B GIÁO DC VÀ ĐÀO TO
TRƢNG ĐH SƢ PHM TP. H CHÍ MINH
BÁO CÁO TNG KẾT ĐỀ TÀI
LCH S S HC TH GII
MÃ S: CS.2006.19.07
NGƯI THC HIN
PGS.TS NGÔ MINH OANH
THÀNH PH H CHÍ MINH
2007
B GIÁO DC VÀ ĐÀO TO
TRƢNG ĐH SƢ PHM TP. H CHÍ MINH
BÁO CÁO TNG KẾT ĐỀ TÀI
LCH S S HC TH GII
MÃ S: CS.2006.19.07
NGƯI THC HIN
PGS.TS NGÔ MINH OANH
THÀNH PH H CHÍ MINH
2007
2
MC LC
A. PHN M ĐẦU .................................................................................................................... 4
I. Lý do chọn đề tài ...................................................................................................................... 4
II. Lch s vấn đề ......................................................................................................................... 4
III. Đối tƣợng và phm vi nghiên cu.......................................................................................... 7
IV. Phƣơng pháp nghiên cứu ....................................................................................................... 9
V. Nguồn tƣ liệu ........................................................................................................................ 10
VI. Cấu trúc đề tài ...................................................................................................................... 10
B. NI DUNG
CHƢƠNG I: SỬ HC TH GII THI C ĐẠI.................................................................... 12
I. Khái quát nhn thc lch s trong thi k công xã nguyên thy .......................................... 12
II. S hc thế gii thi c đại ................................................................................................... 13
1. Hoàn cảnh ra đời ............................................................................................................ 13
2. S học phƣơng Đông thời c đại ................................................................................... 14
3. S học phƣơng Tây thời c đại ...................................................................................... 36
CHƢƠNG II: SỬ HC TH GII TRONG THI K TRUNG ĐẠI .................................... 45
I. Hoàn cảnh ra đời ca s hc phong kiến .............................................................................. 45
II S hc châu Âu thi phong kiến........................................................................................... 46
1. Bi cnh lch s ............................................................................................................. 46
2. S học Thiên chúa giáo đầu thi Trung c .................................................................... 47
3. S hc biên niên thế k XI - XIV .................................................................................. 49
4. S hc thi k Phục Hƣng ............................................................................................. 50
III. S học Phƣơng Đông thời phong kiến ............................................................................... 54
1. Hoàn cnh lch s ........................................................................................................... 54
2. S hc phong kiến phƣơng Đông .................................................................................. 54
CHƢƠNG III: SỬ HC TH GII THI CẬN ĐẠi .............................................................. 60
I. Hoàn cnh lch s .................................................................................................................. 60
II. Các trào lƣu sử hc thi cận đại .......................................................................................... 61
1. S học tƣ sản .................................................................................................................. 61
2. S ra đời ca s hc Mácxit .......................................................................................... 73
CHƢƠNG IV: SỬ HC TH GII THI HIỆN ĐẠI ............................................................. 80
I. Bi cnh lch s ..................................................................................................................... 80
3
II. S phát trin ca s hc mác xít t sau cách mạng Tháng Mƣời Nga đến nay ................... 81
1. Bi cnh lch s ............................................................................................................. 81
2. Nhng thành tu ............................................................................................................ 81
III. S học tƣ sản thi hiện đại ................................................................................................. 87
1. Bi cnh lch s ............................................................................................................. 87
2. Mt s khuynh hƣớng s học tƣ sản ch yếu ................................................................ 88
IV. Xu thế phát trin ca s hc thế gii ngày nay .................................................................. 92
KT LUN ................................................................................................................................ 96
TÀI LIU THAM KHO ......................................................................................................... 99
PHN PH LC: Mt s thut ng lch s s hc ................................................................ 103
4
PHN M ĐẦU
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Khoa hc lch s ra đời phát trin t lâu đời đã nhiu thành tu cùng to
ln. Qua nhiu thi kì khác nhau các nhà s học đã để li nhiu công trình nghiên cu v lch
s hội loài ngƣời, lch s tng dân tc vi nhiều quan điểm nhiều trƣờng phái khác
nhau. Nhiu công trình lch s thế gii lch s dân tộc đƣợc các nhà s học để li không
nhng cung cp mt nguồn liệu phong phú còn cung cp những phƣơng pháp tiếp cn
s hc mt cách khoa hc và hiu qu.
Phc dng li bức tranh quá trình ra đi phát trin ca khoa hc lch s, ghi nhn
đánh giá công lao của các nhà s học cũng nhƣ giá tr ca các công trình s hc ca các
nhà s hc tin bi mt công vic cn thiết ý nghĩa. Việc trình bày lch s s hc
mt cách có h thng và phê phán s giúp nhng nhà s hc hu thế phát huy nhng kinh
nghim tt, tránh lp li nhng hn chế ca nhng nhà s hc tin bối đã gặp phi.
Lch s s hc mt khoa hc mới, ra đời sau khoa hc lch s mt thi gian dài
trên cơ sở s phát trin ca s hc và nhu cu nghiên cu ngay chính bn thân khoa hc lch
s. Vit Nam hin nay môn lch s s hc đang đƣợc đƣa vào nhà trƣờng ging dy cho
sinh viên các khoa lch s vi mt thời lƣợng khiêm tn. Vic nghiên cu lch s s học cũng
đang còn ít đƣợc các nhà s học quan tâm đầu đúng mức. vy, vic chọn đề tài nghiên
cu lch s s hc chúng tôi mong mun góp phn lp vào khong trống đó. Hơn nữa, nghiên
cứu đề tài lch s s hc s chun b mt nguồn tƣ liệu quý phc v cho vic ging dy ca
giáo viênhc tp ca sinh viên khoa lch s trong các trƣờng đại hc cho những ngƣời
quan tâm.
II. LCH S NGHIÊN CU VẤN ĐỀ
Đã nhiều nhà s hc trên thế gii và trong nƣớc quan tâm nghiên cu lch s s
hc. Có nhiu công trình ca các nhà s hc thế giới đã đƣợc xut bn.
Cun "Lch s gì?" ca nhà s hc viết N.A. Êrôphêép do nhà xut bn Giáo
dc Hà Ni xut bản năm 1991. Có thể nói đây là một