ầ ạ ữ ừ ữ Là s tác đ ng qua l i không ng ng gi a các thành ph n t o nên cá nhân hay gi a cá nhân và các

ệ ố ầ ộ ạ ự ự ể ả ặ thành ph n khác trong h th ng. Tác đ ng qua l i này có th tiêu c c ho c tích c c và nh

ưở ệ ấ ụ ự ủ ự ế ẳ ớ h ng đ n an sinh c a cá nhân, thí d quan h x u v i hàng xóm gây nên s căng th ng, b c

ệ ố ớ ộ ữ ụ ệ ệ ồ mình; quan h t ỡ t v i c ng đ ng giúp nhân viên CTXH hoàn thành h u hi u nhi m v giúp đ

ề ế ả ẫ khách hàng khi n cho c nhân viên CTXH l n khách hàng đ u hài lòng…

Nguyên Li uệ /Input:

ượ ự ỗ ợ ủ ề ậ ồ Là năng l ng, thông tin, truy n thông, s h tr c a các ngu n tài nguyên mà cá nhân nh n

ườ đ ượ ừ c t môi tr ng.

ả S n Ph m ẩ /Output:

ượ ự ỗ ợ ủ ề ườ Là năng l ng, thông tin, truy n thông, s h tr c a cá nhân dành cho môi tr ng.

Ổ ị ạ Tr ng Thái n Đ nh /Homeostasis:

ự ươ ễ ữ ườ Di n ra khi có s t ng tác hài hoà gi a cá nhân và môi tr ng, cá nhân đóng góp cho môi

ườ ượ ườ ỗ ợ ộ ươ tr ng và đ c môi tr ng h tr m t cách t ứ ng x ng.

ể Đi m Giao Thoa/Interface:

ạ ặ ơ ễ ộ ạ ữ ệ ộ Là tác đ ng qua l i ho c n i chính xác di n ra tác đ ng qua l ệ ố i gi a hai h th ng riêng bi t hay

ữ ườ ượ ệ ố ể ế ị gi a cá nhân và môi tr ng. Trong quá trình l ng đ nh theo lý thuy t H th ng môi sinh, đi m

ầ ượ ể ậ ự ằ ạ ị giao thoa chính xác c n đ c xác đ nh đ t p trung vào đó năng l c và tài nguyên nh m t o ra

ề ộ ử ụ ộ ở ụ ứ ổ ồ ể ố thay đ i. Trong thí d nhi u c ng đ ng thi u s không s d ng đúng m c tài nguyên xã h i

ể ể ề ề ấ ả ế ượ ấ California k trên, đi m giao thoa là v n đ truy n thông. Khi gi i quy t đ ẽ ề c v n đ này s

ả ế ượ ặ ầ ả ế ượ ấ ộ ủ ử ụ ạ gi i quy t đ c, ho c góp ph n gi i quy t đ c v n n n ít s d ng tài nguyên xã h i c a

ườ ể ố ở ề ặ ụ ề ạ ng i thi u s ợ ồ California. Thí d khác: nhi u c p v ch ng than phi n không có h nh phúc vì

ố ử ớ ấ ồ ề ệ ẹ ạ nhi u nguyên nhân: b t đ ng trong vi c nuôi d y con cái, đ i x v i cha m hai bên, chi tiêu

ệ ợ ồ ộ ạ ờ ư ề ể trong gia đình, quan h v ch ng ngu i l nh, không có thì gi cho nhau… nh ng nhi u khi đi m

ứ ề ề ấ ỉ ế ữ ề ạ giao thoa cũng ch là v n đ truy n thông, t c là không bi t cách truy n đ t cho nhau nh ng nhu

ắ ồ ộ ươ ệ ầ c u, quan tâm, lo l ng, vui,bu n, m t cách đúng ph ả ng pháp và hi u qu .

Ứ Thích ng/Adaptation :

ủ ả ổ ể ữ ế ả ớ ộ ườ ụ ậ Là kh năng thay đ i đ thích nghi v i nh ng bi n đ ng c a b n thân và môi tr ng, thí d l p

ệ ổ ọ ườ ườ ứ ỏ gia đình, thay đ i công vi c, d n nhà, gia đình thêm ng ớ i, b t ng i… Thích ng đòi h i năng

ủ ượ ứ ẽ ể ượ l ng, khi cá nhân không có đ năng l ng đ thích ng, nhân viên CTXH s giúp cá nhân huy

ượ ượ ườ ứ ể ạ ộ đ ng đ c năng l ầ ng c n thi ế ừ t t môi tr ứ ng đ thích ng. Thích ng cũng có nghĩa là t o ra

ườ ầ ủ ể ỏ ườ ổ thay đ i môi tr ng đ th a mãn nhu c u c a con ng i.

ố Đ i Phó/Coping:

ứ ủ ọ ườ ứ ứ ộ ộ ợ Là m t hình th c c a thích ng. Thích ng có nghĩa r ng, bao trùm m i tr ng h p khi cá nhân

ặ ủ ệ ộ ớ ườ ặ ủ ả ự ấ ấ ổ ố đ i di n m t thay đ i m i ho cc a môi tr ể ố ng ho c c a b n thân. Đ i phó là s ph n đ u đ

ứ ự ớ ộ ộ ố ổ thích ng v i m t thay đ i, m t tình hu ng tiêu c c.

ậ Liên L p/Interdependence:

ườ ể ố ệ ậ ờ ế ề ả ườ ể ượ Con ng i không th s ng hoàn toàn bi t l p mà ph i nh đ n nhi u ng i khác đ đ ỏ c th a

ữ ặ ở ạ ự ầ ơ ả mãn nh ng nhu c u c b n: ăn, m c, nhà , h nh phúc, s an toàn…

ủ ệ ề ặ 3.2 Khái ni m v đ c tính c a con ng ườ i

ườ ự ổ ạ ớ ườ ự ố ủ ớ Con Khi con ng i có s trao đ i qua l i v i môi tr ng thì năng l c đ i phó v i stress c a

ườ ế ố ấ ộ ng i cao hay th p tùy thu c vào 4 y u t sau:

ự ố ệ ữ ụ ệ ố ộ ố M i quan h (Relatedness): Năng l c đ i phó stress ph thu c vào các m i quan h gi a con

ườ ớ ạ ướ ư ế ạ ộ ộ ườ ng i v i m ng l i xã h i nh : gia đình, b n bè, hàng xóm… Nói cách khác, n u m t ng i có

ệ ớ ố ế ườ ả ố ớ ạ m i quan h v i gia đình, b n bè, hàng xóm,… thân thi t thì ng i đó có kh năng đ i phó v i

stress cao h n.ơ

ự ự ằ ổ ườ ừ ượ Năng l c (Competence): Năng l c nh m thay đ i môi tr ng này có t khi nó đ c sinh ra và

ượ ể ườ ơ ộ ọ ậ ế ậ ồ đ c phát tri n do con ng i có c h i h c t p, ti p c n các ngu n tài nguyên. Con ng ườ ẽ i s có

ứ ự ệ ế ệ ổ ề năng l c này càng cao n u trong quá kh có nhi u kinh ngi m, thành công trong vi c thay đ i

ườ ủ ả ố môi tr ng s ng c a b n thân.

