1
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
BÁO CÁO SÁNG KIẾN
Một vài biện pháp giúp học sinh học tốt môn Tiếng Việt lớp 1
chương trình GDPT mới 2018 tại Trường Tiểu học Kim Đồng.
1. Mô tả bản chất của sáng kiến:
Ở bậc Tiểu học tất cả các môn học trong chương trình học đều rất quan
trọng. Với chương trình giáo dục phổ thông mới 2018. Bộ GD & ĐT quy định
dạy đủ 7 môn học bắt buộc. Trong đó, mỗi môn điều có tầm quan trọng riêng
của nó.
Thông qua quá trình dạy học các môn học là để hình thành cơ sở ban đầu
về phát triển con người toàn diện cho học sinh. Cùng với môn Toán, Đạo đức,
Tự nhiên xã hội, Nghệ thuật thì môn Tiếng Việt có vị trí quan trọng.
Như chúng ta đã biết, dạy học môn Tiếng Việt ở Tiểu học nhằm giúp học
sinh đạt được các phẩm chất, năng lực ngôn ngữ và năng lực văn học. Hình
thành và phát triển ở học sinh các kĩ năng sử dụng tiếng Việt (đọc, viết, nói và
nghe). Để học tập và giao tiếp trong các môi trường hoạt động của lứa tuổi.
Thông qua việc dạy học môn Tiếng Việt, góp phần rèn luyện các thao tác tư
duy. Đồng thời, cung cấp cho học sinh những kiến thức sơ giản về tiếng Việt; về
tự nhiên, xã hội và con người; về văn hoá, văn học của Việt Nam và nước ngoài;
bồi dưỡng tình yêu tiếng Việt và hình thành thói quen giữ gìn sự trong sáng,
giàu đẹp của tiếng Việt, góp phần hình thành nhân cách con người Việt Nam xã
hội chủ nghĩa cho học sinh.
Bản thân tôi là giáo viên nhiều năm có kinh nghiệm dạy lớp Một. Tôi nắm
bắt khá rõ về tâm sinh lí lứa tuổi học sinh lớp Một. Mới từ bậc mầm non lên bậc
tiểu học, còn nhiều bỡ ngỡ, có nhiều em còn chưa biết đọc, biết cầm bút để viết,
nhưng cũng có nhiều em lại được học trước khi vào lớp Một. Điều này dẫn đến
sự phân hóa đối tượng khá cao trong lớp học. Vừa phải dỗ dành, cầm tay cho
các em biết viết, biết đọc những chữ cái đơn giản nhất, vừa phải phát triển năng
lực ngôn ngữ cho những em tốt hơn. Đó là, những vấn đề rất khó khăn đối với
bản thân tôi, cũng như những giáo viên dạy lớp Một.
Bên cạnh đó, lớp Một là nền móng cho sự phát triển của các em sau này
ở các lớp kế tiếp. Mà người ta thường nói “Cấp một là nền, lớp một là móng” vì
2
thế móng có chắc thì nền mới vững. Có được cái móng chắc ấy, thì việc rèn cho
các em đạt được năng lực ngôn ngữ tốt, là một việc làm hết sức quan trọng. Bởi
khi các em có năng lực ngôn ngữ tốt, tức là tư duy các em phát triển tốt, các em
sẽ cảm nhận và hiểu được rất nhiều điều. Việc đọc, viết, nói và nghe tốt, sẽ giúp
các em học tốt các môn học khác, có hứng thú học tập hơn. Đó là cơ sở để các
em học tốt ở các lớp trên.
Chifnh vig vâhy, đêi giufp cafc em hohc tôft môn hohc nagy tôi đaj lưha chohn đêg tagi:
“Một vài biện pháp giúp học sinh học tốt môn Tiếng Việt lớp 1 chương trình
GDPT mới 2018 tại Trường Tiểu học Kim Đồng” đêi nghiên cưfu vag đưa ra môht
sôf kinh nghiêhm giufp cho viêhc dahy hohc đaht hiêhu quai cao.
