BỆNH DA NGHỀ NGHIỆP
(Occupational diseases)
(Kỳ 2)
Giáo trình Bệnh Da và hoa liễu HVQY
II- Các biểu hiện lâm sàng theo ngành nghề.
1- Bệnh da nghề nghiệp trong ngành hoá chất.
Ngành công nghiệp hoá chất là ngành quan trọng là cơ sở để phát
triển công nông nghiệp ,công nhân làm trong các ngành công nghiệp khác nhau
đều có thể mắc bệnh da. Các hoá chất tác động trên da có thể gây kích thích, có
thể gây dị ứng .
BDNN xảy ra ở công nhân ngành thuỷ tinh, cao su, chất dẻo.
Ví dụ: Tiếp xúc với dầu thông ® chàm
Acid Nitric → rụng lông ,tóc đổi màu.
Clo → Trứng cá.
H 2SO4 → loét da
Phot pho → hoại tử da.
Bệnh da do kích thích của hoá chất thường xảy ra cho đa số công
nhân làm việc trực tiếp với hoá chất đó và trong điều kiện làm việc giống nhau (
orthoergiqne) .Các bệnh da do dị ứng của hoá chất chỉ xảy ra trên 1 số người có cơ
địa thích hợp để hoá chất khi ngấm vào da + Protein của cơ thể trở thành dị
nguyên gây dị ứng thương tổn xa vùng tiếp xúc.
Để chẩn đoán dùng phương pháp test áp da.
2 - Bệnh da nghề nghiệp trong nông nghiệp.
2.1. Viêm da mủ : ( Pyodermite )
Hay xảy ra ở mùa cày cấy, gặt hái do tạp khuẩn.
Lâm sàng: Những mụn mủ, mụn nhọt ( nang lông ) do tụ cầu hoặc
liên cầu, có trường hợp thành vết loét ở chân do ngâm xuống bùn đất , thường là vi
khuẩn yếm khí.
Điều kiện thuận lợi : Lao động ở môi trường nhiều bụi ra mồ hôi
nhiều làm giảm sức chống đỡ của da, cửa ngõ là những vết xây xước da, đỉa cắn
trong quá trình lao động.
2.2. Bệnh da do hoá chất sử dụng trong nông nghiệp: Phân hoá
học,thuốc trừ sâu có thể xuất hiện các bệnh viêm da, nhiễm độc dị ứng, đỏ da toàn
thân trong phân hoá học (Super phôt phát) hơi phân sông lên mặt làm viêm bờ mi,
viêm kết mạc biểu hiện là da mặt đỏ, trên nền da đỏ xuất hiện các mụn nước, mụn
nước vỡ ra chảy nước vàng, bệnh nhân rất ngứa và càng ngứa phải gãi nhiều ngứa
lại càng tăng lên có thể bị bội nhiễm vi khuẩn.
Khi ngừng tiếp xúc phân lân vài ngày bệnh giảm và khỏi hẳn..
-Vôi Nitrat bón ruộng khi tiếp xúc xuất hiện các sẩn màu vàng da cam
quanh các nang lông và các sẩn tồn tại rất lâu kể cả sau khi ngừng tiếp xúc với
vôi.
- Các loại thuốc trừ sâu cũng có thể hay gây tai biến ở da ngoài các biểu
hiện lâm sàng như viêm da ,còn có thể gây nhiễm độc dị ứng, đỏ da toàn thân.
Triệu chứng khởi đầu là những ban đỏ nơi tiếp xúc, nếu ngừng thì thôi còn
không ngừng thì dẫn đến đỏ da toàn thân, nứt da và chảy nước vàng.Toàn trạng sốt
cao nếu không điều trị kịp thời bệnh tiến triển nặng dần và có thể gây tử vong.
2.3. Viêm da do ấu trùng sán vịt: thường xảy ra cho những nông dân làm
ruộng nước có thả vịt.
Bệnh thường phát triển vào mùa cấy hoặc mùa gặt hái.
-Nguyên nhân gây bệnh là do 1 loài ấu trùng sán vịt hình thoi có đuôi đơn,
đuôi kép ở phía sau, loại ấu trùng này sống ở cơ thể ốc. Khi vịt mò ốc để ăn . ấu
trùngcó 1 thời gian ký sinh trong ruột vịt rồi theo phân vịt ra ruộng bám vào da
người để gây bệnh.
- Lâm sàng : Trên da vùng ngâm nước (lội) là những sẩn màu đỏ riêng rẽ
bằng đầu đinh ghim giống muỗi đốt đến ngày thứ 2, thứ 3, đỏ xẫm vị trí các bộ
phận ngâm dưới nước.
Triệu chứng cơ năng sớm nhất là ngứa vài giờ,nửa ngày, ngứa có thể kéo
dài cả đêm gây mất ngủ.
Gãi nhiều trên da xuất hiện vết xước và mụn mủ do bội nhiễm.
3- Bệnh da nghề nghiệp trong ngành xây dựng.
- Là bệnh viêm da do xi măng (crôm, coban ) ngoài ra còn chất dẻo làm
tăng chống mòn của xi măng.Các chất tác động lên da của người công nhân theo
cơ chế dị ứng.
- Để phát hiện làm thử nghiệm test áp trên da với các dung dịch xem như
thành phần chủ yếu của xi măng như là Potassium bichromate 0,5% hoà tan trong
nước ;Nickel sulfat 2% hoà tan trong nước , Cobalt clorua 2% hoà tan trong nước.
Đọc kết quả sau 24 h.
- Lâm sàng: Khi tiếp xúc với chất kiềm của xi măng thường xuyên viêm da
biểu hiện da khô nứt và bong vẩy có trường hợp thương tổn đầu tiên là những vết
trợt hoặc dày da kèm theo triệu chứng cơ năng ngứa về ban đêm giống như bệnh
ghẻ. Khi bệnh tiến triển lâu dài biểu hiện lâm sàng giống chàm mãn da dày thâm
nhiễm , vị trí thương tổn ở vùng da hở đặc biệt rìa các ngón tay có những mụn
nước liên kết thành từng đám xen kẽ đám dày da giống tổ đỉa (dysidrose).
4 - Bệnh da nghề nghiệp trong ngành dầu mỏ, than.
Gồm các chất Hydrocacbua, các chất hữu cơ và các chất thể khí oxygen ,
sulfua, Nitơ. Sau khi chưng cất dầu mỏ thô được :xăng, dầu hoả,dầu nhờn, nhựa
dầu hoả ( hắc ín ).Hắc ín sau khi đốt ở nhiệt độ > 340 °, chất còn lại là nhựa than
trộn với than bột đóng thành bánh than để chạy tàu hoả.
Khi tiếp xúc với các chất dầu và dẫn xuất của dầu công nhân có thể bị
những bệnh da có những triệu chứng khác nhau : Viêm da, xạm da nhiễm độc,
viêm nang lông, quá sừng.