ự ả ế ườ ệ ớ ề ố ườ T qu n lí(Self – direction): N u con ng i có nhi u m i quan h v i môi tr ự ng và có năng l c

ườ ẽ ự ộ ậ ế ị ệ ả ậ ả thì con ng i s có s đ c l p, kh năng quy t đ nh và nh n trách nhi m cao. Kh năng t ự ả qu n

ườ ự ả ệ ả ữ ự ỏ ườ ặ lí giúp cho con ng ả i có kh năng t b o v b n thân kh i nh ng áp l c mà con ng i g p

ph i.ả

ự ự ọ ự ự ọ ả ưở ế ả ủ ề S t tr ng (Self – esteem): S t tr ng có nh h ng nhi u đ n c m xúc và hành vi c a con

ườ ự ự ọ ủ ả ộ ườ ườ ề ố ng i. S t tr ng c a b n thân m t ng i càng cao khi ng ệ i đó có nhi u m i quan h

ườ ự ả ự ị ướ ớ v i môi tr ng, có năng l c và kh năng t đ nh h ng

ủ ệ ườ ề ặ 3.3 Khái ni m v đ c tính c a môi tr ng

ườ ầ ợ ừ ộ ệ ườ ưỡ ể ể Con ng ề i c n có các đi u ki n phù h p t m t “ môi tr ng dinh d ng” đ phát tri n. Con

ườ ầ ế ố ề ườ ườ ể ề ị ỉ ườ ng i c n chú ý các y u t v môi tr ộ ng xã h i, môi tr ng đ a lí đ đi u ch nh môi tr ng

ả ợ ạ ố s ng thích h p, tránh t o stress cho b n thân

ườ ơ ở ạ ộ ồ ộ ườ Môi tr ng xã h i: Bao g m gia đình, b n bè, hàng xóm, các nhóm, các c s xã h i, tr ọ ng h c,

ế ộ ườ ộ ồ ậ ch đ chính sách, pháp lu t, tôn giáo, văn hóa… Môi tr ng xã h i cũng bao g m các nhóm có

ế ự ạ ự ế ủ th l c t o s uy hi p cho thân ch

ườ ậ ồ ườ ự ệ ố ề ệ Môi tr ng v t lí: Bao g m môi tr ng t nhiên, h th ng giao thông, các đi u ki n có ý nghĩa

ể ế ọ ộ ườ ổ ưỡ ư ậ quan tr ng và không th thi u cho cu c sông con ng i nh i khí h u, th nh ng, tài nguyên

ự ậ ậ ộ ấ đ t, không khí, th c v t, đ ng v t…

ể ậ ọ

4. Các lu n đi m tr ng tâm

ộ ự ậ ụ ế ề ệ ố ạ ộ Trong ho t đ ng công tác xã h i, s v n d ng lý thuy t v h th ng sinh thái trong quá trình

ự ấ ọ ả ể ả ế ấ ề ủ ặ ề phân tích v n đ và l a ch n gi i pháp đ gi ẽ i quy t v n đ c a cá nhân ho c gia đình s

ượ ả ố ư ế ỉ ậ ệ ề ấ ộ không phát huy đ c hi u qu t i u n u ch t p trung vào các v n đ sinh thái và xã h i. Lý

ấ ằ ế ề ệ ố ế ố ả ế ượ ấ ề ủ ộ thuy t v các h th ng cho th y r ng, n u mu n gi i quy t đ ỗ c v n đ c a m i m t cá nhân

ặ ộ ướ ế ả ặ ọ ả ộ ọ ể ho c m t cá th gia đình thì tr c h t ph i đ t h vào trong hoàn c nh xã h i mà h đang là

ả ượ ế ợ ế ề ớ ộ ớ thành viên và đôi lúc cũng ph i đ ể c k t h p v i các lý thuy t v tâm lý xã h i thì m i có th

ạ ả ố ề ườ ượ ề ậ ế đem l i hiêu qu t ể t. Các quan đi m v “Con ng ả i trong hoàn c nh”, sau này đ c đ c p đ n

ư ườ ườ ượ ể ừ ườ ặ ề ả nh là: “con ng itrongmôi tr ng (PIE) đ c phát tri n t đó. Ng ự i đ t n n t ng cho s

ể ủ ớ ự ể ộ phát tri n c a các quan đi m này là Germain và Gitterman v i s hình thành “mô hình cu c

ủ ọ ờ ố ượ ự ấ ụ ề ọ ườ ố s ng” c a h . Mô hình đ i s ng đ c d a vào phép n d v sinh thái h c, trong đó con ng i

ụ ụ ộ ộ ườ ọ ườ ườ ố ph thu c vào nhau và ph thu c vào môi tr ng: h là “con ng itrongmôi tr ng”. M i

ườ ườ ệ ố ạ ả ưở ệ ữ quan h gi a con ng i và môi tr ng là m i quan h qua l i: cái này nh h ng lên cái kia

ộ ố ự ủ ổ ỗ ộ ườ ề ộ ố thông qua s trao đ i. Theo “mô hình cu c s ng” này, cu c s ng c a m i m t con ng i đ u

ả ộ ườ ượ ọ ườ ờ ườ ờ ỗ ph i đi theo m t con đ ng, đ c g i là đ ng đ i. Trên con đ ng đ i đó, m i con ng ườ ẽ i s

ự ủ ộ ố ự ệ ộ ố ư ữ ữ ả ả ạ ặ g p ph i m t s các s ki n x y ra nh là nh ng áp l c c a cu c s ng, nh ng giai đo n