1.1. Các giải pháp thực hiện, các bước và cách thức thực hiện:
Trước hết, chúng ta cần nhìn rõ, ở chương trình giáo dục phổ thông mới
2018, bậc tiểu học có sự thay đổi cả về tên môn học cũng như thời lượng. Trong
đó, thời lượng môn Tiếng Việt lớp Một tăng thêm 70 tiết so với chương trình cũ.
Đồng nghĩa với việc, phải tăng năng lực ngôn ngữ (đọc, viết, nói và nghe) nhiều
hơn so với các năng lực như năng lực tính toán, năng lực thẩm mĩ... nên bản
thân là người giáo viên, việc đầu tiên tôi nhanh chóng nắm chắc nội dung
chương trình phổ thông mới 2018, dựa theo cấu trúc, hiểu hướng đi của tác giả,
trong bộ sách Tiếng Việt lớp 1 - Kết nối tri thức với cuộc sống; để đề ra các biện
pháp ngay từ đầu năm đối với lớp 1/3. Nhằm giúp học sinh đạt được các năng
lực ngôn ngữ, qua các kĩ năng đọc, viết, nói và nghe cho học sinh lớp Một.
a. Các giải pháp thực hiện:
- Giải pháp 1: Nắm tình hình, phân nhóm đối tượng học sinh, viết nhật kí
tiết dạy.
- Giải pháp 2: Phát triển năng lực ngôn ngữ qua kĩ năng nói và nghe.
- Giải pháp 3: Phát triển năng lực ngôn ngữ qua kĩ năng đọc âm/ vần/
tiếng/ từ khóa.
- Giải pháp 4: Phát triển năng lực ngôn ngữ qua kĩ năng viết.
b. Các bước thực hiện giải pháp:
- Bước 1: Lập kế hoạch từ đầu năm học.
- Bước 2: Giáo viên lập sáng kiến sẽ áp dụng tại lớp mình đang giảng dạy.
- Bước 3: Tổ chức nghiên cứu những biện pháp giúp học tốt môn Tiếng Việt
lớp 1 theo chương trình phổ thông mới 2018.
- Bước 4: Áp dụng trong tiết học cụ thể môn Tiếng Việt tại lớp 1/3 của
Trường Tiểu học Kim Đồng.
3
- Bước 5: Theo dõi, đối chiếu chất lượng học tập trong môn Tiếng Việt của
năm học hiện tại so với các năm học trước.
c. Cách thức thực hiện giải pháp:
- Giáo viên cần áp dụng linh hoạt các hoạt động dạy học theo cách trực
tiếp và gián tiếp. Sử dụng các kĩ năng đứng lớp phù hợp với tâm lí lứa tuổi học
sinh sao cho học sinh đạt được năng lực ngôn ngữ và năng lực văn học.
- Giáo viên phải có sự chuẩn bị bài trước khi lên lớp, phải dự đoán được
tình huống có thể xảy ra trong bài dạy, từ đó có biện pháp thích hợp để giải
quyết tình huống đó.
- Giáo viên chuẩn bị soạn bài giảng Powerpoint thường xuyên trong mỗi
tiết học. Giáo viên luôn coi học sinh là trung tâm của mọi hoạt động, còn giáo
viên chỉ là người tổ chức hướng dẫn học sinh.
- Giáo viên có kế hoạch và phương pháp giảng dạy theo từng nhóm đối
tượng học sinh. Sử dụng phương pháp dạy học thích hợp, tạo ra những giờ dạy
gây hứng thú học tập cho học sinh và đạt kết quả học tập cao.
- Để đạt được các yêu cầu trên, đòi hỏi người giáo viên phải thường
xuyên trau dồi, nâng cao tinh thần tự học chương trình giáo dục phổ thông mới.
Đồng thời, linh hoạt sáng tạo trong việc đổi mới phương pháp dạy học. Ngoài
ra, một điều không thể thiếu đó là lòng nhiệt tình, sự tận tâm với nghề, đức tính
chịu khó kiên trì, với việc đầu tư thích đáng cho việc nghiên cứu tài liệu phục vụ
bài dạy của mỗi giáo viên.
