Chuyên đ b o hi mề ả ể
L I NÓI Đ UỜ Ầ
Trong cu c s ng sinh ho t cũng nh trong ho t đ ng s n xu t kinhộ ố ạ ư ạ ộ ả ấ
doanh hàng ngày dù đã luôn luôn chú ý ngăn ng a và đ phòng nh ng conừ ề ư
ng i v n luôn có nguy c g p ph i nh ng r i ro b t ng x y ra. Các r iườ ẫ ơ ặ ả ữ ủ ấ ờ ả ủ
ro đó do nhi u nguyên nhân, ví d nh :các r i ro do môi tr ng thiên nhiênề ụ ư ủ ườ
nh bão l t, đ ng đ t, rét, h n, s ng mu i, d ch b nh…;các r i ro do sư ụ ộ ấ ạ ươ ố ị ệ ủ ự
ti n b phát tri n khoa h c và k thu t nh tai n n ôtô, hàng không, tai n nế ộ ể ọ ỹ ậ ư ạ ạ
lao đ ng..;các r i ro do môi tr ng xã h i nh ho ho n, b o l c…ộ ủ ườ ộ ư ả ạ ạ ự
B t k do nguyên nhân gì, khi r i ro x y ra th ng đem l i cho con ng iấ ể ủ ả ườ ạ ườ
nh ng khó khăn trong cu c s ng nh m t ho c gi m thu nh p, s c kho bữ ộ ố ư ấ ặ ả ậ ứ ẻ ị
gi m sút, làm ng ng tr s n xu t và kinh doanh c a các t ch c, doanhả ư ệ ả ấ ủ ổ ứ
nghi p, cá nhân…làm nh h ng đ n đ i s ng kinh t – xã h nói chung.ệ ả ưở ế ờ ố ế ộ
Đ đ i phó v i các r i ro, con ng i đã có nhi u bi n pháp khácể ố ớ ủ ườ ề ệ
nhau nh m ki m soát cũng nh kh c ph c h u qu do r i ro gây ra. Trongằ ể ư ắ ụ ậ ả ủ
s đó, B o hi m đ c coi là m t bi n pháp tích c c nh t trong vi c h nố ả ể ượ ộ ệ ự ấ ệ ạ
ch r i ro, gi m thi u t n th t. Bên c nh các lo i hình b o hi m nhế ủ ả ể ổ ấ ạ ạ ả ể ư
BHXH và BHYT, ngày càng có nhi u ng i dân trên toàn th gi i nóiề ườ ế ớ
chung, Vi t Nam nói riêng tham gia vào các lo i hình b o hi m conở ệ ạ ả ể
ng i trong b o hi m th ng m i, trong đó đ c bi t là b o hi m nhânườ ả ể ươ ạ ặ ệ ả ể
th (BHNT).ọ
Trên th gi i, lo i hình BHNT đã phát tri n hàng th k và cho đ n nayế ớ ạ ể ế ỷ ế
đã có hàng trăm s n ph m BHNT ra đ i, góp ph n ph c v nhu c u ngàyả ẩ ờ ầ ụ ụ ầ
càng đa d ng hoá c a khách hàng. Vi t Nam, T ng công ty B o hi mạ ủ Ở ệ ổ ả ể
Vi t Nam (B o Vi t ) đã cho ra m t lo i hình b o hi m nhân th vào thángệ ả ệ ắ ạ ả ể ọ
8/1996 và cho đ n nay đã đ t đ c nh ng b c ti n l n: chi m 54% thế ạ ượ ữ ướ ế ớ ế ị
ph n, t c đ tăng tr ng doanh thu phí b o hi m đ t 64,8% trong nămầ ố ộ ưở ả ể ạ
2001 và cũng là doanh nghi p duy nh t có m ng l i đ i lý ph kh p cácệ ấ ạ ướ ạ ủ ắ
t nh thành. Các s n ph m c a B o Vi t đã đáp ng đ c ph n l n nhu c uỉ ả ẩ ủ ả ệ ứ ượ ầ ớ ầ
c a khách hàng và đ c khách hàng tín nhi m, tin t ng tham gia. T gi aủ ượ ệ ưở ừ ữ
năm 1999, Chính Ph cho phép m c a th tr ng BHNT đã xu t hi n thêmủ ở ử ị ườ ấ ệ
các doanh nghi p BHNT l n, có v n đ u t n c ngoài. Hi n nay, trên thệ ớ ố ầ ư ướ ệ ị
tr ng có 5 doanh nghi p BHNT, trong đó ch có 1 doanh nghi p Nhà N cườ ệ ỉ ệ ướ
là T ng công ty b o hi m Vi t Nam (B o Vi t), còn l i là 4 doanh nghi pổ ả ể ệ ả ệ ạ ệ
Tr nh Thanh Huy n - B o hi m 41Bị ề ả ể
1
Chuyên đ b o hi mề ả ể
có v n đ u t n c ngoài . S xu t hi n này đã t o ra s c nh tranh toànố ầ ư ướ ự ấ ệ ạ ự ạ
di n v i t c đ cao gi a các doanh nghi p BHNT và góp ph n thúc đ y thệ ớ ố ộ ữ ệ ầ ẩ ị
tr ng BHNT c a Vi t Nam ngày càng phát tri n. D i s c ép c nh tranh,ườ ủ ệ ể ướ ứ ạ
các công ty BHNT không ng ng n l c nâng cao kh năng khai thác s nừ ỗ ự ả ả
ph m BHNT đ thu hút khách hàng và m r ng th ph n. Nhìn chungẩ ể ở ộ ị ầ
nh ng ph ng th c c nh tranh lành m nh c a các công ty đ u đem l i l iữ ươ ứ ạ ạ ủ ề ạ ợ
ích cho khách hàng, s khuy n khích ngày càng nhi u ng i tham gia b oẽ ế ề ườ ả
hi m.ể
Tuy nhiên, m c dù các doanh nghi p BHNT trong nh ng năm quaặ ệ ữ
đã có nhi u bi n pháp nh m đ y m nh kh năng khai thác s n ph m c aề ệ ằ ẩ ạ ả ả ẩ ủ
mình, nh ng nhìn chung s l ng s n ph m bán đ c v n ch a cao, đ cư ố ượ ả ẩ ượ ẫ ư ặ
bi t là các s n ph m b o hi m Nhân th tr n đ i, s ti n b o hi m cònệ ả ẩ ả ể ọ ọ ờ ố ề ả ể
h n ch , hình th c thu phí còn nhi u b t c p...Chính vì v y vi c nghiênạ ế ứ ề ấ ậ ậ ệ
c u đ tài “ứ ề M t s bi n pháp nh m đ y m nh công tác khai thác s nộ ố ệ ằ ẩ ạ ả
ph m b o hi m An Khang Tr ng Th c a B o Vi t Nhân Th Hàẩ ả ể ườ ọ ủ ả ệ ọ
N iộ ” s giúp chúng ta có cái nhìn t ng quan v th c tr ng khai thác s nẽ ổ ề ự ạ ả
ph m B o hi m tr n đ i trên th tr ng Vi t Nam và m t s gi i pháp đẩ ả ể ọ ờ ị ườ ệ ộ ố ả ể
thúc đ y công tác khai thác s n ph m B o hi m An Khang Tr ng Thẩ ả ẩ ả ể ườ ọ
c a BVNTHN nh m góp ph n nâng cao s l ng s n ph m b o hi m Anủ ằ ầ ố ượ ả ẩ ả ể
Khang Tr ng Th đ c bán, đ a s n ph m B o hi m An Khang Tr ngườ ọ ượ ư ả ẩ ả ể ườ
Th tr thành m t s n ph m quen thu c và đ c a thích c a ng i dânọ ở ộ ả ẩ ộ ượ ư ủ ườ
Vi t Nam. ệ
Đ tài này đ c hoàn thành d a trên bài gi ng c a TS Nguy n Vănề ượ ự ả ủ ễ
Đ nh và s h ng d n c a TH. S Ph m Th Đ nh. Em xin chân thành c mị ự ướ ẫ ủ ạ ị ị ả
n các th y cô. M c dù r t c g ng, tuy nhiên do nh ng h n ch v m tơ ầ ặ ấ ố ắ ữ ạ ế ề ặ
lý lu n và đ c bi t là v th c ti n nên không th tránh kh i nh ng thi uậ ặ ệ ề ự ễ ể ỏ ữ ế
sót nh t đ nh, em r t mong nh n đ c s tham kh o và góp ý c a các th y,ấ ị ấ ậ ượ ự ả ủ ầ
cô và các b n, nh ng ai quan tâm đ n v n đ này đ bài vi t đ c hoànạ ữ ế ấ ề ể ế ượ
thi n h n.ệ ơ
Hà N i ngày 26/11/2002ộ
Sinh viên
Tr nh Thanh Huy nị ề
Tr nh Thanh Huy n - B o hi m 41Bị ề ả ể
2
Chuyên đ b o hi mề ả ể
PH N Ầ1: LÝ LU N CHUNG V BHNTẬ Ề
I>KHÁI QUÁT V BHNT Ề
1.L CH S HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRI N BHNTỊ Ử Ể
m i qu c gia, trong m i th i kỳ, con ng i luôn đ c coi là l cỞ ỗ ố ọ ờ ườ ượ ự
l ng s n xu t ch y u, là nhân t quy t đ nh s phát tri n kinh t -xã h i.ượ ả ấ ủ ế ố ế ị ự ể ế ộ
Song trong lao đ ng s n xu t cũng nh trong cu c s ng hàng ngày, nh ngộ ả ấ ư ộ ố ữ
r i ro :tai n n, m đau, b nh t t, m t vi c làm, già y u ..v..v v n luôn t nủ ạ ố ệ ậ ấ ệ ế ẫ ồ
t i và tác đ ng đ n nhi u m t c a cu c s ng con ng i. Vì v y, v n đạ ộ ế ề ặ ủ ộ ố ườ ậ ấ ề
mà b t kỳ xã h i nào cũng quan tâm là làm th nào đ kh c ph c đ cấ ộ ế ể ắ ụ ượ
nh ng h u qu c a r i ro nh m đ m b o cho cu c s ng con ng i. Th cữ ậ ả ủ ủ ằ ả ả ộ ố ườ ự
t đã có r t nhi u bi n pháp đ c áp d ng nh : phòng tránh, c u tr , ti tế ấ ề ệ ượ ụ ư ứ ợ ế
ki m v..v .. nh ng b o hi m luôn đ c đánh giá là m t trong nh ng bi nệ ư ả ể ượ ộ ữ ệ
pháp h u hi u. Có r t nhi u lo i hình b o hi m ra đ i v i m c đích giúpữ ệ ấ ề ạ ả ể ờ ớ ụ
con ng i kh c ph c đ c nh ng r i ro, gi m thi u t n th t và n đ nhườ ắ ụ ượ ữ ủ ả ể ổ ấ ổ ị
cu c s ng, đ c bi t là lo i hình BHNT.ộ ố ặ ệ ạ
BHNT là s cam k t gi a ng i b o hi m và ng i tham gia b oự ế ữ ườ ả ể ườ ả
hi m, mà trong đó ng i b o hi m s tr cho ng i tham gia (ho c ng iể ườ ả ể ẽ ả ườ ặ ườ
th h ng quy n l i b o hi m ) m t s ti n nh t đ nh khi có nh ng sụ ưở ề ợ ả ể ộ ố ề ấ ị ữ ự
ki n đã đ nh tr c x y ra (ng i đ c b o hi m b ch t ho c s ng đ nệ ị ướ ả ườ ượ ả ể ị ế ặ ố ế
m t th i đi m nh t đ nh) còn ng i tham gia ph i n p phí b o hi m đ yộ ờ ể ấ ị ườ ả ộ ả ể ầ
đ , đúng h n. Nói cách khác, BHNT là quá trình b o hi m các r i ro có liênủ ạ ả ể ủ
quan đ n sinh m ng, cu c s ng và tu i th c a con ng i.ế ạ ộ ố ổ ọ ủ ườ
Đ i t ng tham gia BHNT r t r ng, bao g m m i ng i các l aố ượ ấ ộ ồ ọ ườ ở ứ
tu i khác nhau. L ch s ra đ i c a BHNT khá s m.ổ ị ử ờ ủ ớ
H p đ ng BHNT đ u tiên trên th gi i ra đ i năm 1583, do công dânợ ồ ầ ế ớ ờ
London là ông william Gybbon tham gia. Phí b o hi m ông ph i đóng lúc đóả ể ả
là 32 b ng Anh, khi ông ch t trong năm đó, ng i th a k c a ông đ cả ế ườ ừ ế ủ ượ
h ng 400 b ng Anh.ưở ả
Năm 1759, công ty BHNT ra đ i đ u tiên Philadenphia (M ). Côngờ ầ ở ỹ
ty này đ n nay v n còn ho t đ ng, nh ng lúc đ u nó ch bán b o hi m choế ẫ ạ ộ ư ầ ỉ ả ể
Tr nh Thanh Huy n - B o hi m 41Bị ề ả ể
3
Chuyên đ b o hi mề ả ể
các con chiên nhà th c a mình.Năm 1762, công ty BHNT Equitable ở ờ ủ ở
n c Anh đ c thành l p và bán b o hi m nhân th cho m i ng i dân.ướ ượ ậ ả ể ọ ọ ườ
châu Á, các công ty BHNT ra đ i đ u tiên Nh t B n .Năm 1868Ở ờ ầ ở ậ ả
công ty b o hi m Meiji c a Nh t ra đ i và đ n năm 1888 và 1889, 2 côngả ể ủ ậ ờ ế
ty khác là: Kyoei và Nippon ra đ i và phát tri n cho đ n ngày nay.ờ ể ế
Trên th gi i, BHNT là lo i hình b o hi m phát tri n nh t, năm 1985ế ớ ạ ả ể ể ấ
doanh thu phí BHNT m i ch đ t 630,5 t đôla, năm 1989 đã lên t i 1.210,2ớ ỉ ạ ỷ ớ
t và năm 1993 con s này là 1647 t , chi m g n 48% t ng phí b o hi m.ỷ ố ỷ ế ầ ổ ả ể
Hi n nay có năm th tr ng BHNT l n nh t th gi i là: M , Nh t B n,ệ ị ườ ớ ấ ế ớ ỹ ậ ả
CHLB Đ c, Anh và Pháp. ứ
2.M T S Đ C ĐI M C B N C A BHNTỘ Ố Ặ Ể Ơ Ả Ủ
D ch v BHNT là lo i hình b o hi m ch liên quan đ n các s ki nị ụ ạ ả ể ỉ ế ự ệ
x y ra trong cu c s ng c a con ng i . Do đó, BHNT có nh ng đ c đi mả ộ ố ủ ườ ữ ặ ể
c b n sau:ơ ả
Th nh t, BHNT v a mang tính ti t ki m v a mang tính r i ro: Đâyứ ấ ừ ế ệ ừ ủ
là m t trong nh ng đ c đi m khác nhau c b n gi a BHNT v i b o hi mộ ữ ặ ể ơ ả ữ ớ ả ể
phi nhân th . Th t v y, m i ng i mua BHNT s đ nh kỳ n p m t kho nọ ậ ậ ỗ ườ ẽ ị ộ ộ ả
ti n nh (g i là phí b o hi m) cho ng i b o hi m, ng c l i ng i b oề ỏ ọ ả ể ườ ả ể ượ ạ ườ ả
hi m có trách nhi m tr s ti n l n (g i là s ti n b o hi m) cho ng iể ệ ả ố ề ớ ọ ố ề ả ể ườ
h ng quy n l i b o hi m nh đã tho thu n t tr c khi có các s ki nưở ề ợ ả ể ư ả ậ ừ ướ ự ệ
b o hi m x y ra. S ti n b o hi m đ c tr khi ng i đ c b o hi mả ể ả ố ề ả ể ượ ả ườ ượ ả ể
đ t đ n m t đ tu i nh t đ nh và đ c n đ nh trong h p đ ng. Ho c sạ ế ộ ộ ổ ấ ị ượ ấ ị ợ ồ ặ ố
ti n này đ c tr cho thân nhân và gia đình ng i đ c b o hi m khiề ượ ả ườ ượ ả ể
ng i này không may b ch t s m ngay c khi h m i ti t ki m đ c m tườ ị ế ớ ả ọ ớ ế ệ ượ ộ
kho n r t nh qua vi c đóng phí b o hi m. S ti n này giúp nh ng ng iả ấ ỏ ệ ả ể ố ề ữ ườ
còn s ng trang tr i nh ng kho n chi phí c n thi t nh thu c men, mai táng,ố ả ữ ả ầ ế ư ố
chi phí giáo d c con cái…Chính vì v y, BHNT v a mang tính ti t ki m v aụ ậ ừ ế ệ ừ
mang tính r i ro. Tính ch t ti t ki m đây th hi n ngay trong t ng cáủ ấ ế ệ ở ể ệ ừ
nhân, t ng gia đình m t cách th ng xuyên, có k ho ch và có k lu t. N iừ ộ ườ ế ạ ỷ ậ ộ
dung ti t ki m khi mua BHNT khác v i hình th c ti t ki m khác ch ,ế ệ ớ ứ ế ệ ở ỗ
ng i mua b o hi m đ m b o tr cho ng i tham gia b o hi m hay ng iườ ả ể ả ả ả ườ ả ể ườ
thân c a h m t s ti n r t l n ngay c khi h m i ti t ki m đ c m tủ ọ ộ ố ề ấ ớ ả ọ ớ ế ệ ượ ộ
Tr nh Thanh Huy n - B o hi m 41Bị ề ả ể
4
Chuyên đ b o hi mề ả ể
kho n ti n nh . Có nghĩa là khi ng i đ c b o hi m không may g p r iả ề ỏ ườ ượ ả ể ặ ủ
ro, trong th i h n b o hi m đ c n đ nh, nh ng ng i thân c a h sờ ạ ả ể ượ ấ ị ữ ườ ủ ọ ẽ
nh n đ c nh ng kho n tr c p hay s ti n b o hi m t công ty b oậ ượ ữ ả ợ ấ ố ề ả ể ừ ả
hi m. Đi u đó th hi n rõ tính ch t r i ro trong BHNT.ể ề ể ệ ấ ủ
Th hai, BHNT đáp ng đ c r t nhi u m c đích khác nhau c aứ ứ ượ ấ ề ụ ủ
ng i tham gia b o hi m: Trong khi các nghi p v b o hi m phi nhân thườ ả ể ệ ụ ả ể ọ
ch đáp ng đ c m t m c đích là góp ph n kh c ph c h u qu khi đ iỉ ứ ượ ộ ụ ầ ắ ụ ậ ả ố
t ng tham gia b o hi m g p s c , t đó góp ph n n đ nh tài chính choượ ả ể ặ ự ố ừ ầ ổ ị
ng i tham gia, thì BHNT đã đáp ng đ c nhi u m c đích. M i m c đíchườ ứ ượ ề ụ ỗ ụ
đ c th hi n khá rõ trong t ng lo i h p đ ng. H p đ ng BHNT đôi khiượ ể ệ ừ ạ ợ ồ ợ ồ
còn có vai trò nh m t v t th ch p đ vay v n ho c BHNT tín d ngư ộ ậ ế ấ ể ố ặ ụ
th ng đ c bán cho các đ i t ng đi vay đ h mua xe h i, đ dùng giaườ ượ ố ượ ể ọ ơ ồ
đình ho c dùng cho các m c đích cá nhân khác…Chính vì đáp ng đ cặ ụ ứ ượ
nhi u m c đích khác nhau nên lo i hình b o hi m này có th tr ng ngàyề ụ ạ ả ể ị ườ
càng r ng và đ c r t nhi u ng i quan tâm.ộ ượ ấ ề ườ
Th ba, các lo i h p đ ng trong BHNT r t đa d ng và ph c t p:ứ ạ ợ ồ ấ ạ ứ ạ
Tính đa d ng và ph c t p trong các h p đ ng BHNT th hi n ngay cácạ ứ ạ ợ ồ ể ệ ở
s n ph m c a nó. M i s n ph m b o hi m nhân th cũng có nhi u lo iả ẩ ủ ỗ ả ẩ ả ể ọ ề ạ
h p đ ng khác nhau, ch ng h n BHNT h n h p có các h p đ ng 5 năm, 10ợ ồ ẳ ạ ỗ ợ ợ ồ
năm. M i h p đ ng v i m i th i h n khác nhau, l i có s khác nhau v sỗ ợ ồ ớ ỗ ờ ạ ạ ự ể ố
ti n b o hi m, ph ng th c đóng phí, đ tu i c a ng i tham gia…Ngayề ả ể ươ ứ ộ ổ ủ ườ
c trong m t b n h p đ ng, m i quan h gi a các bên cũng r t ph c t p.ả ộ ả ợ ồ ố ệ ữ ấ ứ ạ
Khác v i các b n h p đ ng b o hiêm phi nhân th , trong m i h p đ ngớ ả ợ ồ ả ọ ỗ ợ ồ
BHNT có th có 4 bên tham gia (ng òi b o hi m, ng i đ c b o hi m,ể ư ả ể ườ ượ ả ể
ng i tham giab o hi m và ng i đ c th h ng quy n l i b o hi m).ườ ả ể ườ ượ ụ ưở ề ợ ả ể
Th t , phí BHNT ch u tác đ ng t ng h p c a nhi u nhân t , vì v yứ ư ị ộ ổ ợ ủ ề ố ậ
quá trình đ nh phí khá ph c t p: Theo tác gi Jean-Claude Harrari “s nị ứ ạ ả ả
ph m BHNT không gì h n chính là k t qu c a m t ti n trình đ y đ đẩ ơ ế ả ủ ộ ế ầ ủ ể
đ a s n ph m đ n công chúng”. Trong ti n trình này, ng i b o hi m ph iư ả ẩ ế ế ườ ả ể ả
b ra r t nhi u chi phí đ t o nên s n ph m, nh chi phí khai thác, chi phíỏ ấ ề ể ạ ả ẩ ư
qu n lý h p đ ng…Nh ng nh ng chi phí đó m i ch là m t ph n đ c uả ợ ồ ư ữ ớ ỉ ộ ầ ể ấ
t o nên giá c s n ph m BHNT (tính phí BHNT), m t ph n ch y u khácạ ả ả ẩ ộ ầ ủ ế
l i ph thu c vào: đ tu i c a ng i đ c b o hi m, tu i th bình quânạ ụ ộ ộ ổ ủ ườ ượ ả ể ổ ọ
Tr nh Thanh Huy n - B o hi m 41Bị ề ả ể
5