ộ ố ự ố ữ ể ế ề ể ặ ấ ạ ặ ộ ố chuy n ti p, ho c m t s các v n đ khác có th gây ra nh ng s r i lo n ho c xáo tr n đ i

ự ả ớ ườ ủ ọ ế ể ấ ố ả ớ v i kh năng s thích nghi v i môi tr ọ ả ng s ng c a h khi n h c m th y không th nào gi i

ế ượ ọ ẽ ự ệ ả ướ ố ự ữ quy t đ c. H s ph i th c hi n hai b ề c đánh giá v các nhân t gây ra áp l c và nh ng áp

ướ ế ự ọ ộ ọ ớ ứ ạ ổ ự l c đó. Tr c h t là h đánh giá s xáo tr n nghiêm tr ng t i m c nào và nó có gây t n h i hay

ứ ữ ử ế ệ ấ ặ ộ ọ ố ỉ m t mát gì không ho c đó ch là m t th thách. Th hai, h xem xét đ n nh ng bi n pháp đ i

ọ ố ắ ỡ ọ ồ ả ộ ố ể ế ằ ổ ể phó và ngu n tài nguyên đ giúp đ h . H c g ng gi i quy t b ng cách thay đ i m t s đi m

ọ ườ ữ ả ệ ọ ườ ơ n i chính h , môi tr ổ ng hay trong quan h trao đ i gi a b n thân h và môi tr ấ ữ ng. Nh ng d u

ệ ừ ườ ừ ữ ề ể ấ ọ ữ ả ứ ả ấ hi u t môi tr ng và t ự nh ng ph n ng v th ch t và tình c m cung c p cho h nh ng s

ồ ề ự ủ ọ ệ ả ả ph n h i v s thành công c a h trong vi c gi ề ế ấ i quy t v n đ .

ấ ườ ự ổ ạ ữ ườ ườ ề ủ 4.1 V n đ c a con ng i và s trao đ i qua l i gi a con ng i và môi tr ng

ề ủ ầ ấ ả ạ Theo Carel Germain thì nhu c u và v n đ c a con ng ườ ượ i đ c n y sinh trong sinh ho t hàng

ề ủ ấ ườ ổ ạ ữ ườ ườ ngày và v n đ c a con ng ự i phát sinh do s ttrao đ i qua l i gi a con ng i và môi tr ng b ị

ự ấ ố ợ ổ ạ ế ả ầ ơ m t cân đ i và không phù h p. s u trao đ i qua l i Không đ n th n là nguyên nhân k t qu và

ế ế ả ẫ ả ế k t qu mà nguyên nhân d n đ n k t qu và ng ượ ạ c l i.

ế ườ ườ ự ề ẽ ổ ợ ườ ữ N u gi a con ng i và môi tr ng có s trao đ i phù h p thì đi u này s làm cho con ng i có

ự ể ể ạ ộ ỏ ơ ơ ả c m giác th a mãn, an tâm h n và t o đ ng l c đ phát tri n h n.

ế ự ổ ố ẽ ợ ườ ơ Ng ượ ạ c l i, n u s trao đ i không t ề t, không phù h p thì đi u này s làm cho con ng i r i vào

ứ ạ ườ ứ ủ ế ẫ ườ ẽ tình tr ng không thích ng môi tr ng, d n đ n stress và ch c năng c a con ng i s không

hoàn thi n.ệ

ế ể ả ượ ấ ộ ườ ầ ả ớ Chính vì th , đ lý gi ề ủ c v n đ c a m t ng i đ ề i thì c n ph i có cái nhìn bao quát v i nhi u

ố ứ ạ ớ ườ ủ ố ườ yeus t ph c t p liên quan v i môi tr ng s ng c a ng i đó.

4.2 Stress và tác nhân gây stress

Stress là gì?

̀ ườ ả ở ̣ ̣ ̣ Stress là môt khái niêm đa hình.Trong th ng ngày chúng ta đêu tr i nghiêm stress ̀ nhiêu khía

ủ ạ ở ơ ̣ ̣ ạ c nh khác nhau trong các ho t đông c a chúng ta: ở ườ tr ng, nhà, ở n i công s và thâm chí c ả

̀ ̉ ụ ạ ạ ̣ ̉ trong các ho t đông thê d c thê thao cũng có stress, stress luôn luôn tôn t i quanh ta.

ả ủ ơ ể ướ ấ ứ ộ ả ứ ự ộ ̉ ̉ ơ Có thê hiêu đ n gi n stress là ph n ng c a c th tr ầ c b t c m t yêu c u, áp l c hay m t

ọ ế ự ồ ạ ộ ủ ạ ườ ả ề ể ấ ẫ ế ố y u t tác đ ng nào đe d a đ n s t n t i lành m nh c a con ng i c v th ch t l n tinh

th n.ầ

ụ ể ơ ộ ộ ườ ố ệ ớ ườ Nói c th h n trong công tác xã h i: khi m t ng ộ ự ệ i đ i di n v i m t s vi c khó khăn, ng i

ẽ ử ụ ể ả ồ ế ử ụ ế ấ ề ồ đó s s d ng các ngu n tài nguyên đ gi i quy t v n đ . Tuy nhiên, n u s d ng các ngu n tài

ể ả ề ượ ế ấ ủ ườ nguyên này mà cũng không th gi i quy t các v n đ đ ả c thì xúc c m c a ng ự ẽ i đó s có s

ộ xáo tr n và gây nên stress

ườ ố ệ ớ ườ ả ử ụ ồ ộ Khi m t ng ộ ự ệ i đ i di n v i m t s vi c khó khăn, ng i đó ph i s d ng các ngu n tài nguyên

ế ấ ứ ề ồ ồ ọ mà h có đ ượ ể ả c đ gi i quy t v n đ . Các ngu n tài này bao g m: tài nguyên không chính th c

ứ ẫ l n tài nguyên không chính th c.

Có 3 tác nhân gây stress chính là:

ộ ố ự ệ ứ ể ế ộ ổ ồ Các chuy n bi n trong cu c s ng: bao g m các s vi c làm thay đ i vai trò, ch c năng xã h i

ườ ạ ủ ộ ờ ử ư ế ệ ấ ủ c a con ng i trong các giai đo n c a cu c đ i nh thi c , th t nghi p, k t hôn… mà con ng ườ i

ứ ị không thích ng k p.

ự ừ ườ ế ậ ư ệ ạ ồ ồ Áp l c t môi tr ng: Bao g m các tình tr ng nh khó khăn trong vi c ti p c n các ngu n tài

ứ ứ ứ ứ ồ nguyên chính th c và không chính th c, các ngu n tài nguyên chính th c và không chính th c

ử ụ ầ ớ ợ ượ ồ không phù h p v i nhu c u cá nhân, không s d ng đ c các ngu n tài nguyên này hay các

ồ ượ ứ ủ ầ ngu n tài nguyên có đ c không đáp ng đ nhu c u.

ế ế ạ ạ ở ồ ở ườ ữ Các tr ng i trong quá trình giao ti p: Bao g m các tr ng i trong quá trình giao ti p gi a ng i

ườ ệ ư ệ ạ ồ ự ớ v i ng ặ i, đ c bi t là các ngu n tài nguyên nh gia đình, b n bè, hàng xóm… không th c hi n

ượ ỗ ợ ầ ư ứ ằ ộ ườ ặ ả ộ đ c ch c năng h tr . C n l u ý r ng, khi m t ng i g p ph i m t tác nhân gây stress nào đó

ể ả ế ượ ể ẫ ế ề mà không th gi i quy t đ c thì tác nhân đó có th d n d n nhi u tác nhân khác.

ườ ờ ờ 4.3 Đ ng đ i và th i gian, không gian

ề ủ ộ ườ ầ ư ế ố ờ ủ ế ề ấ Khi đánh giá v v n đ c a m t ng i, c n l u ý đ n các y u t th i gian và không gian c a

ườ ng i đó.

ề ườ ệ ờ ệ ờ ọ ả ề ặ ờ Th i gian : “ khái ni m v đ ng đ i quan tr ng trong vi c lí gi i v m t th i gian trong cách

ế ệ ố ế ậ ề ặ ử ữ ờ ị ti p c n theo lý thuy t h th ng sinh thái. Xét v m t th i gian l ch s , nh ng ng ườ ượ i đ c sinh

ờ ạ ẽ ề ươ ữ ấ ộ ự ề ặ ộ ra trong m t th i đ i s có nh ng v n đ t ng t ờ nhau. Xét v m t th i gian xã h i, con ng ườ i

ề ố ữ ừ ư ể ế ấ ờ ọ ồ ờ ỗ cũng có nh ng v n đ gi ng nhau trong t ng th i đi m nh đi h c, k t hôn…đ ng th i m i

ườ ề ọ ị ả ỉ ả ữ ả ờ ưở ộ ự ệ ở ng i đ u có nh ng kho ng th i gian riêng mà ch b n thân h b nh h ng b i m t s vi c

nào đó.

ề ể ấ ườ ự ứ ớ ộ Không gian: V n đ có th phát sinh do con ng i không có s thích ng v i không gian xã h i

ệ ố ư ệ ạ ậ ơ ớ (nh gia đình, b n bè, n i làm vi c…) hay v i không gian v t lí (thiên nhiên, h th ng giao

thông…)

ự ộ ổ ạ ớ ườ ườ ờ ủ M t gia đình luôn có s trao đ i qua l i v i môi tr ng trên quãng đ ng đ i c a gia đình đó.

ườ ữ ả ờ ỗ ị Trên đ ị ề ng đ i này, m i thành viên trong gia đình đ u có nh ng l ch trình riêng mà b n thân b

ả ưở ộ ự ệ ự ệ ự ả ở ưở ế ừ nh h ng b i m t s vi c nào đó và s vi c đó có s nh h ng đ n t ng cá nhân trong gia

ệ ắ ế ố ề ờ ế ườ ộ đình. Chính vì th , vi c n m rõ các y u t v th i gian và không gian trên đ ờ ủ ng đ i c a m t

ườ ẽ ấ ữ ư ủ ệ ệ ặ ộ ườ ng i hay m t gia đình s r t h u ích trong vi c phát hi n đ c tr ng c a stress mà ng i đó hay

ặ ả gia đình đó đang g p ph i.

ố ượ ụ ề ệ ạ ộ

5. Đ i t

ng Công tác xã h i (ph m vi, đi u ki n áp d ng)

ữ ề ệ ấ ậ ễ ấ ẳ ườ ộ Nh ng v n đ xã h i ( nghèo đói, b nh t ề t, b t bình đ ng ) đ u làm ô nhi m môi tr ng, làm

ứ ả ả ươ ậ ự ươ ỗ ữ ữ ớ gi m kh năng thích ng t ng h . Do v y s t ng tác gi a các cá nhân, gi a cá nhân v i môi

ườ ệ ố ẽ ả ộ ự ợ ố ớ ủ ả tr ộ ố ng s gi m đi. Các h th ng c a cu c s ng cũng ph i duy trì m t s phù h p t t v i môi

ườ ề ầ ả ự ộ ầ ằ ả ợ tr ng. Chúng ta đ u c n m t đ u vào phù h p nh m duy trì chúng ta và đ m b o s phát

ộ ả ệ ố ề ủ ứ ể ấ ố tri n.V n đ c a công tác xã h i x y ra khi các h th ng cá nhân s ng tron đó không thích ng

ượ ớ ườ ố đ c v i môi tr ủ ọ ng s ng c a h .

Ở ự ổ ế ậ ượ ự ứ ằ ở ự ề ệ ấ đâu s trao đ i thi t l p đ c s cân b ng thích ng thì ữ đó xu t hi n nh ng áp l c. Đi u

ầ ủ ứ ữ ữ ề ạ ấ ộ ợ ả này cũng t o ra các v n đ theo m t hình th c phù h p gi a nh ng nhu c u c a chúng ta và kh

ườ ệ ừ ự ể ấ ề năng v môi tr ng. Áp l c có th xu t hi n t :

ổ ề ị ế ị ộ ố ữ ự ể ố ổ ộ S chuy n đ i cu c s ng ( bíên đ i v v th v trí vai trò xã h i, không gian s ng.VD : nh ng

ườ ầ ẹ ượ ầ ế ố ứ ể ữ ng i l n đ u tiên làm cha làm m , đ ấ c thăng ch c hay giáng c p, chuy n đ n s ng gi

ữ ườ ề ạ ự ư ế ả ằ ầ ớ nh ng ng i hàng xóm m i…đ u t o nên nh ng áp l c mà chúng ta c n ph i cân b ng n u

ố ơ ủ ả không mu n r i vào kh ng ho ng).

ự ề ữ ườ ơ ộ ấ ữ ữ ữ ề ẳ ắ ổ Nh ng áp l c v môi tr ng (nh ng c h i b t bình đ ng, nh ng đi u kh t khe và nh ng t

ứ ả ồ ch c không ph n h i)

ỳ ọ ế ượ Các ti n trình liên cá nhân ( khám phá , k v ng trái ng c nhau)

ộ ố ả ề ọ ấ ể ạ ữ ự ự ề ấ ặ ư Th c ch t trong cu c s ng m i v n đ chúng ta g p ph i đ u có th t o ra nh ng áp l c, nh ng

ự ả ọ ưở ấ ủ ữ ả ố quan tr ng là s nh h ng và tính ch t c a nó ra sao. Không ph i nh ng tình hu ng nào cũng

ướ ự ế ự ữ ế ữ ự ữ ệ ấ ố ỉ h ng đ n nh ng áp l c th c t . Nh ng áp l c ch xu t hi n trong nh ng tình hu ng cá nhân

ứ ượ ổ ớ ự ườ ủ ế ạ ấ ố không thích ng đ c trong s trao đ i v i môi tr ế ng. C t lõi c a thuy t này nh n m nh đ n

ứ ứ ể ề ậ ả ọ ườ ủ ỗ ầ t m quan tr ng v kh năng thích ng, ki m soát , nh n th c môi tr ng bên ngoài c a m i cá

nhân.

ệ ữ ề ầ ự ủ ữ ệ ề ấ ấ ố ổ ấ Trong m i quan h gi a cán s và thân ch , xu t hi n nh ng v n đ c n trao đ i ( v n đ gây

ủ ớ ủ ứ ả ở ườ ả c n tr kh năng thích ng c a thân ch v i môi tr ng):

ư ỗ ợ ủ ộ ề ị ủ ề ứ ủ ệ ấ Quan ni m c a xã h i v v trí, vai trò( nh n i s c a thân ch v giai c p, ví trí chính th c

ự ủ c a cán s )

ấ ở ư ứ ộ ố ơ Các ch c trúc c năng và c u s xã h i( gi ng nh các chính sách)

ư ạ ứ ề ặ ể ậ Các lu n đi m v m t chuyên môn( nh đ o đ c)

6. Các b

ướ ỗ ợ c h tr

ươ ế ệ ố ế ậ ồ ướ Ph ng pháp ti p c n theo lý thuy t h th ng sinh thái g m các b c sau:

Đánh giá ban đ uầ

ệ ướ ủ ườ ự ế ủ ườ Can thi p theo 3 h ng ( thân ch , môi tr ữ ng và s ti p xúc gi a thân ch & môi tr ng)

ỗ ợ ế ượ K t thúc h tr và l ng giá

6.1 Đánh giá ban đ uầ

ươ ế ệ ố ế ậ ế ứ ế ọ Ph ng pháp ti p c n theo lý thuy t h th ng sinh thái h t s c chú tr ng đ n công tác đánh giá

ỹ ủ ế ậ ườ ầ ự ban đ u d a trên l thu t phân tích các thông tin liên quan đ n thân ch và môi tr ng.

ư ệ ủ ệ ệ ể ặ ậ Ngoài ra, vi c đánh Vi c tìm ra đ c tính c a các tác nhân gây stress cũng nh vi c tìm hi u nh n

ộ ỗ ợ ủ ố ớ ứ ủ ủ ể ả ố th c c a thân ch đ i v i stress là chìa khóa đ nhân viên xã h i h tr thân ch có kh năng đ i

ệ ớ ả ộ phó v i stress m t cách hi u qu .

ề ặ ả ự ố ủ ủ ề ớ Đánh giá v m t c m xúc và năng l c đ i phó v i stress c a thân ch cũng là đi u mà nhân viên

ể ạ ộ xã h i không th không làm trong giai đo n này.

ầ ẽ ả ệ ướ Vi c đánh giá ban đ u s tr i qua các b c sau:

ủ ề ậ ườ ủ ố ớ ứ ủ ậ ườ Thu th p thông tin v thân ch , môi tr ng và nh n th c c a thân ch đ i v i môi tr ng xã

ườ ệ ậ ộ h i, môi tr ổ ng v t lí qua vi c trao đ i, quan sát và ghi chép.

ệ ổ ự ủ ậ ợ ị Xác đ nh tác nhân gây stress cho thân ch là gì d a trên vi c t ng h p các thông tin thu th p

đ c.ượ

ơ ở Phân tích các thông tin trên c s chuyên môn.

ệ ử ụ ơ ồ ẽ ề ạ ộ Trong giai đo n này, vi c s d ng s đ sinh thái s giúp ích nhi u cho nhân viên xã h i có

ượ ủ ề ườ ệ ữ ớ đ ơ c cái nhìn bao quát h n v thân ch , môi tr ng và các quan h gi a thân cjhur v i môi

ườ ơ ồ ượ ậ ủ ơ ở ự ư tr ng. S đ sinh thái đ c A. Hartman đ a ra vào năm 1975 d a trên c s lý lu n c a quan

ể đi m sinh thái.

ủ ườ ự ế ủ ườ ệ 6.2 Can thi p theo 3 h ướ (thân ch , môi tr ng ữ ng và s ti p xúc gi a thân ch & môi tr ng)

ệ ớ ộ ầ ỗ ợ ự ự ọ ủ ủ ệ Can thi p t ự i thân ch : Nhân viên xã h i c n th c hi n h tr thân ch nâng cao s t ủ tr ng c a

ớ ự ầ ấ ả ắ ộ ồ ờ ỹ ố ả b n thân và gi m b t s lo l ng. Đ ng th i, nhân viên xã h i cũng c n cung c p các k năng đ i

ấ ơ ộ ề ặ ớ ấ ự ề ẫ ờ ỹ phí v i v n đ và cung c p c h i th c hành các k năng đó (v m t không gian l n th i gian)

cho thân ch .ủ

ệ ớ ườ ộ ầ ộ ớ ườ ậ ườ Can thi p t i môi tr ng: Nhân viên xã h i c n tác đ ng t i môi tr ng v t lý và môi tr ng xã

ủ ằ ở ộ ạ ướ ồ ộ ủ h i c a thân ch nh m m r ng m ng l i và các ngu n tài nguyên. Thông qua cách làm này,

ủ ẽ ả ệ ớ ố ườ ự thân ch s nâng cao kh năng t ự ạ ượ t o đ c các m i quan h v i môi tr ng, nâng cao năng l c

ả ự ả ự ự ọ ố đ i phó, kh năng t qu n lý và s t ủ ả tr ng c a b n thân.

ự ế ữ ủ ệ ườ ấ ượ ệ Can thi p vào s ti p xúc gi a thân ch và môi tr ằ ng: Vi c này nh m nâng cao ch t l ng và

ự ổ ạ ướ ữ ủ ự ườ duy trì s trao đ i qua l i theo h ng tích c c gi a thân ch và môi tr ng.

ỗ ợ ế ượ 6.3 K t thúc h tr và l ng giá

ệ ỗ ợ ộ ế ữ ủ ủ ậ ấ ườ Nhân viên xã h i k t thúc vi c h tr thân ch khi nh n th y gi a thân ch và môi tr ầ ng d n

ự ổ ướ ủ ậ ự ắ ế ấ ầ d n có s trao đ i theo h ắ ằ ng tích c c và ch c ch n r ng thân ch nh n bi ủ ọ t rõ v n đè c a h

là do đâu.

ộ ố ể ự

7. M t s đi m c n l u ý trong th c hành ầ ư

ế ậ ư ọ ế ệ ố ự ề ộ Lý thuy t h th ng sinh thái và cách ti p c n đ u c dùng nhi u trong th c hành công tác xã h i

ể ộ ệ ố ộ ớ ồ ể ể ễ ớ v i cá nhân, công tác xã h i v i nhóm và phát tri n c ng đ ng . Qua h th ng sinh thái đ đ d

ị ượ dàng xác đ nh đ ủ c các tác nhân gây stress cho thân ch .

ượ ậ ướ ỗ ợ ữ ộ ơ ồ Ngoài ra, s đ sinh thái đ c l p tr c và sau quá trình h tr cũng là m t trong nh ng công c ụ

ỗ ợ ả ủ ủ ệ ể đ đánh giá hi u qu c a công tác h tr thân ch .

́ ́ ́ ̣ ̣

8. Han chê và phê bình Thuyêt hê thông sinh thai ́

ế H n chạ

ế ệ ố ả ề ả ự ậ ạ ả Thuy t h th ng mang tính mô t ơ nhi u h n là lí gi i, không lí gi ả ạ i t i sao moi s v t l i x y ra

ư ậ ạ ẫ ồ ạ ữ ệ ố ử ệ ệ nh v y và t i sao nh ng m i quan h này v n t n t i. Do đó khó khăn trong vi c th nghi m

ự ế ầ ả ộ ớ ệ ố ở ệ ề ặ v m t th c nghi m. không cho ta bi ữ t c n ph i làm nh ng gì, tác đ ng t i các h t h ng đâu,

ư ế ể ượ ữ ứ ệ ề ộ nh th nào. Nó không cho chúng ta ki m soát đ c nh ng tác đ ng v các hình th c can thi p

ệ ố ế ượ ừ ậ ủ ệ ố ẽ ộ ộ ớ trong 1 h th ng. Chúng ta cũng không bi c t ng b ph n c a h th ng s tác đ ng t t đ i

ư ế nhau nh th nào.

ậ ủ ệ ố ế ệ ố ự ộ ạ ọ ọ ủ ệ Các lí thuy t h th ng quá coi tr ng s h i nh p c a h th ng duy trì m i khía c nh c a h

ự ồ ạ ố ủ ệ ố ổ ệ ố ế ằ ổ ơ th ng, s t n t ệ i cân b ng c a h th ng h n là vi c bi n đ i hay thay đ i h th ng.

ể ạ ố ượ ệ ố ị Các quan đi m Entropy( r i lo n năng l ộ ng) mô hình h th ng không mang tính chính tr xã h i

ị ỉ ươ mà ch mang tính đ a ph ng.

ệ

9. Đánh giá và can thi p công tác xã h i ộ

ụ 9.1 M c tiêu

ế ệ ố ệ ặ ườ ủ ả Thuy t h th ng sinh thái không đ t trách nhi m vào môi tr ng hay kh năng thích nghi c a

ườ ệ ố ẽ ặ ế ố ề ấ ằ ợ con ng i mà nói r ng h th ng s g p v n đ do hai y u t ế này không liên k t phù h p, ăn ý

ườ ế ủ ề ữ ể ế ớ v i nhau. Lý thuy t này giúp tăng c ự ể ng s hi u bi t c a chúng ta v nh ng quan đi m liên

ế ườ ườ ổ ậ ự ươ ữ ằ ộ quan đ n” con ng i trong môi t ng” b ng cách làm n i b t nh ng hành đ ng, s t ng tác và

ữ ổ ượ ệ ở ự ề ậ ộ ở ớ ơ nh ng quá trình trao đ i đã đ c th c hi n nhi u b ph n khác nhau và ranh gi i n i mà con

ườ ườ ự ươ ng i và môi tr ng có s t ớ ng tác v i nhau.

ầ ủ ự ữ ể ế ể ậ ằ ọ ỏ ườ Do v y đ tôn tr ng s cân b ng và ti n tri n thì nh ng đòi h i , yêu c u c a con ng i và môi

ườ ả ươ ố ắ ữ ế ớ tr ng ph i t ng thích v i nhau, trong khi c g ng nâng cao nh ng mô hình liên k t đang

ẽ ả ứ ế ố ưở ớ ự ộ không thích ng. M i liên k t này s nh h ng t i th c hành Công tác xã h i.

ổ ấ ỳ ế ố ứ ấ ủ ườ ườ ẽ ạ ổ ở ộ Th nh t: Thay đ i b t k y u t nào c a con ng i hay môi tr ng s t o ra thay đ i m t

ế ầ ố thành ph n khác trong m i liên k t.

ệ ố ộ ướ ứ ể ẫ ự ế Th hai: Quan đi m h th ng sinh thái d n nhân viên công tác xã h i h ệ ng đ n vi c th c hành

ơ ẽ ạ ả ổ ệ ố ớ ơ ở ớ ưở ộ ợ ế ề ố ả b i c nh l n h n b i thay đ i h th ng l n h n s r o nh h ng và h tr đ n nhi u thân ch ủ

ứ ế ơ h n. Th ba: Theo thuy t này thì

ủ ọ ườ ế ợ ớ ườ ế ở m i hành vi c a con g i ti n hóa phù h p v i môi tr ể ng xung quanh, b i th chúng ta có th

ệ ố ạ ộ ủ ủ ệ ằ ả nói r ng các h th ng c a thân ch đang ho t đ ng hi u qu .