1.2. Phân tích tình trạng của giải pháp đã biết
a. Thuận lợi
- Mục tiêu chung của Đảng và Nhà nước là đầu tư vào giáo dục là quốc
sách hàng đầu. Qua đó, bản thân tôi thấy rõ được sự quan tâm, chăm sóc của các
cấp lãnh đạo đặc biệt là Bộ giáo dục, Sở giáo dục, Phòng giáo dục, Ban giám
hiệu nhà trường, các thầy cô giáo đồng nghiệp, các bậc phụ huynh. Tất cả cùng
chung tay góp sức xây dựng, phát triển những mần non tương lai cho đất nước
sau này.
- Nhà trường thường xuyên có biện pháp động viên, khuyến khích học
sinh và giáo viên tạo động lực thúc đẩy việc dạy và học có hiệu quả.
4
- Giáo viên được tham gia đầy đủ các lớp tập huấn về chương trình tổng
thể, chương trình các môn học, tập huấn về sách giáo khoa mới, trực tuyến cũng
như trực tiếp do sở/ phòng/ trường học tổ chức.
- Học sinh có đầy đủ sách giáo khoa và đồ dùng học tập. Có tinh thần hiếu
học, ham học hỏi.
b. Khó khăn:
- Là chương trình giáo dục phổ thông mới, sử dụng sách giáo khoa mới
(năm học 2020-2021 nhà trường sử dụng bộ sách Vì sự bình đẳng và dân chủ
trong giáo dục, năm học 2021-2022 nhà trường sử dụng bộ sách Kết nối tri thức
với cuộc sống) nên cô trò, phụ huynh học sinh còn nhiều bỡ ngỡ khi tiếp cận
trực tiếp. Giáo viên còn mất nhiều thời gian nghiên cứu và đọc tài liệu.
- Môi trường học tập ở Nam Trà My, học sinh nơi đây không đồng nhất về
ngôn ngữ giao tiếp (hơn 2/3 các em thuộc người đồng bào thiểu số, còn lại là
người Kinh) nên mặt bằng chung về chất lượng học sinh không được đồng đều.
- Một số ít phụ huynh người đồng bào dân tộc thiểu số không biết chữ nên
không thể giúp đỡ các em trong việc học ở nhà. Dẫn đến một số em còn lơ là
trong việc học, thường xuyên đi học “giã gạo”.
1.3 Nội dung đã cải tiến, sáng tạo để khắc phục những nhược điểm hiện
tại.
* Giải pháp 1: Nắm tình hình, phân nhóm đối tượng học sinh, viết nhật kí
tiết dạy.
a. Nắm tình hình, phân nhóm đối tượng học sinh:
Vào tuần đầu của năm học 2021-2022, tôi tiến hành dạy và phân học sinh
thành các nhóm:
+ Nhóm 1: Thực hiện tốt mọi hoạt động.
+ Nhóm 2: Thực hiện tốt các hoạt động, riêng hoạt động vận dụng mở
rộng còn chậm.
+ Nhóm 3: Thực hiện được các hoạt động, song còn chậm và rụt rè.
+ Nhóm 4: Chưa tự thực hiện được các hoạt động, cần phải có sự giúp đỡ
của cô giáo và phụ huynh.
Khi đã phân nhóm học sinh xong, tiến hành phân chia chỗ ngồi hợp lí.
Trong những tiết học thường ngày, trên lớp nên trộn lẫn vị trí ngồi của các nhóm
với nhau. Đến tiết thực hành hoặc phụ đạo sẽ đổi lại đúng vị trí các nhóm đã
phân từ đầu.
5
b. Ghi nhật kí tiết dạy:
Là năm thứ hai thực hiện chương trình giáo dục phổ thông mới 2018, đối
với lớp Một. Vẫn còn khá bỡ ngỡ với giáo viên vì có sự thay đổi đầu sách, nên
cần ghi nhật kí tiết dạy hằng ngày. Để lưu lại những việc làm được hoặc cần
thay đổi, nhất là trong môn Tiếng Việt.
Ví dụ: