1
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN
----------------
SÁNG KIẾN
Đề tài:
“MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC LÒNG BIẾT ƠN
GÓP PHN PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT, NĂNG LỰC
CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG”
LĨNH VỰC: GD KỸ NĂNG SỐNG
Tác giả:
Trần Thị Nga - THPT Đô Lương 4 - ĐT: 0889.787.968
Hoàng Đình Tá m - THPT Đô Lương 3 - ĐT: 0827.383.388
Nghệ An, tháng 04 năm 2022
2
MỤC LỤC
Trang
PHN 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
1
1. Lý do chọn đề tài
1
2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
2
3. Đối tượng nghiên cứu
2
4. Giới hạn nghiên cứu
2
5. Phương pháp nghiên cứu
2
6. Tnh mới của đề tài
3
PHN 2: NỘI DUNG
4
1. Cơ sở lí luận
4
1.1. Lòng biết ơn
4
1.2. Giới thuyết về năng lực, phẩm chất
4
1.3. Vai trò giáo dục lòng biết ơn góp phần phát triển phẩm chất, năng
lực ca hc sinh.
6
2. Thực trạng về vấn đề giáo dục lòng biết ơn cho học sinh ở các trường
THPT hiện nay.
8
2.1. Những mặt làm được
8
2.2. Những mặt hạn chế
9
2.3. Nguyên nhân
10
3. Một số giải pháp giáo dục lòng biết ơn nhằm góp phần hình thành và
phát triển phẩm chất, năng lực học sinh tại trường THPT Đô Lương 3,
THPT Đô Lương 4, Nghệ An.
13
3.1. Nguyên tắc đề xuất giải pháp
13
3.2. Một s giải pháp cụ thể đã được áp dụng
14
3.2.1. Giải pháp 1: Tổ chức cho hc sinh làm bài tập trắc nghiệm bản
thân
15
3.2.2. Giải pháp 2: Tổ chức các buổi hc/ tiết hc theo ch đề: Giáo
dục lòng biết ơn
16
3.2.3. Giải pháp 3: Tổ chức hoạt động trải nghiệm để nâng cao ý
thức lòng biết ơn ca hc sinh.
22
3.2.4. Giải pháp 4: Thực hành lòng biết ơn
26
3.2.5. Giải pháp 5: Kết hợp với phụ huynh hc sinh để giáo dục lòng
biết ơn
30
3.3. Những lưu ý chung khi thực hiện các giải pháp
41
4. Kết quả đạt được
42
3
PHN 3: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
46
1. Đóng góp của đề tài
46
1.1. Tính mới
46
1.2. Tính khoa hc
47
1.3. Tính hiệu quả
47
1.4. Tính ứng dụng thực tiễn
47
2. Kiến nghị, đề xuất
47
2.1. Đi với nhà trường
47
2.2. Đi với giáo viên
48
2.3. Đi với gia đình
48
2.4. Đề xuất hướng phát triển đề tài
48
TÀI LIỆU THAM KHẢO
50
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG SÁNG KIẾN
Nội dung
Viết tắt
Trung học phổ thông
THPT
Học sinh
HS
Giáo viên
GV
Giáo viên chủ nhiệm
GVCN
Ngoài giờ lên lớp
NGLL
1
PHN 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lí do chọn đề tài
Sách phúc âm Mat-thew viết: “Người nào đã có sắn lòng biết ơn sẽ
được ban tặng thêm, và anh ta hoặc cô ta sẽ dư dả đ đầy, người nào không có
sẵn lòng biết ơn thì những gì anh ta hoặc cô ta đã có sẽ bị tước đi”. Nội dung
của sách ghi lại cách đây hai nghìn năm, nhưng giá trị vẫn vẹn nguyên như
thuở ban đầu. Lòng biết ơn vận hành theo quy luật hấp dẫn – quy luật chi phối
tất cả năng lượng trong vũ trụ: “Những điều giống nhau sẽ thu hút nhau”. Vì
thế vấn đề này đặt ra cho chúng ta nghĩ suy về giá trị của lòng biết ơn trong
cuộc sống mỗi con người.
Giữa bộn bề, ngổn ngang của đời sống thường nhật, mỗi ngày chỉ vừa mở
mắt ra để đối mặt với thế giới chúng ta đã bị tra tấn bởi rất nhiều những tin xấu,
những vụ bê bối, và thảm họa, bạo loạn ... chúng ta cứ liên tục phải đương đầu với
những nguồn cơn của sự tiêu cực, kéo theo cảm giác bất an, lo âu choán hết trong
lòng. Liều thuốc nào giải tỏa nguồn cơn này, cách thức nào điều chỉnh cảm xúc lẫn
hành vi cho ta hướng về những điều tích cực. Một giải pháp hữu hiệu nhất chính
là: “Ngày tuyệt vời nhất là ngày bắt đầu bằng lòng biết ơn”.
Lòng biết ơn là thái độ trân trọng, ghi nhớ, là một phạm trù đạo đức của con
người. Biết ơn bậc sinh thành, biết ơn thầy cô, biết ơn buổi sáng tinh khôi, một
ngày nắng ấm, một làn gió mát, một cuộc gặp gỡ, một cái bắt tay ... “Lòng biết ơn
là liều thuốc hóa giải những cảm xúc tiêu cực, là chất trung hòa sự đố kỵ, ghen
ghét, lo lắng và khó chịu. Nó có nghĩa là tận hưởng cũng có nghĩa là không coi
điều gì là nghiễm nhiên, nó là tập trung vào hiện tại” (Sonja lyubomirsky). Vậy
nên giáo dục lòng biết ơn cho trò là vô cùng cần thiết để giúp trò có kỹ năng sống,
hình thành phẩm chất, năng lực cân bằng cảm xúc, tự quản bản thân, sống biết ơn,
suy nghĩ tích cực lạc quan và thành công, hạnh phúc.
Để làm được điều đó, ngoài sự giáo dục của gia đình, xã hội thì người giáo
viên đóng vai trò rất quan trọng trong việc giáo dục lòng biết ơn để góp phần nâng
cao hiệu quả giáo dục, hình thành phẩm chất năng lực học sinh. J.A.Coomenxki -
một nhà giáo dục học vĩ đại, đại biểu suất sắc của chủ nghĩa nhân văn đã gọi giáo
viên là “người chuyển giao ca ngn đuc nền văn minh”. Đó cũng là một cách
vinh danh vị thế cao cả của người thầy, người cô trong quá trình thắp lửa, khơi
nguồn và định hướng tương lai cho các thế hệ học trò.
Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi đã thực hiện đề tài: “Một s biện
pháp giáo dục lòng biết ơn góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức, phát
triển phẩm chất, năng lực ca hc sinh trung hc phổ thông”, với mong muốn
được chia sẻ kinh nghiệm của mình cho các đồng nghiệp và góp phần nâng cao
chất lượng giáo dục, hình thành và phát triển những năng lực chung cần có ở con
người trong xã hội hiện đại.
2
2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1. Mục tiêu nghiên cứu
- Đề xuất một số biện pháp giáo dục lòng biết ơn góp phần nâng cao hiệu
quả giáo dục đạo đức, phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh trung học
phổ thông.
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về lòng biết ơn, vai trò của lòng biết ơn giúp
phát triển phẩm chất, năng lực cho học sinh trung học phổ thông.
- Khảo sát và đánh giá thực trạng lòng biết ơn của học sinh Trường THPT
Đô Lương 3, Trường THPT Đô Lương 4, tỉnh Nghệ An.
- Đề xuất một số kinh nghiệm giúp phát triển giáo dục lòng biết ơn để nâng
cao hiệu quả giáo dục đạo đức, phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh trung
học phổ thông.
- Khảo nghiệm tính khả thi của các giải pháp.
3. Đối tượng nghiên cứu
- Các biện pháp giáo dục lòng biết ơn góp phần nâng cao hiệu quả giáo
dục đạo đức, phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh trung học phổ thông.
4. Giới hạn nghiên cứu
- Giới hạn nội dung: Đề tài tập trung vào nghiên cứu thực trạng và đề xuất
một số kinh nghiệm giáo dục lòng biết ơn góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục
đạo đức, phát triển phẩm chất năng lực của học sinh THPT.
- Thời gian nghiên cứu: Trong 2 năm học: 2020 – 2021 và 2021 - 2022
5. Phương pháp nghiên cứu
4.1. Các phương pháp nghiên cứu lý thuyết
- Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa các tài liệu lý luận về lòng biết ơn góp
phần nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức, phát triển phẩm chất năng lực cho học
sinh THPT để xây dựng cơ sở lý luận của đề tài.
4.2. Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp điều tra: Dùng phiếu điều tra bằng bảng hỏi (Ankét) và trắc
nghiệm tâm lý (trắc nghiệm khả năng giao tiếp của V.P Dakharốp) để khảo sát thu
thập thông tin và đánh giá các kĩ năng của học sinh THPT.
- Phương pháp quan sát: Quan sát HS trong các giờ học trên lớp, trong các
hoạt động ngoại khóa, trong giao tiếp với bạn bè và các Thầy, Cô giáo để nắm bắt
các biểu hiện cụ thể bản thân học sinh.
4.3. Các phương pháp thống kê toán học