9.2 Công cụ.

ấ ằ ệ ố ụ ể ẽ ề ậ ộ Nhân viên công tác xã h i áp d ng quan đi m h th ng sinh thái s nh n th y r ng có nhi u

ướ ế ậ ữ ệ ế ạ ổ ớ cách và h ủ ủ ể ạ ng thay đ i; làm vi c cùng v i thân ch đ t o nh ng k ho ch ti p c n thân ch

ủ ọ ộ ố ệ ố ề ặ ớ v i nhi u m t khác nhau trong h th ng cu c s ng c a h ;

ế ươ ề ậ ặ ạ ộ ố ộ ồ T p trung vào m t ho c nhi u khía c nh trong m i liên k t t ng tác cá nhân hay c ng đ ng và

ơ ữ ế ề ế ợ ự ệ ả ồ ờ ộ ệ ớ l n h n n a. Đ ng th i vi c th c hành công tác xã h i ph i k t h p các lý thuy t v các h

ủ ệ ố ệ ố ệ ố ổ ộ th ng t ng quát, các h th ng xã h i và các quy trình và khái ni m c a h th ng sinh thái.

ấ ả ữ ự ệ ệ ệ ề ằ ộ ệ ộ T t c nh ng bi n pháp can thi p do nhân viên công tác xã h i th c hi n đ u nh m vào vi c h

ợ ụ ồ ứ ệ ộ ự ự tr ph c h i, phát huy, duy trì và nâng cao s th c hi n các ch c năng xã h i , có nghĩa là đem

ỉ ở ữ ườ ả ở ề ấ ả ườ ạ ự l ổ i s thay đ i không ch nh ng con ng i có v n đ mà c hoàn c nh , môi tr ố ng s ng

ư ả ữ ươ ườ ớ ườ ủ ọ c a h cũng nh c nh ng t ữ ng tác gi a con ng i v i môi tr ng.

ế ề ệ ố ạ ộ ộ ự ậ ụ Tuy nhiên trong ho t đ ng công tác xã h i, s v n d ng lý thuy t v h th ng sinh thái trong

ự ề ọ ả ể ả ế ấ ề ủ ấ quá trình phân tích v n đ và l a ch n gi i pháp đ gi i quy t v n đ c a cá nhân và gia đình

ả ố ư ế ỉ ậ ệ ề ấ ộ ẽ s không phát huy hi u qu t i u n u ch t p trung vào các v n đ sinh thái xã h i.

ệ ủ ộ Can thi p c a công tác xã h i

ố ớ ư ủ ệ ề ế ế ộ ế Cũng nh nhi u lý thuy t công tác xã h i khác, ti n trình can thi p đ i v i cá nhân c a lý thuy t

ạ ồ ệ ố h th ng sinh thái cũng g m ba giai do n:

ạ ở Giai đo n kh i đâù

ễ ế Giai đoan ti p di n

ế ạ Giai đo n k t thúc

(cid:0) ở ầ ạ Trong giai đo n kh i đ u:

ư ữ ề ặ ự ể ề ệ ệ ẩ ậ ị Cán s chu n b công vi c qua vi c suy nghĩ, nghiên cú nh ng cách hi u v m t lý lu n v các

ề ệ ượ ệ ề ặ ả ớ ả ồ ừ ữ ả ố ấ v n đ và qua vi c thu đ c nh ng m i quan h v m t c m xúc v i c m giác và ph n h i t

thân chủ

ệ ữ ệ ố ự ư ủ ự ụ ự ọ ố ị ủ ỉ Cán s đ a ra h th ng d ch v cho thân ch l a ch n. M i quan h gi a cán s và thân ch ch

ự ự ắ ầ ụ ượ ị ủ ế ấ ậ ị ở ự ẽ ạ ị th c s b t đ u khi d ch v đ c ch p nh n. Thân ch tìm ki m d ch v đâu, cán s s t o

ự ồ ự ặ ườ ợ nên s chào đón n ng nhi ệ ở t đó. S nhã nh n, môi tr ự ế ng tr giúp và khuy n khích các cán s

ệ ủ ả ụ ả ự ề ệ ộ nói v các câu truy n c a b n thân. Cán s có nhi m v gi ề ệ ố i thích m t cách rõ ràng v h th ng

ủ ụ ớ ị d ch v v i thân ch

ấ ề ấ ủ ự ố ề Cán s và thân ch sau đó cùng th ng nh t v v n đ

(cid:0) ế ễ ạ Trong giai đo n ti p di n

ộ ố ự ậ ự ự ộ ọ ổ ặ Cán s t p trung vào s thay đ i m t ho c m t s trong ba lĩnh v c tr ng tâm sau:

ộ ố ự ể ổ S chuy n đ i cu c s ng

ề ầ ườ Nhu c u v môi tr ng

ự ổ ị ế S thay đ i v th , vai trò

ủ ế ạ ớ ọ Đây là giai đo n quan tr ng trong ti n trình can thiêp v i cá nhân. Vai trò c a nhân viên công tác

ể ệ ở ộ xã h i th hi n ặ các m t sau:

ủ ậ ứ ề ị ủ ủ ả ộ ầ Làm cho thân ch có kh năng : nhân viên xã h i c n làm cho thân ch nh n th c v giá tr c a

ơ ậ ự ề ả ạ ọ ỗ ả ả b n thân, kh i d y ti m năng và giúp h phát huy năng l c đã có.D y d ( gi ng gi ướ i) : H ng

ủ ỹ ả ế ấ ứ ề ậ ạ ế ậ ẫ d n thân ch k năng gi i quy t v n đ , phân lo i, nh n th c , thi ừ t l p mô hình hành vi. T

ứ ẽ ẫ ế ự ổ ề ổ ề ữ ữ ề ề ậ ạ ố nh ng thay đ i v nh n th c s d n đ n s thay đ i v hành vi.Đi u ph i : T o nh ng đi u

ậ ợ ệ ụ ự ủ ữ ệ ộ ị ki n thu n l ự ợ i cho thân ch , không gây thêm áp l c, xác đ nh nh ng nhi m v , huy đ ng s tr

ườ ả ả ế ủ giúp c a môi tr ng. Vai trò làm trung gian hoà gi i : Gi i quy t

ứ ợ ệ ố ề ủ ứ ủ ấ ạ ổ nh ng v n đ c a thân ch và h th ng theo cách th c h p lý và có đi có l ạ i ( không làm t n h i

ủ ứ ườ ủ ả ư ả ả ế ấ ề ế đ n ch c năng nào c a môi tr ng cũng nh thân ch , đ m b o khi gi i quy t v n đ xong thì

ữ ủ ậ ườ ở ạ ố ổ ơ ị ự s hoà nh p gi a thân ch và môi tr ng luôn tr ng thái t ỏ t, n đ nh, xoá b nguy c xung

ộ đ t).

