
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐH SƢ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH
BÁO CÁO TỔNG KẾT ĐỀ TÀI
LỊCH SỬ SỬ HỌC THẾ GIỚI
MÃ SỐ: CS.2006.19.07
NGƯỜI THỰC HIỆN
PGS.TS NGÔ MINH OANH
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
2007

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐH SƢ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH
BÁO CÁO TỔNG KẾT ĐỀ TÀI
LỊCH SỬ SỬ HỌC THẾ GIỚI
MÃ SỐ: CS.2006.19.07
NGƯỜI THỰC HIỆN
PGS.TS NGÔ MINH OANH
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
2007

2
MỤC LỤC
A. PHẦN MỞ ĐẦU .................................................................................................................... 4
I. Lý do chọn đề tài ...................................................................................................................... 4
II. Lịch sử vấn đề ......................................................................................................................... 4
III. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu.......................................................................................... 7
IV. Phƣơng pháp nghiên cứu ....................................................................................................... 9
V. Nguồn tƣ liệu ........................................................................................................................ 10
VI. Cấu trúc đề tài ...................................................................................................................... 10
B. NỘI DUNG
CHƢƠNG I: SỬ HỌC THẾ GIỚI THỜI CỔ ĐẠI.................................................................... 12
I. Khái quát nhận thức lịch sử trong thời kỳ công xã nguyên thủy .......................................... 12
II. Sử học thế giới thời cổ đại ................................................................................................... 13
1. Hoàn cảnh ra đời ............................................................................................................ 13
2. Sở học phƣơng Đông thời cổ đại ................................................................................... 14
3. Sử học phƣơng Tây thời cổ đại ...................................................................................... 36
CHƢƠNG II: SỬ HỌC THẾ GIỚI TRONG THỜI KỲ TRUNG ĐẠI .................................... 45
I. Hoàn cảnh ra đời của sử học phong kiến .............................................................................. 45
II Sử học châu Âu thời phong kiến........................................................................................... 46
1. Bối cảnh lịch sử ............................................................................................................. 46
2. Sử học Thiên chúa giáo đầu thời Trung cổ .................................................................... 47
3. Sử học biên niên thế kỷ XI - XIV .................................................................................. 49
4. Sử học thời kỳ Phục Hƣng ............................................................................................. 50
III. Sử học Phƣơng Đông thời phong kiến ............................................................................... 54
1. Hoàn cảnh lịch sử ........................................................................................................... 54
2. Sử học phong kiến phƣơng Đông .................................................................................. 54
CHƢƠNG III: SỬ HỌC THẾ GIỚI THỜI CẬN ĐẠi .............................................................. 60
I. Hoàn cảnh lịch sử .................................................................................................................. 60
II. Các trào lƣu sử học thời cận đại .......................................................................................... 61
1. Sử học tƣ sản .................................................................................................................. 61
2. Sự ra đời của sử học Mácxit .......................................................................................... 73
CHƢƠNG IV: SỬ HỌC THẾ GIỚI THỜI HIỆN ĐẠI ............................................................. 80
I. Bối cảnh lịch sử ..................................................................................................................... 80

3
II. Sự phát triển của sử học mác xít từ sau cách mạng Tháng Mƣời Nga đến nay ................... 81
1. Bối cảnh lịch sử ............................................................................................................. 81
2. Những thành tựu ............................................................................................................ 81
III. Sử học tƣ sản thời hiện đại ................................................................................................. 87
1. Bối cảnh lịch sử ............................................................................................................. 87
2. Một số khuynh hƣớng sử học tƣ sản chủ yếu ................................................................ 88
IV. Xu thế phát triển của sử học thế giới ngày nay .................................................................. 92
KẾT LUẬN ................................................................................................................................ 96
TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................................................... 99
PHẦN PHỤ LỤC: Một số thuật ngữ lịch sử sử học ................................................................ 103

4
PHẦN MỞ ĐẦU
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Khoa học lịch sử ra đời và phát triển từ lâu đời và đã có nhiều thành tựu vô cùng to
lớn. Qua nhiều thời kì khác nhau các nhà sử học đã để lại nhiều công trình nghiên cứu về lịch
sử xã hội loài ngƣời, lịch sử từng dân tộc với nhiều quan điểm và nhiều trƣờng phái khác
nhau. Nhiều công trình lịch sử thế giới và lịch sử dân tộc đƣợc các nhà sử học để lại không
những cung cấp một nguồn tƣ liệu phong phú mà còn cung cấp những phƣơng pháp tiếp cận
sử học một cách khoa học và hiệu quả.
Phục dựng lại bức tranh quá trình ra đời và phát triển của khoa học lịch sử, ghi nhận
và đánh giá công lao của các nhà sử học cũng nhƣ giá trị của các công trình sử học của các
nhà sử học tiền bối là một công việc cần thiết và có ý nghĩa. Việc trình bày lịch sử sử học
một cách có hệ thống và có phê phán sẽ giúp những nhà sử học hậu thế phát huy những kinh
nghiệm tốt, tránh lặp lại những hạn chế của những nhà sử học tiền bối đã gặp phải.
Lịch sử sử học là một khoa học mới, nó ra đời sau khoa học lịch sử một thời gian dài
trên cơ sở sự phát triển của sử học và nhu cầu nghiên cứu ngay chính bản thân khoa học lịch
sử. Ở Việt Nam hiện nay môn lịch sử sử học đang đƣợc đƣa vào nhà trƣờng giảng dạy cho
sinh viên các khoa lịch sử với một thời lƣợng khiêm tốn. Việc nghiên cứu lịch sử sử học cũng
đang còn ít đƣợc các nhà sử học quan tâm đầu tƣ đúng mức. Vì vậy, việc chọn đề tài nghiên
cứu lịch sử sử học chúng tôi mong muốn góp phần lấp vào khoảng trống đó. Hơn nữa, nghiên
cứu đề tài lịch sử sử học sẽ chuẩn bị một nguồn tƣ liệu quý phục vụ cho việc giảng dạy của
giáo viên và học tập của sinh viên khoa lịch sử trong các trƣờng đại học và cho những ngƣời
quan tâm.
II. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ
Đã có nhiều nhà sử học trên thế giới và trong nƣớc quan tâm nghiên cứu lịch sử sử
học. Có nhiều công trình của các nhà sử học thế giới đã đƣợc xuất bản.
Cuốn "Lịch sử là gì?" của nhà sử học Xô viết N.A. Êrôphêép do nhà xuất bản Giáo
dục Hà Nội xuất bản năm 1991. Có thể nói đây là một