ự ế ộ ạ ữ ệ ổ ứ ữ ữ ệ ằ ồ Bi n h : t o áp l c đ n nh ng t ch c và nh ng cá nhân khác bao g m b ng nh ng bi n pháp

ự ớ ị ạ ữ ụ ữ ệ ế ạ ộ ộ ị can thi p và nh ng hành đ ng xã h i ( Ví d : ki n ngh , t o áp l c v i nh ng nhà ho ch đ nh

ể ộ chính sách, phát tri n xã h i)

ổ ứ ố ươ ư ủ ặ ạ ự ữ ẫ ủ Vai trò c a nhà t ch c : đ a thân ch vào các m i t ng tác l n nhau, ho c t o d ng nh ng

ệ ớ ố m i quan h m i

(cid:0) ế ạ Trong giai đo n k t thúc

ệ ề ả ượ ủ ự ề ấ ậ ọ ế ộ Cán s và thân ch cùng nhìn nh n lai v n đ . M i công vi c đ u ph i đ c ti n hành m t cách

ậ ướ ụ ự ế ế ố ọ th n tr ng h ng đ n m c đích cu i cùng la thành công.Cán s không nên k t thúc tiên trình

ự ả ủ ứ ệ ể ả ớ ộ ộ ộ ườ m t cách đ t ng t ma ph i có s gi n cách đ thân ch có điêu ki n thích ng v i môi tr ng.

ứ ượ ộ ầ ủ ệ ố ề ự ế ộ ủ ủ ự ộ M t hình th c l ng giá v s ti n b c a cán s và thân ch là m t ph n c a h th ng đánh

ổ ứ ầ ủ ộ giá t ch c và cũng là m t ph n c a giai đoan kêt thúc.

ế ệ ố ệ ữ ủ ố ộ ọ ớ V i thuy t h th ng sinh thái h c thì m i quan h gi a nhân viên công tác xã h i và thân ch là

ị ế ề ủ ệ ệ ệ ạ ố ố ổ ị m i quan h trao đ i. Cá khía c nh c a m i quan h này là quan ni m v th v giá tr và vai trò(

ứ ủ ủ ề ị ế ủ ự ứ ấ ấ ủ ỗ ợ n i s hãi c a thân ch v giai c p, v th chính th c c a cán s ), các ch c năng và c u trúc c a

ụ ạ ứ ề ặ ể ậ ộ ộ ơ ở c s xã h i( chính sách xã h i) ,các lu n đi m v m t chuyên môn( ví d , đ o đ c.

Ậ Ế K T LU N

ế ệ ố ể ớ ế ế Qua lý thuy t h th ng sinh thái chúng ta m i tìm hi u, ta đã bi t khi dùng thuy t sinh thái.

ủ ể ừ ể ệ ề ộ Chúng ta có th đánh gia m t cách khái quát trong vi c đánh giá v thân ch đ t đó nhân viên

ệ ố ệ ể ệ ể ả ộ xã h i có th nâng cao hi u qu làm vi c. qua h th ng sinh thái đ nhân viên có cái nhìn bao

ớ ữ ữ ệ ề ấ ớ quát t i nh ng môi quan h , nh ng v n đ liên quan t ủ ủ i thân ch c a mình.

ọ ề ố ợ ệ ố ệ ố ủ ế ế ị Ph i h p thuy t H th ng và khoa h c v môi sinh, thuy t H th ng môi sinh chú ý v trí c a cá

ườ ề ố ọ ườ ố ệ ậ nhân trong môi tr ng s ng. Đi u này quan tr ng vì con ng i không s ng bi t l p mà luôn

ố ộ ộ ạ ữ ườ ườ ồ luôn s ng trong c ng đ ng, và tác đ ng qua l ệ ố i gi a các h th ng con ng i và môi tr ng có

ả ưở ấ ớ ủ ế ộ nh h ủ ng r t l n đ n an sinh c a cá nhân và c a xã h i.

Ả Ệ . TÀI LI U THAM KH O

1. Tr n Đình Tu n, Công tác xã h i lý thuy t và th c hành.

ự ế ầ ấ ộ

2. Hu nh Minh Hi n ( 2013), Lý thuy t và th c hành Công tác xã h i, NXB Th ng Kê.

ự ề ế ộ ố ỳ

ộ ố ế ễ 3. GS.TS Juliane Sagebiel, Ths. Ngân Nguy n meyeer, M t s lý thuy t công tác xã h i ộ ở

ệ ứ Vi t Nam và Đ c, NXB Thanh Niên.

4. Lê Th Minh Tâm, Ti p c n tr li u nh n th c hành vi, NXB Th i đ i.

ế ậ ờ ạ ị ệ ứ ậ ị

5. TS Nguy n Th H ng Nga ( 2011) Hành vi con ng

ị ồ ễ ườ ườ ộ i và môi tr ng xã h i, NXB Lao

6. http://www.tamlythuchanh.com/tamlynguoilon/1cacroiloantamlytamthankinh

ộ ộ Đ ng Xã H i

7. http://congtacxahoi.forumvi.net/t27topic

thuonggaponguoilon/315/cacquandiemnghiencuuvestress.html

Bài tập nhóm môn Lý thuyết công tác xã hội: Lý thuyết hệ thống sinh thái

Chủ đề:

MUC LUC

1. L ch s ị

2. S l

3. M t s khái ni m v đ c tính c a con ng

4. Các lu n đi m tr ng tâm

5. Đ i t

6. Các b

7. M t s đi m c n l u ý trong th c hành ầ ư

8. Han chê và phê bình Thuyêt hê thông sinh thai ́

9. Đánh giá và can thi p công tác xã h i ộ

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

Xác nhận đăng nhập

Đăng nhập từ tài khoản này?

AI tóm tắt

Giới thiệu tài liệu

Đối tượng sử dụng

Từ khoá chính

Nội dung tóm tắt

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi